Григорийн тооллын жилийн 294 дэх өдөр. Он дуусахад 71 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдал

• 1520 он – Португалын аялагч Фердинанд Магеллан Өмнөд Америкийн өмнөд хэсэгт орших Вирхенес хошуунд хүрч, хожим өөрийн нэрээр нэрлэгдсэн Магелланы хоолойгоор дамжин Номхон далайд хүрэх замыг нээх аяллаа үргэлжлүүлэв.
• 1600 он – Японд Сэкигахарагийн тулалдаан болж, Токугава Иэясүгийн удирдсан хүчин ялалт байгуулав. Энэхүү ялалт нь Токугавагийн шогунатын засаглал тогтох үндэс болсон юм.
• 1797 он – АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн алдарт USS Constitution хөлөг Бостоны боомтод усанд тавигдав. Хожим тус хөлөг Америкийн тэнгисийн цэргийн түүхийн бэлгэ тэмдэг болсон юм.
• 1805 он – Испанийн эргийн ойролцоо Трафальгарын тулалдаан болов. Адмирал Хоратио Нельсоны удирдсан Британийн флот Франц, Испанийн нэгдсэн флотыг ялсан ч Нельсон тулалдааны үеэр амь үрэгджээ.
• 1861 он – Америкийн иргэний дайны үеэр Виржиниа мужийн Боллс-Блаффын тулалдаанд Холбооны армийн цэрэг ялагдал хүлээв.
• 1867 он – АНУ-ын засгийн газар болон Их тал нутгийн уугуул америкчуудын зарим овгийн удирдагчдын хооронд Медисин-Ложийн гэрээний хэлэлцээр байгуулагдав. Уг гэрээ нь уугуул иргэдийн газар нутаг, нүүлгэн шилжүүлэлтийн түүхэнд чухал байр суурь эзэлдэг.
• 1879 он – Америкийн зохион бүтээгч Томас Эдисон удаан хугацаанд гэрэлтэх чадвартай улайсах чийдэнгийн туршилтаа амжилттай хийв. Энэ нь цахилгаан гэрэлтүүлгийн хөгжилд чухал алхам болсон юм.
• 1943 он – Энэтхэгийн тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч Субхаш Чандра Босе Сингапурт Энэтхэгийн түр засгийн газар буюу Чөлөөт Энэтхэгийн засгийн газрыг тунхаглав.
• 1944 он – Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр холбоотны цэрэг Германы Аахен хотыг эзлэн авав. Энэ нь Германы нутаг дэвсгэр дээр холбоотнуудын эзэлсэн анхны томоохон хотуудын нэг байлаа.
• 1959 он – Нью-Йорк хотод архитектор Фрэнк Ллойд Райтын зохион бүтээсэн Гуггенхаймын музейн шинэ барилга олон нийтэд нээгдэв. Тус музей нь өвөрмөц мушгиа хэлбэрийн архитектураараа дэлхийд алдартай.
• 1962 он – Кубын пуужингийн хямралын үеэр АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жон Кеннеди Зөвлөлтийн пуужингийн аюулыг хязгаарлах зорилгоор Кубын далайн бүслэлтийн шийдвэр гаргав. Хямрал дэлхийг цөмийн дайны ирмэгт хүргэсэн юм.
• 1966 он – Уэльсийн Аберфан тосгонд нүүрсний уурхайн хаягдлын овоолго нурсны улмаас сургууль болон орон сууц дарагдаж, нийт 144 хүн амь үрэгдэв. Тэдний дийлэнх нь хүүхдүүд байжээ.
• 1967 он – Вьетнамын дайныг эсэргүүцсэн олон арван мянган хүн АНУ-ын Вашингтон хотод жагсаал зохион байгуулж, Пентагоны орчимд цуглав.
• 1983 он – Олон улсын жин, хэмжүүрийн ерөнхий бага хурал метрийн тодорхойлолтыг шинэчилж, метрийг гэрлийн вакуум дахь хурдтай холбон тодорхойлов.
• 1994 он – Өмнөд Солонгосын Сөүл хотод Сонсүгийн гүүр нурж, олон арван хүн амь үрэгдэв. Мөн энэ өдөр АНУ, Хойд Солонгос хоёр улсын цөмийн хөтөлбөртэй холбоотой хүрээний хэлэлцээрт гарын үсэг зуржээ.
• 2021 он – АНУ-ын Rust киноны зураг авалтын үеэр галт зэвсэгтэй холбоотой осол гарч, зураглаач Халина Хатчинс амь үрэгдэн, найруулагч Жоэл Соуза шархаджээ.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1772 он – Сэмюэл Тейлор Колриж – Английн яруу найрагч, философич, романтизмын утга зохиолын томоохон төлөөлөгч. Эртний далайчны шүлэг зэрэг бүтээлээрээ алдартай (1834 онд нас барсан).
• 1833 он – Альфред Нобель – Шведийн химич, инженер, динамитыг зохион бүтээгч. Түүний гэрээслэлээр шинжлэх ухаан, утга зохиол, энх тайвны салбарын Нобелийн шагнал бий болсон (1896 онд нас барсан).
• 1917 он – Диззи Гиллеспи – Америкийн жазз хөгжмийн бүрээчин, хөгжмийн зохиолч. Бибоп урсгалыг хөгжүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн (1993 онд нас барсан).
• 1925 он – Селиа Круз – Куба гаралтай алдарт дуучин, салса хөгжмийн хатан хаан хэмээн алдаршсан уран бүтээлч (2003 онд нас барсан).
• 1928 он – Уайти Форд – Нью-Йорк Янкис багийн домогт бейсболчин, спортын түүхэнд нэрээ үлдээсэн тамирчин (2020 онд нас барсан).
• 1942 он – Жудит Шейндлин – Америкийн шүүгч, телевизийн алдарт хөтлөгч. Judge Judy нэвтрүүлгээрээ олонд танигдсан.
• 1949 он – Бенжамин Нетаньяху – Израилын улс төрч, тус улсын ерөнхий сайдаар олон удаа ажилласан.
• 1956 он – Кэрри Фишер – Star Wars киноны гүнж Леягийн дүрээр дэлхий даяар алдаршсан жүжигчин, зохиолч (2016 онд нас барсан).
• 1980 он – Ким Кардашиан – Америкийн телевизийн од, бизнес эрхлэгч, загварын салбарын алдартан.
• 1995 он – Дожа Кэт – Америкийн дуучин, рэппер, дуу зохиогч. Say So, Paint the Town Red зэрэг дуугаараа алдартай.

