ОХУ-ын Мөрдөн шалгах хороо 2014 оноос хойш Донбассыг онилсон болон энгийн иргэдийн амь насыг хөнөөсөн олон мянган хэргийг мөрдөн шалгаж байгаа ажээ. Мөрдөн шалгах байгууллагын ажилтны өдрийн өмнөхөн ОХУ-ын Мөрдөн шалгах хорооны дарга Александр Бастрыкин ТАСС агентлагт ярилцлага өгсөн байна. Тэрбээр Киевийн дэглэмийн үйлдлүүд яагаад хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэрэгт хамаарах талаар, Украины зэвсэгт бүлэглэлийн үйлдлийн шалтгаан, мөн Украины зэвсэгт хүчний үйлдсэн гэмт хэргүүдийг баримтжуулахын ач холбогдлын талаар ярьжээ.
-Мөрдөн шалгах хороо Киевийн дэглэмийн гэмт хэрэгтэй холбоотой маш олон эрүүгийн хэргийг шалгаж байна. Нийт хэдэн баримт тогтоогдсон бэ? Эдгээр гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлын хэмжээ хэд байна вэ?
-ОХУ-ын Мөрдөн шалгах хороо Киевийн дэглэмийн гэмт хэргийн нотлох баримтыг цуглуулах ажлыг тусгай цэргийн ажиллагаа эхлэхээс нэлээд өмнө, бараг л 2014 онд Киевт төрийн эргэлт гарсны дараахан эхлүүлсэн. Чухам тэр үеэс Донбассын энгийн хот суурингуудыг чиглэсэн зориудын буудлага эхэлж, үүний улмаас энгийн маш олон иргэн хохирсон.
Орос хэлтэй хүн амыг хөнөөж, тэдний эрхийг зөрчиж байхад бид зүгээр хараад сууж чадаагүй. Тиймээс эдгээр баримтыг бүртгэн баримтжуулах ажлыг эхлүүлсэн. 12 жилийн хугацаанд Киевийн дэглэмийн үйлдсэн гэмт хэрэгтэй холбоотой 10807 эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж, 2931 хүнийг хэрэгт холбогдогчоор тогтоосон.
Тэдний дунд Украины удирдлагууд, радикал байгууллагуудын гишүүд, Украины хүчний байгууллагын төлөөлөгчид болон гадаадын хөлсний цэргүүд багтаж байна. Мөрдөн шалгах ажиллагааны мэдээллээр, энэ хугацаанд Украины түрэмгийллийн улмаас 8389 энгийн иргэн амиа алдсан бөгөөд тэдний дотор 243 насанд хүрээгүй хүүхэд байна. Мөн 24434 хүн янз бүрийн хэмжээний гэмтэл авсны дотор 1313 хүүхэд байгаа юм.
Эрүүгийн хэргүүдийн хүрээнд тогтоогдсон хохирлын хэмжээ шинэ бүс нутгуудад иргэний дэд бүтцийн объектууд устсаны улмаас — 560 тэрбум гаруй рубль, хил орчмын болон ар талын бүс нутгуудад — 535 тэрбум гаруй рубль байна. Украины зэвсэгт бүлэглэлүүдийн гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг тогтоох ажил үргэлжилж байна.
Оросын бүс нутгуудад үйлдэж буй террорист халдлагын тухайд
-Киев цэргийн тусгай ажиллагааны бүсэд хамаарахгүй Оросын бүс нутгуудад террорист халдлагаа нэмэгдүүлж байна. Ийм үйлдлүүдтэй холбоотой хэдэн эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн бэ? Мөрдөн шалгах ажиллагаа хэр үр дүнтэй байна вэ?
-2022 оноос хойш нийт эрүүгийн хэргийн хүрээнд ОХУ-ын тусгай цэргийн ажиллагааны бүсээс гадна байрлах 54 бүс нутагт болсон халдлагатай холбоотой 5347 хэрэг үүсгэсэн. Эдгээр хэргийн хүрээнд Украины үндсэрхэг үзэлтнүүдийн их буу болон пуужингийн зэвсгээр хийсэн буудлага, нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмж ашигласан халдлага, ОХУ-ын нутаг дэвсгэрт нэвтэрсэн үйлдлүүд баримтжуулагдсан.
