Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал буюу COP17 наймдугаар сарын 17-ноос 28-ны өдрүүдэд Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдана.
Энэхүү хурал НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцод нэгдэн орсон улс орнуудын төлөөлөгчид нэг дор цуглаж, конвенцын хэрэгжилтээ дүгнэхийн зэрэгцээ цөлжилт, газрын доройтол, ган гачигтай тэмцэх цаашдын бодлого, хамтын ажиллагаа, шийдвэрүүдээ хэлэлцэн баталдаг дээд түвшний олон улсын чухал индэр юм.
Яагаад Монгол Улс COP17-г зохион байгуулах эрх авсан бэ?
Монгол Улс COP17-г эх орондоо зохион байгуулах болсон нь тохиолдлын хэрэг биш. Манай орны газарзүйн байрлал, эрс тэс уур амьсгал, хуурай бүс нутгийн онцлог нь цөлжилт, газрын доройтол, уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлыг бодитоор харж, шийдэл эрэлхийлэхэд онцгой ач холбогдолтой юм.
Монгол Улс газарзүйн байршил болон уур амьсгалын онцлогоосоо шалтгаалан дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлтөд хамгийн эмзэг орнуудын нэгд тооцогддог. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөгөөр дулааны улирлын хур тунадасны хэмжээ буурч, ган гачгийн давтамж нэмэгдэхийн зэрэгцээ цөлжилт, газрын доройтлын үйл явц эрчимжиж буй.
Нөгөө талаас Монгол орны хуурай, хагас хуурай бүс нутгийн экосистем нь цөлжилтөд өндөр мэдрэг. Тиймээс энэ сорилтыг даван туулахад зөвхөн үндэсний хэмжээнд бус, дэлхийн улс орнуудын туршлага, шинжлэх ухааны мэдлэг, технологи, санхүүжилт, бодлогын шийдлийг нэгтгэх шаардлагатай болж байна.
Ийм нөхцөлд Монгол Улс 2021 онд Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын бага хурлыг эх орондоо зохион байгуулах хүсэлтээ албан ёсоор илэрхийлжээ.
Улмаар 2022 онд уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилтийн асуудлаар бүс нутгийн хамтын ажиллагааг эрчимжүүлэх хамтарсан санаачилга дэвшүүлж, Кот-д’Ивуарт болсон COP15 хурлын үеэр гишүүн орнуудын 100 хувийн дэмжлэгийг авч, Монгол Улс COP17-г зохион байгуулах эрх авсан байна.
COP17 ямар ач холбогдолтой вэ?
COP17 бол зөвхөн төр, засгийн газрын төлөөлөгчид цугладаг хурал биш. Энэ бол эрүүл хөрс, тогтвортой газар ашиглалт, хүнсний аюулгүй байдал, уур амьсгалын өөрчлөлт, биологийн олон янз байдлыг хамгаалах асуудлаар шийдвэр гаргагчид, эрдэмтэн судлаачид, орон нутгийн иргэд, малчид, эмэгтэйчүүд, залуусын дуу хоолойг нэгтгэх чухал индэр юм.
Монгол Улс энэхүү боломжийг ашиглан дэлхийн шилдэг туршлага, шинжлэх ухааны ололт, бодлогын шийдлээс суралцахын зэрэгцээ өөрийн орны туршлага, хэрэгжүүлж буй арга хэмжээ, цаашдын шийдлүүдээ олон улсад танилцуулах боломжтой.
Тиймээс COP17 нь газрын доройтол, бэлчээрийн даац, ган гачиг, хүнсний аюулгүй байдал, малчдын амьжиргаа, ирээдүйн тогтвортой хөгжлийн асуудлыг дэлхийн түвшинд хэлэлцэх чухал талбар болох юм.
Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенц гэж юу вэ?
Цөлжилтийн асуудал дэлхийн хэмжээнд шинэ зүйл биш. Гэвч улс орнууд энэ асуудлыг олон улсын хамтын ажиллагааны хүрээнд нэгдсэн бодлогоор шийдвэрлэх шаардлагатай болсон нь 1992 оны Рио-де-Жанейрогийн дээд хэмжээний уулзалтын дараагаас илүү тодорхой болсон юм.
1992 онд Бразил Улсын Рио-де-Жанейро хотноо НҮБ-ын Байгаль орчин, хөгжлийн бага хурал буюу “Эх дэлхийн дээд хэмжээний уулзалт” зохион байгуулагдсан.
Энэхүү уулзалтын үр дүнд байгаль орчин, уур амьсгал, биологийн олон янз байдал, цөлжилттэй холбоотой олон улсын хамтын ажиллагааны суурь тавигдсан бөгөөд үүнийг “Рио-гийн гурван конвенц” хэмээн нэрлэдэг. Үүнд:
- Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай НҮБ-ын суурь конвенц
- Биологийн олон янз байдлын тухай конвенц
- Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенц багтдаг.
Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцыг 1994 онд Парис хотноо баталж, 50 улс нэгдэн орсноор 1996 онд хүчин төгөлдөр болсон байна. Өнөөдөр тус конвенц 197 оролцогч талтай буюу 196 улс болон Европын Холбоог хамардаг. Монгол Улс мөн 1996 онд уг конвенцыг соёрхон баталж, нэгдэн орсон юм.
Конвенцын байнгын ажиллагаатай Нарийн бичгийн даргын газар ХБНГУ-ын Бонн хотод байрладаг. Тус конвенц нь хуурай, хагас хуурай болон чийг дутмаг бүс нутгийн цөлжилт, газрын доройтол, ган гачгийн асуудлыг тогтвортой хөгжлийн бодлоготой уялдуулан шийдвэрлэхэд чиглэдэг.
Талуудын бага хурал ямар үүрэгтэй вэ?
Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын бага хурлыг хоёр жил тутам зохион байгуулдаг.
Энэ үеэр ган, цөлжилт, газрын доройтолтой тэмцэхээс гадна байгаль орчин, газар, усны нөөцийг хамгаалах, хөгжиж буй орнуудын тогтвортой хөгжлийг дэмжих, олон улсын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, хөрөнгө санхүүжилт босгох, технологи нэвтрүүлэх, чадавх бэхжүүлэх зэрэг өргөн хүрээний асуудлыг хэлэлцдэг.
Бага хурал ойролцоогоор 10–12 хоног үргэлжилдэг бөгөөд бүгд хуралдаан, Нэгдсэн хорооны хуралдаан, Конвенцын хэрэгжилтийг хянан дүгнэх хороо, Шинжлэх ухаан, технологийн хорооны хуралдаан зэрэг олон хэлбэрээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг.
1997 оноос хойш Талуудын бага хурал 16 удаа зохион байгуулагдсан бөгөөд 17 дахь удаагийн COP17 хурал 2026 онд Улаанбаатар хотноо болж байна.
COP17-оор ямар асуудлыг шийдвэрлэх вэ?
Энэ удаагийн хурлаар зөвхөн цөлжилтийн өнөөгийн нөхцөл байдлыг хэлэлцээд зогсохгүй, 2030 оноос хойших дэлхийн бодлогын чиглэл, газрын доройтлыг бууруулах, ган гачгийн тэсвэрлэх чадварыг нэмэгдүүлэх, бэлчээр болон хүнсний аюулгүй байдлыг хангах зэрэг ирээдүйд чиглэсэн олон асуудлыг хэлэлцэнэ.
Мөн Монгол Улсаас санал болгож буй “Тал хээрийн төлөвлөгөө”-г хэлэлцэхээр төлөвлөж байна.
Хурлын үеэр дараах гол асуудлуудаар шийдвэр гаргахыг зорьж байна.
1. Санхүүжилтийн шинэчилсэн журам
Конвенцын Нарийн бичгийн даргын газар, Талуудын бага хурал, холбогдох хороод болон Глобал механизмын санхүүгийн удирдлагыг шинэчилж, НҮБ-ын одоогийн санхүүгийн дүрэм, журамтай нийцүүлэх асуудлыг хэлэлцэнэ.
2. 2030 оноос хойших стратегийн хүрээ
2025–2026 онд хийгдсэн бэлтгэл ажлыг үндэслэн Конвенцын 2030 оноос хойших стратегийн зорилго, зорилт, шалгуур үзүүлэлт, санхүүжилт, хэрэгжилтийн механизмыг цаашид нарийвчлан боловсруулах дараагийн үе шатыг эхлүүлэхээр зорьж байна.
3. Иргэний нийгмийн оролцоо
Залуучууд, уугуул иргэд, орон нутгийн иргэд, малчид, эмэгтэйчүүдийн байгууллага болон орон нутгийн засаг захиргааны төлөөллийн оролцоог нэмэгдүүлэх асуудалд анхаарна.
4. Хувийн хэвшлийн оролцоо
Газрын доройтлыг тэглэх, газар нөхөн сэргээх, гангийн тэсвэрлэх чадварыг нэмэгдүүлэхэд хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалт, технологи, инновац, нийлүүлэлтийн сүлжээ болон бизнесийн оролцоог нэмэгдүүлэхээр зорьж байна.
5. Рио-гийн гурван конвенцын уялдаа
Цөлжилт, газрын доройтол, ган, уур амьсгалын өөрчлөлт, биологийн олон янз байдлын алдагдал нь хоорондоо нягт холбоотой асуудлууд учраас эдгээрийг тус тусад нь бус, нэгдсэн бодлогоор шийдвэрлэх шаардлагатай.
6. 2027–2028 оны хөтөлбөр, төсөв
Конвенцын байгууллагуудын 2027–2028 оны үйл ажиллагаа, үндсэн төсөв, орон тоо болон Талуудын төлөх шимтгэлийн хуваарийг хэлэлцэн батална.
7. Газрын доройтол, ган ба шилжилт хөдөлгөөн
Газрын доройтол, ган гачиг нь хүнс, ус, амьжиргаа, эдийн засгийн тогтвортой байдалд сөргөөр нөлөөлж, улмаар шилжилт хөдөлгөөний эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
Тиймээс иргэд өөрсдийн сонгосон нутагтаа аюулгүй, тогтвортой амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэхийн тулд газар нөхөн сэргээх, гангийн тэсвэрлэх чадварыг нэмэгдүүлэх, хөдөөгийн амьжиргааг дэмжих бодлогыг хэлэлцэнэ.
