Хятад экспортдоо хяналт тавьж, АНУ стратегийн нөөцөө нэмэгдүүлж, Япон дахин боловсруулалтаа тэлж байна. Харин үнэ, нийлүүлэлтийн асуудал вольфрамыг дэлхийн түүхий эдийн шинэ халуун цэг болгожээ.
Алт, зэс, газрын ховор элементүүдийн тухай дэлхий нийт анхаарч байх зуур нэгэн металл стратегийн түүхий эдийн зах зээлийн төвд огцом гарч ирлээ. Энэ бол вольфрам буюу гянтболд.
2026 онд вольфрамын зах зээлд гарсан өөрчлөлт нь ердийн үнийн өсөлтөөс илүү өргөн хүрээтэй байна. Хятад улс дэлхийн хамгийн том үйлдвэрлэгч хэвээр байгаа ч экспортын хяналтаа чангатгаснаар АНУ, Европ, Япон зэрэг эдийн засгууд нийлүүлэлтийн шинэ эх үүсвэр эрэлхийлж эхэлжээ. Үүний зэрэгцээ Африк, Төв Ази болон бусад бүс нутагт шинэ уурхай, боловсруулах төслүүдэд хөрөнгө оруулалт нэмэгдсээр байна.
Вольфрам яагаад гэнэт ийм чухал болов?
Вольфрам нь дэлхийн хамгийн өндөр хайлах температуртай металлуудын нэг бөгөөд маш өндөр хатуулаг, элэгдэлд тэсвэртэй чанараараа онцлог. Тиймээс үүнийг өрөм, зүсэгч багаж, уул уурхайн тоног төхөөрөмж, цементжүүлсэн карбид, өндөр температурын эд анги, сансар судлал, батлан хамгаалах үйлдвэрлэл, электроник, хагас дамжуулагчийн үйлдвэрлэлд өргөн ашигладаг.
Ялангуяа вольфрамын карбид нь маш хатуу тул уул уурхай болон метал боловсруулах үйлдвэрлэлийн зүсэгч, өрөмдлөгийн багажид чухал байр суурь эзэлдэг. Өөрөөр хэлбэл, вольфрамын асуудал зөвхөн уул уурхайн салбарын асуудал биш, батлан хамгаалах, өндөр технологи, үйлдвэрлэлийн аюулгүй байдалтай шууд холбогддог байна.
Хятад нийлүүлэлтийн гол зангилаа хэвээр
АНУ-ын Геологийн албаны 2026 оны мэдээллээр, Хятад улс 2025 онд ойролцоогоор 67 мянган тонн вольфрам үйлдвэрлэсэн нь дэлхийн нийт уурхайн олборлолтын 80 орчим хувийг дангаараа бүрдүүлжээ. Дэлхийн 2025 оны нийт олборлолт 85 мянган тонн орчим байсан аж. Ийм өндөр төвлөрөл нь зах зээлийг геополитикийн хувьд эмзэг болгосон байна.
Хятад улс 2025 оны хоёрдугаар сард вольфрамын тодорхой бүтээгдэхүүнд экспортын шинэ хяналт тогтоосон. Үүний дараа нийлүүлэлт хумигдаж, үнэ огцом өссөн талаар USGS мэдээлжээ. Харин 2026 онд энэ өөрчлөлтийн нөлөө улам тодорхой болсон байна.
Fastmarkets-ийн шинжилгээгээр, Хятадын дотоодын вольфрамын үнэ болон экспортын зах зээлийн үнэ хоорондоо өмнөхөөсөө илүү зөрүүтэй болжээ. Экспортын зөвшөөрөл, нийлүүлэлтийн хязгаарлалт нь Хятадаас гаднах худалдан авагчдын хувьд металлыг авахад хүндрэл учруулж байгаа аж.
Үнэ нь хэд дахин өсөв?
Вольфрамын үнийн хөдөлгөөн энэ металлыг яагаад дэлхийн анхаарлын төвд орсныг тодорхой харуулж буй юм.
Fastmarkets-ийн мэдээллээр, 65 хувийн WO₃ агуулгатай вольфрамын баяжмалын Хятад дахь үнэ 2025 оны эхээр тонн тутамд ойролцоогоор 141 мянган юань байсан бол 2026 оны гуравдугаар сард дунджаар 985 мянган юань хүрчээ.
Дараа нь үнэ буурч, долдугаар сард ойролцоогоор 435 мянган юань болсон байна. Гэсэн ч энэ нь 2025 оны эхний түвшнээс хэд дахин өндөр үзүүлэлт юм.