Эдгээр гэмт хэргийн улмаас 1472 энгийн иргэн амиа алдсан, үүнээс 45 нь хүүхэд, 6754 хүн шархадсан, үүнээс 405 нь насанд хүрээгүй хүүхэд байна. Мөрдөн шалгах ажиллагаагаар гэмт хэргийн зохион байгуулагчид болон гүйцэтгэгчид зориудаар орон сууц, иргэний объектуудыг онилж байсныг тогтоосон.
Манай мөрдөн байцаагчид ийм газруудаас нисгэгчгүй төхөөрөмжийн хэсэг, сум хэрэгслийн үлдэгдэл болон бусад эд мөрийн баримтыг илрүүлдэг. Эдгээр гэмт хэргийн зорилго нь хүн амыг айлган сүрдүүлэх, хүнд үр дагавар бий болгож, төрийн байгууллагуудын үйл ажиллагааг тогтворгүй болгоход чиглэж байна.
-Сүүлийн саруудад Киевийн дэглэм хэд хэдэн аймшигт террорист халдлага үйлдсэн. Үүнд Старобельскийн коллеж, Брянск муж дахь Беларусийн хүүхдүүд зорчиж явсан автобус, Токмак хотын захын халдлага багтаж байна. Мөрдөн байцаагчид эдгээр хэргүүдийг шалгаад юу тогтоогоод байна вэ?
-Бид эхний хоёр тохиолдолд үндсэрхэг үзэлтнүүд хүүхдүүд рүү халдахдаа байлдааны зориулалттай нисгэгчгүй төхөөрөмжийг зориудаар ашигласныг тодорхой ойлгож байна. Хохирогчдын ойролцоо ямар ч цэргийн объект байгаагүй. Старобельск хотын таван давхар дотуур байр руу халдсан үед тэнд 15-22 насны 85 оюутан байсан. Дэлбэрэлт болон түүнээс үүдсэн галын улмаас дотуур байрны давхар хоорондын хучилт хэсэгчлэн нурсан.
Нийт 80 залуу хүн хохирсон. Тэдний 21 нь амиа алдсан, 59 оюутан шархадсан. Шархадсан хүмүүсийн 28 нь насанд хүрээгүй хүүхэд байсан. Халдлагад өртсөн бүх хүн болон амь үрэгдсэн хүмүүсийн ойрын төрөл төрөгсдийг хохирогчоор тогтоосон. Хэргийн газарт шүүх эмнэлгийн шинжилгээ хийж байна.
Хэргийн газраас нисгэгчгүй төхөөрөмжийн 7 хөдөлгүүр, нисэх төхөөрөмжийн хэсгүүд, сумны хэлтэрхий, гэмтээх зориулалттай элементүүд, "Starlink" антенны хэсэг илрүүлэн хураасан.
Мөрдөн шалгах ажиллагаагаар эдгээр нисгэгчгүй төхөөрөмжийн хэсгүүд нь Украины үйлдвэрлэлийн бөгөөд "Firepoint-1", "Firepoint-2", "Журавец", RZ-100 зэрэг загварын төхөөрөмж үйлдвэрлэхэд ашиглагддаг болохыг тогтоосон. Эдгээр төхөөрөмж нь 120 кг хүртэл жинтэй байлдааны цэнэг авч явах чадвартай.
Беларусийн хүүхдийн автобусанд халдсан халдлагын талаар
-Беларусийн хүүхдийн хөлбөмбөгийн баг зорчиж явсан автобусанд халдсан халдлагын талаар мөрдөн шалгах ажиллагаагаар юу тогтоогдсон бэ?
-Беларусийн Бүгд Найрамдах Улсын хүүхдийн хөлбөмбөгийн баг зорчиж явсан автобусанд цохилт өгөх үеэр багийг дагалдан явсан хүн амиа алдаж, 8 хүн янз бүрийн хэмжээний гэмтэл авсан. Тэдний дотор 10, 11 настай зургаан хүүхэд байсан.
Киевийн дэглэм өөрийн бай болгон хэнийг сонгож байгааг энэ үйл явдал тодорхой харуулж байна. Беларусийн хамтран ажиллагч байгууллагуудтай хамтран болсон үйл явдлын бүрэн дүр зургийг тогтоохын тулд шаардлагатай мөрдөн шалгах ажиллагаанууд хийсэн.