8. Жендэрийн тэгш байдал
Эмэгтэйчүүд, охидын газрын эрх, байгалийн нөөцийн хүртээмж, санхүү, мэдээлэл, технологи болон шийдвэр гаргах түвшний оролцоог нэмэгдүүлэх асуудлыг хэлэлцэнэ.
9. Газар эзэмшил, ашиглалтын эрх
Газрын эзэмшил, ашиглалтын эрхийн баталгааг цөлжилт, газрын доройтол, гангийн эсрэг бодлого болон газар нөхөн сэргээх төсөл, хөрөнгө оруулалттай уялдуулах зорилготой.
10. Элс, шороон шуурга
Элс, шороон шуурганы эх үүсвэр болон нөлөөллийг бууруулах, эрт сэрэмжлүүлэх тогтолцоог сайжруулах, эрсдэлийн үнэлгээ хийх, санхүүжилт нэмэгдүүлэх, хил дамнасан хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх асуудлыг авч үзнэ.
11. Бэлчээр ба малчид
Монгол Улсын хувьд онцгой ач холбогдолтой энэ асуудлаар бэлчээрийн хамгаалалт, тогтвортой ашиглалт, нөхөн сэргээлт болон малчдын амьжиргааг цөлжилттэй тэмцэх бодлогын тэргүүлэх чиглэл болгох зорилтыг хэлэлцэнэ.
Шинжлэх ухаан, технологийн шийдэл чухал
COP17-ын хүрээнд шинжлэх ухаан, технологийн асуудал мөн чухал байр суурь эзэлнэ. Хуурайшилт, гангийн төлөвлөлтийг олон улсын хүрээнүүдтэй уялдуулах, мэдлэг хуваалцах, технологи дамжуулах, инновацыг дэмжих, хөдөө аж ахуй болон хөрсний доройтлоос зайлсхийх, доройтлыг бууруулах, нөхөн сэргээх асуудлыг хэлэлцэнэ.
Мөн шинжлэх ухаан, бодлогын уялдааг сайжруулах, цаашдын зөвлөмж боловсруулах, 2027–2030 оны ажлын хөтөлбөрийг тодорхойлох асуудлууд хэлэлцэх асуудлын нэг хэсэг болно.
Монгол Улсад ямар боломж нээгдэх вэ?
COP17-г эх орондоо зохион байгуулж байгаа нь Монгол Улсын хувьд зөвхөн олон улсын томоохон арга хэмжээ хүлээн авч буй хэрэг биш.
Энэ бол Монголын бэлчээр, мал аж ахуй, хуурай бүсийн экосистем, газрын доройтол, ган гачгийн талаарх туршлагаа дэлхий нийтэд хүргэх, нөгөө талаас бусад орны амжилттай хэрэгжүүлсэн бодлого, технологи, санхүүгийн механизм, шинжлэх ухааны шийдлээс суралцах боломж юм.
Ялангуяа малчид, залуучууд, эмэгтэйчүүд, орон нутгийн иргэдийн оролцоог бодит шийдвэр гаргалттай холбох нь COP17-ын ач холбогдлыг улам нэмэгдүүлнэ.
Эцсийн дүндээ цөлжилттэй тэмцэнэ гэдэг зөвхөн мод тарих тухай асуудал биш. Энэ нь хөрсөө хамгаалах, усаа зөв ашиглах, бэлчээрээ зохистой ашиглах, малчдын амьжиргааг дэмжих, хүнсний аюулгүй байдлыг хангах, уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох зэрэг олон асуудлыг хамарсан цогц зорилт юм.
🌱 Эх дэлхийгээ сэргээх дэлхийн индэр
Улаанбаатарт болох COP17 нь газрын доройтол, цөлжилт, ган гачгийн асуудлыг хэлэлцэхээс гадна дэлхийн амлалтыг орон нутгийн бодит шийдэлтэй холбох чухал боломж юм.
Монгол Улсын хувьд энэ хурлаар дамжуулан өөрийн туршлага, сорилт, шийдлээ дэлхий нийтэд хүргэхийн зэрэгцээ цөлжилттэй тэмцэхэд шаардлагатай олон улсын хамтын ажиллагаа, хөрөнгө санхүүжилт, технологи, мэдлэгийг татах боломж бүрдэж байна.
Иймээс COP17 бол зөвхөн нэг удаагийн олон улсын хурал биш. Энэ бол газрын ирээдүй, бэлчээрийн тогтвортой байдал, хүнсний аюулгүй байдал, байгаль орчны хамгаалал, хойч үеийн амьдрах орчны тухай хамтын шийдвэр гаргах чухал мөч юм.
Эх байгалиа сэргээе.
Итгэл найдвараа бадраая. 🌱
Талуудын 17 дугаар бага хурлын цахим хуудас: unccdcop17.org