Өөр нэг чухал үзүүлэлт бол APT буюу аммонийн паравольфрамат. Энэ нь цаашид вольфрамын металл болон бусад бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд ашиглагддаг завсрын бүтээгдэхүүн аж.
Fastmarkets-ийн мэдээллээр, 2026 оны зургадугаар сард Хятадаас экспортлох APT-ийн үнэ өмнөх оны мөн үеэс 600 гаруй хувиар өндөр байжээ.
Одоо Хятад өөрөө гадаадаас вольфрам хайж байна
Сонирхолтой нь, Хятад экспортын хяналтаа чангаруулахын зэрэгцээ өөрөө гадаадын түүхий эдийн эх үүсвэрт илүү анхаарах болжээ.
Fastmarkets-ийн есдүгээр сарын 22-ны мэдээллээр, 2026 оны эхний долоон сард Мьянмараас Хятад руу нийлүүлсэн вольфрамын хүдэр 97 хувиар өсөж, 6,191 тонн болсон байна. Энэ нь Хятадын боловсруулах үйлдвэрлэл түүхий эдийн гадаад эх үүсвэрийг улам эрэлхийлж буйг харуулж байгаа аж.
Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн вольфрамын зах зээлд шинэ дүр зураг бий болж байна: Хятад түүхий эдийн экспортоо хянаж, харин гадаадын түүхий эдийг өөрийн боловсруулах үйлдвэрлэлд татах сонирхлоо нэмэгдүүлж байна.
Fastmarkets үүнийг "Хятад улс вольфрамын нийлүүлэлтийн сүлжээнд түүхий эдээс илүү өндөр нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх чиглэл рүү шилжиж буй стратегийн өөрчлөлт" гэж тайлбарлажээ.
АНУ вольфрамын стратегийн нөөцөө нэмэгдүүлж эхлэв
Нөгөө талд АНУ нийлүүлэлтийн аюулгүй байдлаа бэхжүүлэхээр томоохон алхмууд хийж байгаа аж. Есдүгээр сарын 14-нд АНУ-ын Батлан хамгаалах логистикийн агентлагийн нэгж болох DLA Strategic Materials вольфрамын хүдэр, баяжмал болон натрийн вольфраматын нийлүүлэлтийг дэмжих ойролцоогоор 2 тэрбум ам.долларын гэрээ Elmet Group-ийн нэгжид олгосон талаар Reuters мэдээлжээ.
Гэрээнд 150 сая ам.долларын баталгаатай санхүүжилт багтсан бөгөөд зорилго нь АНУ-ын Үндэсний батлан хамгаалах стратегийн нөөцийг сэргээж, вольфрамын нийлүүлэлтийн сүлжээг бэхжүүлэх явдал аж. Энэ нь АНУ-ын хувьд вольфрамыг ердийн түүхий эдээс илүүтэй үндэсний аюулгүй байдлын чухал материал гэж авч үзэж эхэлснийг харуулж байна.
Япон ч Хятадаас хамааралтай байдлаа бууруулахыг зорьж байна
Япон мөн өөр чиглэлээр хариу арга хэмжээ авч буй юм байна. Mitsubishi Materials есдүгээр сард Акика муж дахь вольфрам дахин боловсруулах хүчин чадлаа нэмэгдүүлэхийн тулд ойролцоогоор 8 тэрбум иен буюу 52 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийхээ мэдэгдсэн.
Тус төсөл хэрэгжсэнээр APT үйлдвэрлэх жилийн хүчин чадал 2,400 тонн болж, Япон дотоодын хаягдал, дахин боловсруулсан вольфрамыг ашиглан импортын завсрын бүтээгдэхүүний хэрэгцээг бууруулах зорилготой аж. Үйлдвэрлэлийн шинэ хүчин чадлыг 2029 оны дөрөвдүгээр сараас ажиллуулах төлөвтэй.
Эндээс харахад дэлхийн томоохон эдийн засгуудын стратеги гурван чиглэлд хуваагдаж байна: шинэ уурхай → шинэ нийлүүлэгч → дахин боловсруулалт.
Африк, Төв Ази шинэ боломжийн бүс болж байна
Хятадын нийлүүлэлтийн давамгай байдлыг бууруулахын тулд барууны орнууд шинэ эх үүсвэр хайж байгаа аж. Есдүгээр сарын 14-нд Канадын Almonty Industries Руандагийн Засгийн газартай вольфрамын төсөл хөгжүүлэх, боловсруулах чиглэлээр хамтран ажиллах гэрээ байгуулжээ. Reuters-ийн мэдээлснээр, Руанда уг стратегийн ашигт малтмалын төсөлд 25 хувийн эзэмшилтэй болох нь.