Дээрх гэмт хэргүүдийг үйлдэхэд Украины Зэвсэгт хүчний Нисгэгчгүй системийн хүчний командлагч Роберт Бровди, Украины Батлан хамгаалах яамны Тагнуулын ерөнхий газрын дарга Олег Иващенко, мөн бусад этгээдүүд холбогдсон болохыг тогтоосон.
Бүх хамтран оролцогчдод террорист халдлага үйлдсэн хэрэгт гаднаас ял сонсохоор (заочно) яллагдагчаар татах шийдвэр гаргаж, олон улсын эрэн сурвалжлах жагсаалтад оруулсан.
-Токмак хотын зах руу хийсэн халдлагын тухайд?
-Токмак хотын зах руу хийсэн халдлагатай холбоотой эрүүгийн хэргийн хүрээнд гэмт хэрэг үйлдэхдээ нисэх онгоц хэлбэрийн хэд хэдэн D4 "Батон" загварын нисгэгчгүй төхөөрөмж ашигласныг тогтоосон. Эдгээр төхөөрөмж нь 100 км хүртэлх радиуст ажиллах боломжтой.
Одоогийн байдлаар тэсрэх техникийн шинжилгээ хийж буй бөгөөд уг гэмт хэрэгт холбоотой Украины командлагчдыг тогтоох ажил үргэлжилж байна.
-Украины цэргийн алба хаагчид болон Украины дээд удирдлагын төлөөлөгчдийн эсрэг хэдэн эрүүгийн хэрэг мөрдөн шалгагдаж, хэд нь дууссан бэ?
-Одоогийн байдлаар 1132 эрүүгийн хэргийн мөрдөн шалгах ажиллагаа дууссан. Шүүхээр 927 хэрэг үндсэн байдлаар хэлэлцэгдсэн, 1209 Украины цэргийн алба хаагчид ял шийтгэл авсан. Тэдгээр хүмүүс энгийн иргэдийг хөнөөсөн; энгийн хүн амтай хэрцгий харьцсан, хөлсний цэргийн үйл ажиллагаанд оролцсон, бусад гэмт хэрэг үйлдсэн хэргээр ял сонссон.
Тэдэнд урт хугацаагаар хорих ял оноож, чанга дэглэмтэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Энгийн иргэдийн эсрэг хамгийн харгис гэмт хэрэг үйлдсэн 83 цэргийн алба хаагчид бүх насаар нь хорих ял оноосон.
Эдгээр бүх хэргийн талаарх шүүхийн шийдвэрүүд Украины цэрэг, улс төрийн удирдлагын хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэрэг үйлдсэнийг нотлох ирээдүйн шүүхийн шийдвэрүүдийн бат бөх үндэс болно.
Курск муж дахь үйл явдал
-Бараг хоёр жилийн өмнө Украины зэвсэгт бүлэглэлүүд Курск мужийн нутаг дэвсгэрт нэвтэрсэн. Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад юу тогтоогдсон бэ? Гэмт хэрэгт холбоотой бүх хүн хариуцлага хүлээсэн үү?
-2024 оны наймдугаар сард Курск мужийн нутаг дэвсгэрт болсон Киевийн дэглэмийн халдлагатай холбоотойгоор цэргийн мөрдөн шалгах байгууллагууд 709 эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн. Үүний 704 нь террорист халдлагын хэрэг юм.
Украины зэвсэгт бүлэглэлүүдийн үйл ажиллагааны улмаас 633 энгийн иргэн амиа алдсан, 561 хүн шархадсан, үүний дотор 25 хүүхэд байна. Нийтдээ бараг 87200 хүн хохирогчоор бүртгэгдэж, мэдүүлэг өгсөн.
Шинжээчдийн дүгнэлтийн үндсэн дээр Курск муж руу халдсан үйл явдалтай холбоотой эрүүгийн хэргүүдийн хүрээнд тогтоогдсон хохирлын хэмжээ одоогийн байдлаар 504,9 тэрбум рубль байна.
