Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Ерөнхий Ассамблей Тажикистан улсын санаачилгаар “Ирээдүй хойч үеийнхний төлөө энх тайвныг бэхжүүлэх олон улсын арван жил” нэртэй тогтоолыг баталж, 2027–2036 оныг энэхүү зорилгод чиглэсэн олон улсын арван жил болгон тунхаглав.
Энэхүү шийдвэр нь дэлхий дахинд энх тайван, тогтвортой байдлыг бэхжүүлэх, улс орнуудын хоорондын яриа хэлэлцээ, харилцан ойлголцлыг нэмэгдүүлэх, ирээдүй үеийнхний эрх ашиг, хэрэгцээг өнөөгийн бодлого боловсруулах үйл явцад тусгах зорилготой ажээ.
Тус тогтоолыг санаачилсан Тажикистан улс нь Төв Азийн бүс нутагт энх тайван, тогтвортой хөгжлийг дэмжих чиглэлээр олон улсын түвшинд идэвхтэй байр суурь баримталдаг улс бөгөөд өмнө нь усны нөөц, уур амьсгалын өөрчлөлт, бүс нутгийн хамтын ажиллагааны асуудлаар олон санаачилга дэвшүүлж ирсэн.
Энэхүү шинэ санаачилга нь зөвхөн өнөө үеийн зөрчил мөргөлдөөнийг бууруулах бус, ирээдүйд гарах эрсдэлийг урьдчилан сэргийлэх, энх тайвны соёлыг төлөвшүүлэхэд чиглэж байна.
НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн тогтоолд энх тайван гэдэг нь зөвхөн дайн мөргөлдөөнгүй байдлыг илэрхийлэх ойлголт биш бөгөөд улс орнуудын хоорондын итгэлцэл, хүний эрхийн хүндэтгэл, шударга ёс, тогтвортой хөгжилтэй салшгүй холбоотой болохыг онцолсон байна. Иймд улс орнууд аливаа маргаан, санал зөрөлдөөнийг хүч хэрэглэх замаар бус, харин дипломат арга зам, хэлэлцээ, хамтын ажиллагаагаар шийдвэрлэх шаардлагатай гэж үзжээ.
Тогтоолд мөн энх тайван, эвлэрэл, үндэсний эв нэгдлийг бэхжүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан улс орнууд, удирдагчид болон ард түмний хүчин чармайлтыг сайшаан тэмдэглэсэн байна. Ялангуяа мөргөлдөөнтэй бүс нутгуудад урт хугацааны тогтвортой байдлыг бий болгохын тулд харилцан итгэлцлийг сэргээх, нийгмийн бүлгүүдийн ойлголцлыг нэмэгдүүлэх нь чухал болохыг дурджээ.
Энэхүү тогтоол нь НҮБ-ын Дүрмийн үндсэн зорилго, зарчимтай нягт холбоотой бөгөөд “ирээдүй хойч үеийг дайны гамшгаас хамгаалах” гэсэн НҮБ-ын үзэл санааг дахин бататгаж байна. НҮБ байгуулагдсан цагаасаа хойш дэлхийн энх тайвныг хамгаалах, улс орнуудын хооронд найрсаг харилцааг хөгжүүлэх, олон улсын маргааныг тайван замаар шийдвэрлэхийг зорьж ирсэн бөгөөд энэ арван жилийн санаачилга нь уг зорилгын үргэлжлэл болж байна.
Мөн тогтоолд 2024 онд болсон НҮБ-ын Ирээдүйн асуудлаарх дээд хэмжээний уулзалтын үеэр баталсан “Ирээдүйн тухай гэрээ”-нд тусгасан зорилтуудыг онцолсон байна. Уг гэрээгээр улс орнууд ирээдүй үеийнхний ашиг сонирхлыг хамгаалах, дэлхийн хамтын ажиллагааг сайжруулах, энх тайван, тогтвортой хөгжлийг дэмжих чиглэлээр хамтран ажиллахаар тохиролцсон билээ.
Түүнчлэн НҮБ Төв Азийн бүс нутагт гарч буй эерэг өөрчлөлтүүдийг онцолж, Тажикистан, Киргизстан, Узбекистан зэрэг орнуудын хоорондын харилцаа сайжирч, өмнө нь маргаантай байсан хил орчмын асуудлуудыг тайван замаар шийдвэрлэх чиглэлд ахиц гарсныг сайшаажээ. Эдгээр орнуудын хийж буй хэлэлцээ, харилцан тохиролцоонд хүрэх оролдлого нь бүс нутгийн тогтвортой байдалд чухал ач холбогдолтой гэж үзжээ.
“Ирээдүй хойч үеийнхний төлөө энх тайвныг бэхжүүлэх олон улсын арван жил” нь улс орнуудыг зөвхөн өнөөдрийн асуудлыг шийдэхээс гадна ирээдүйд үлдээх дэлхийн нөхцөл байдлын талаар хариуцлагатай хандахыг уриалж байна. Энэ хугацаанд улс орнууд энх тайвныг бэхжүүлэх, залуу үеийн оролцоог нэмэгдүүлэх, харилцан ойлголцлыг хөгжүүлэх, ирээдүй үеийнхэнд аюулгүй, тогтвортой дэлхийг бий болгохын төлөө хамтран ажиллах зорилготой юм.
Эх сурвалж: UN, KAZINFORM