Мөн Казахстаны Богутын ордын олборлолт эхэлснээр тус улс 2025 онд дэлхийн вольфрамын олборлогчдын эгнээнд мэдэгдэхүйц байр суурь эзэлж эхэлсэн талаар USGS мэдээлжээ. 2025 онд Казахстан 2,400 тонн орчим вольфрам олборлосон байна.
Ийнхүү вольфрамын геополитик зөвхөн Хятад-АНУ-ын харилцаагаар хязгаарлагдахгүй болж, Африк, Төв Ази, Зүүн Өмнөд Ази нийлүүлэлтийн шинэ зангилаа болох өрсөлдөөнд оржээ.
Нийлүүлэлтийн хомсдол зөвхөн уурхайтай холбоотой биш
Есдүгээр сарын 29-нд SMM-ийн мэдээлснээр, Хятадын APT үйлдвэрлэлийн хэмжээ есдүгээр сард өмнөх сараас 32 хувиар буурч, үйлдвэрлэлийн хүчин чадлын ашиглалт ойролцоогоор 49 хувь болж, түүхэн доод түвшинд хүрсэн байна. Энэ нь зах зээлд хоёр талын дарамт үүсгэж байгаа аж.
Нэг талаас экспортын хяналт нийлүүлэлтийг хязгаарлаж буй бол нөгөө талаас боловсруулах үйлдвэрийн үйлдвэрлэлийн бууралт бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийг улам чангаруулж буй юм байна. Тиймээс өнөөгийн вольфрамын зах зээлийг зөвхөн “эрэлт өссөнөөс үнэ өсөж байна” гэж тайлбарлахад хангалтгүй аж.
Батлан хамгаалах салбар яагаад вольфрамд онцгой ач холбогдол өгдөг вэ?
Вольфрам нь өндөр нягтрал, хатуулаг, өндөр температурт тэсвэртэй байдгаараа батлан хамгаалах үйлдвэрлэлд ашиглагддаг. Мөн сансар, нисэхийн салбарын өндөр температурын эд анги, үйлдвэрлэлийн тусгай хайлш, нарийн боловсруулах багаж зэрэгт хэрэглэгддэг.
Reuters-ийн есдүгээр сарын мэдээллээр, вольфрам нь сансар, батлан хамгаалах систем болон хагас дамжуулагчийн үйлдвэрлэлд чухал материал хэвээр байгаа тул нийлүүлэлт тасалдах нь зөвхөн металлын зах зээлд биш, зэвсэг үйлдвэрлэл, нисэх онгоц, электрон төхөөрөмж, уул уурхайн тоног төхөөрөмж зэрэг олон салбарт нөлөөлөх эрсдэлтэй.
Вольфрамыг орлуулах боломж бий юу?
Тодорхой хэрэглээнд молибден, ниоби, титан дээр суурилсан карбид, керамик зэрэг материалыг ашиглах боломжтой. Гэхдээ USGS-ийн үнэлгээгээр, эдгээрийн ихэнх нь вольфрамыг бүрэн орлох бус, зөвхөн ашиглах хэмжээг бууруулах боломжтой байдаг аж.
Энэ нь вольфрамын стратегийн ач холбогдлыг нэмэгдүүлж буй юм байна. Өөрөөр хэлбэл, “вольфрам үнэтэй болсон учраас өөр материалаар солино” гэдэг шийдэл бүх салбарт амархан хэрэгжихгүй нь.
Вольфрамын дараагийн том хэрэглэгч — хагас дамжуулагч
Вольфрамын бас нэг сонирхолтой хэрэглээ нь өндөр технологийн салбар. Fastmarkets-ийн мэдээлснээр, вольфрамын гексафторид буюу WF₆ нь дэвшилтэт хагас дамжуулагч үйлдвэрлэлд ашиглагддаг тусгай хий бөгөөд хиймэл оюун ухаантай холбоотой өндөр хүчин чадлын чип, дараагийн үеийн санах ойн үйлдвэрлэлийн эрэлт нэмэгдэхийн хэрээр энэ зах зээл мөн анхаарал татаж байна.
Гэхдээ нэг сонирхолтой өөрчлөлт гарч байгаа аж. Хагас дамжуулагчийн зарим шинэ технологид вольфрамыг молибденээр орлуулах хувилбаруудыг судалж байгаа талаар Fastmarkets мэдээлжээ. Тиймээс ирээдүйн вольфрамын эрэлтэд батлан хамгаалах салбар төдийгүй хиймэл оюун ухаан, чип үйлдвэрлэлийн өсөлт ч нөлөөлөх боломжтой аж.
Эх сурвалж: REUTERS, USGS, FASTMARKETS, IEA