Курскийн мужид болсон гэмт хэрэгтэй холбоотойгоор Украины цэргийн алба хаагчдын эсрэг 322 эрүүгийн хэргийг 462 цэргийн алба хаагчийн эсрэг шүүхэд шилжүүлсэн. Шүүхүүд 280 хэргийг хэлэлцсэн. 413 зэвсэгт этгээдийг террорист халдлага үйлдсэн хэргээр ялласан.
-Мөрдөн шалгах байгууллагын мэдээллээр, Украины Зэвсэгт хүчинд гадаадын хөлсний цэрэг олон байгаа юу? Тэд ямар улс орнуудаас ирсэн бэ? Тэднийг Украины зэвсэгт бүлэглэлд нэгдэхэд юу түлхсэн гэж үзэж байна вэ?
-Одоо байгаа мэдээллээр, цэргийн тусгай ажиллагаа эхэлснээс хойш Украины Зэвсэгт хүчний талд байлдааны ажиллагаанд оролцохоор 16800 гаруй гадаадын иргэн хөлсний цэргийн хувиар ирсэн. Тэдний зарим нь устгагдсан, зарим нь гэрээгээ цуцлан, Украины нутаг дэвсгэрийг орхисон.
Мөрдөн шалгах байгууллага одоогийн байдлаар 4000 гаруй хүний талаар мэдээлэлтэй байна. Хөлсний цэргүүд 70 гаруй орноос ирсэн бөгөөд үүнд Гүрж, АНУ, Их Британи, Канад болон бусад улс орнууд багтаж байна. Тэднийг хөдөлгөж буй гол шалтгаан нь амархан мөнгө олох хүсэл гэж үзэж байна.
Олон нийтэд тархсан бичлэгүүдэд зарим гадаадын иргэд байлдааны бүс рүү явж байгаагаа "сафари аялал" мэтээр ярьж, хошигнон харуулдаг. Гэвч бодит байдал тэс өөр байдаг. Олон хүн ямар ч мөнгө авч чадалгүй амиа алддаг бөгөөд дараа нь тэдний гэр бүл ямар нэгэн мэдээлэл олж авахыг оролддог.
-Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гадаадын хөлсний цэргүүдийн үйлдсэн онцгой харгис хэрцгий тохиолдлууд илэрсэн үү?
-Тийм. Мөрдөн шалгах ажиллагааны хүрээнд хөлсний цэргүүдийн гаргасан онцгой харгис үйлдлүүдийн талаар мэдээлэл олж авсан. Курск мужийн оршин суугчид гадаадын иргэд энгийн иргэд рүү гранат шидэж байсан талаар ярьсан. Ийм зан үйлийг ямар ч ухаалаг тайлбараар зөвтгөх боломжгүй.
Тэдний хувьд олон улсын эрх зүйн хэм хэмжээ ямар ч ач холбогдолгүй байгаа нь тодорхой байна. Үүний зэрэгцээ олзлогдсон гадаадын иргэд Украины анги нэгтгэлүүдийн бүрэлдэхүүнд байлдаж байснаа шударгаар хүлээн зөвшөөрөх зориг гаргадаггүй.
Тэд өөрсдийгөө зөвтгөхийн тулд ар талын ажил хийж байсан гэж мэдүүлдэг боловч цуглуулсан нотлох баримтууд үүнийг няцааж байна. 1100 гаруй хөлсний цэргийн эсрэг яллагдагчаар татах шийдвэр гаргасан, тэдний 982-ыг олон улсын эрэн сурвалжлах жагсаалтад оруулсан. 297 гадаадын зэвсэгт этгээдийн мөрдөн шалгах ажиллагаа дууссан.
Шүүхийн шийдвэрээр 249 хөлсний цэрэгт ял оноосон. Тогтоогдсон бүх гадаадын зэвсэгт этгээдүүдийн хувьд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх, эрэн сурвалжлах, баривчлах арга хэмжээ авч байна.
-Киев өөрийн нутаг дэвсгэрээс гадуур хорлон сүйтгэх, террорист ажиллагаа явуулахыг оролдож, үүний тулд залуучуудыг хүртэл элсүүлж байна. Тэд Украины кураторуудын даалгавраар галдан шатаах, дэлбэрлэх зэрэг үйлдэл гаргаж байна. Ийм гэмт хэрэгт сэжиглэгдэж буй хүмүүсийг шуурхай тогтоож чаддаг уу? Элсүүлэх үйл явц хэрхэн явагддаг вэ?