Нас барсан алдартнууд

• 1805 он – Хоратио Нельсон – Их Британийн тэнгисийн цэргийн нэрт адмирал. Трафальгарын тулалдаанд ялалт байгуулсан боловч тулалдааны үеэр шархдаж нас барсан (1758 онд төрсөн).
• 1969 он – Жек Керуак – Америкийн зохиолч, яруу найрагч. Зам дээр романаараа алдартай бөгөөд Бит үеийн утга зохиолын гол төлөөлөгчдийн нэг байв (1922 онд төрсөн).
• 2003 он – Эллиотт Смит – Америкийн дуучин, гитарчин, дуу зохиогч. Уянгалаг, гунигт өнгө аястай бүтээлүүдээрээ танигдсан (1969 онд төрсөн).
• 2012 он – Жорж Макговерн – Америкийн улс төрч, түүхч. 1972 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Ардчилсан намаас нэр дэвшиж байв (1922 онд төрсөн).
• 2014 он – Гоф Уитлам – Австралийн 21 дэх ерөнхий сайд. Нийгмийн шинэчлэл, боловсрол болон эрүүл мэндийн салбарын бодлогоороо түүхэнд үлдсэн (1916 онд төрсөн).

Тэмдэглэлт өдөр

• Гондурасын Зэвсэгт хүчний өдөр (Armed Forces Day). Гондурас улсад үндэсний батлан хамгаалах байгууллага, зэвсэгт хүчний үүрэг оролцоог хүндэтгэн тэмдэглэдэг өдөр.
• Энэтхэгийн Цагдаагийн дурсгалын өдөр (Indian Police Commemoration Day). Албан үүргээ гүйцэтгэж яваад амь үрэгдсэн цагдаагийн алба хаагчдыг дурсан хүндэтгэдэг.
• Египетийн Тэнгисийн цэргийн өдөр (Egyptian Naval Day). Египетийн тэнгисийн цэргийн түүх, алба хаагчдын гавьяаг дурсах өдөр.
• Хилийн чанадад амьдардаг хятад иргэдийн өдөр (Overseas Chinese Day). Тайваньд хилийн чанадад амьдардаг хятад гаралтай иргэдийн хувь нэмрийг хүндэтгэн тэмдэглэдэг.
• Дэлхийн нэр төрийн өдөр (Global Dignity Day). Хүн бүрийн нэр төр, эрхэм чанар, харилцан хүндлэлийг сурталчлах зорилготой өдөр. Ихэвчлэн аравдугаар сарын гурав дахь лхагва гарагт тэмдэглэдэг тул 2026 онд аравдугаар сарын 21-нд тохиож байна.
• Товчны тооллогын өдөр (Count Your Buttons Day). Хувцасны товчоо тоолж, өдөр тутмын жижиг зүйлсийг анзаарахыг уриалдаг хөгжилтэй тэмдэглэлт өдөр.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, NATIONA DAY CALENDAR