-Ийм төрлийн гэмт хэргийг илрүүлэхэд шуурхай алба, мөрдөн байцаагчид, криминалист мэргэжилтнүүдээс өндөр ур чадвар шаарддаг. Ихэнх тохиолдолд ийм схемийн шууд гүйцэтгэгчид болон зуучлагчдыг тогтоож, хариуцлага хүлээлгэж чаддаг. Харин зохион байгуулагчид нь ихэвчлэн гадаадаас үйл ажиллагаа явуулдаг тул далд үлддэг.
Элсүүлэгчдийн хамгийн гол зэвсэг нь нийгмийн сүлжээ, мессенжерүүд юм. Нэрээ нууцалсан Telegram сувгууд, хаалттай бүлгүүд, сонирхлын чатууд нь хор хөнөөлтэй агуулга тараах орчин болсон.
Элсүүлэгчид хүнийг онилсон байдлаар ажилладаг. Тэд итгүүлэх арга ашиглаж, тухайн хүнд асар их хэмжээний зохион байгуулалттай мэдээлэл илгээж, түүнийг "мэдээлэл-харилцааны марафон" гэж нэрлэж болох үйл явцад татан оролцуулдаг.
Тэд өсвөр насныхны нийгмийн сүлжээн дэх хувийн хуудсуудаас тухайн хүний сонирхол, зан төлөвийн талаарх мэдээллийг авч, түүн дээрээ тулгуурлан холбоо тогтоодог.
Өөр нэг аюултай арга бол компьютер тоглоом ашиглах явдал. Тоглоомын платформууд болон тэдгээрийн чат хэсгүүд нь хохирогч хайхад тохиромжтой орчин болсон. Тоглоомын ертөнцөд хил хязгаар бүдгэрдэг. Учир нь, хүүхэд, өсвөр насныхан өөрсдийгөө аюулгүй орчинд байгаа мэт мэдэрч, тайван байдаг.
Ийм орчинд хуурамч "нөхөрлөл" үүсдэг. Дараа нь туршлагатай залилагч эхэндээ гэм хоргүй мэт хүсэлт тавьж болно. Жишээлбэл, тоглоомын шинэ байршил хийхийн тулд цэргийн комиссарын байрны байршлыг өгөх, ямар нэгэн зүйлийн зургийг уралдаанд оролцуулах нэрээр авах, тодорхой газар багц зүйл үлдээх. Энэ нь тоглоомын үргэлжлэл мэтээр бодогдуулдаг ч үнэн хэрэгтээ бодит амьдрал дахь гэмт хэрэг болж хувирдаг.
Өсвөр насны хүүхэд гаднаас нь харахад гэмгүй мэт даалгавар биелүүлмэгцээ "дэгээнд" ордог. Үүний дараа сүрдүүлэг, дарамт шахалт, ойр дотнын хүмүүст нь хор хүргэнэ гэсэн заналхийлэл, эсвэл тоглоом дахь нэр хүндийг нь өсгөх, их ашиг амлах зэрэг арга хэрэглэдэг.
Элсүүлэгчийн гол зорилго нь өсвөр насны хүүхдээс ёс суртахууны хариуцлагын мэдрэмжийг салгах явдал юм. Тэд хийж буй үйлдэл нь шийтгэлгүй мэт, бас чухал зүйл хийж байгаа мэт хуурамч ойлголт бий болгодог.
-Хэрэв өсвөр насны хүүхэд өөрийн мэдэлгүй, хууртагдан гэмт хэрэг бэлтгэх үйл ажиллагаанд татагдсан бол яах ёстой вэ?
-Хэрэв залуу хүн гэмт хэрэг зохион байгуулагчидтай холбоо тогтоож, гэмт хэрэг бэлтгэж эхэлсэн бол нөхцөл байдлыг өөрчлөх боломж байсаар байдаг. Гэхдээ үүнийг бодит үр дагавар гарахаас өмнө хийх хэрэгтэй.
Жишээлбэл, хэрэв гэмт этгээдийн нөлөөнд орсон хүн өөр хүнийг хуурч байгаад орон сууцанд нэвтэрч, эзэн нь буцаж ирэхэд хутгаар амь насыг нь хохироож, эд хөрөнгийг нь дээрэмдсэн бол энэ тохиолдолд эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөх тухай ярих боломжгүй.
Учир нь, тухайн хүн гэмт хэргийг бүрэн дуусгасан, эд хөрөнгө хулгайлсан, хүний амь насыг хохироосон. Эдгээр үйлдлийг ухамсартайгаар хийсэн гэж үзнэ.
Өөр нэг жишээ авч үзье. Насанд хүрээгүй хүүхэд гэмт этгээдүүдтэй холбоо тогтоож, тэдэнтэй хамт гэмт хэрэг төлөвлөж эхэлсэн. Мөн түүнд нэрээ нууцалсан кураторуудын өгсөн тэсрэх бодисыг хууль бусаар хадгалж байсан гэж үзье.
Гэвч тэрбээр эцсийн мөчид бодлоо өөрчилж, террорист халдлага бэлтгэж байсныг хууль сахиулах байгууллагад мэдэгдэн, хориглосон зүйлсийг өөрөө хүлээлгэн өгсөн байна. Энэ тохиолдолд ямар нэгэн хохирол учраагүй.
ОХУ-ын Эрүүгийн хуулийн 31 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүн гэмт хэрэг үйлдэхээс сайн дураар татгалзсан тохиолдолд эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөгдөж болно. Энэ зарчим нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн зарим зүйл заалтад, тухайлбал "Террорист халдлага" гэсэн зүйлд мөн тусгагдсан байдаг.
Хэрэв тухайн хүний үйлдэлд өөр гэмт хэргийн бүрэлдэхүүн байхгүй бол эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлнө. Үүнийг хүн бүр санаж, мэдэж байх хэрэгтэй. Нэрээ нууцалсан "куратор"-уудын "Чамд өөр гарц байхгүй, бидний хэлснийг заавал хий" гэсэн үг бол хамгийн том заль мэх юм.
Энэ нь хүнийг шоронд орох, эсвэл бүр амь насаа алдах аюулд хүргэж болзошгүй. Хамгийн чухал нь, цаг тухайд нь зогсох хэрэгтэй гэдгийг өсвөр үеийнхэнд тайлбарлах шаардлагатай.
-Киевийн дэглэмийн гэмт хэргийг мөрдөн шалгахад ямар хүндрэлтэй тулгардаг вэ? Дээд удирдлагын төлөөлөгчид нь одоогийн байдлаар хууль зүйн хариуцлагаас гадуур байгаа нөхцөлд энэ ажлын ач холбогдол юунд оршиж байна вэ?
-Украины зэвсэгт бүлэглэлүүдийн үйлдсэн гэмт хэргийг баримтжуулах ажил нь амь насанд ноцтой эрсдэлтэй холбоотой. Манай мөрдөн байцаагчид, криминалистууд, шинжээчид Украины үндсэрхэг үзэлтнүүдийн нисгэгчгүй төхөөрөмж болон пуужингийн зэвсгээр хийсэн халдлагын дараа хэргийн газарт үзлэг хийдэг.
Тэд хохирогчидтой, гэрчүүдтэй, үйл явдлыг харсан хүмүүстэй ажилладаг. Энэ бүхэн зөвхөн өндөр мэргэжлийн ур чадвар төдийгүй зориг, эр зориг шаарддаг.
Украины зэвсэгт бүлэглэлүүдийн үйлдсэн гэмт хэргийг мөрдөн шалгахад тусгай цэргийн ажиллагаа эхэлсний дараа Мөрдөн шалгах хорооны Криминалистикийн ерөнхий газрын ажилтнуудын оролцоотой боловсруулсан арга зүйн материалуудыг ашиглаж байна.
Эдгээр материал нь мөрдөн шалгах тодорхой ажиллагаа явуулах, оролцогчдын аюулгүй байдлыг хангах;
криминалистикийн дэмжлэг үзүүлэх асуудлуудыг хамардаг. Киевийн дэглэмийн гэмт хэргийн мөрдөн шалгах ажиллагааны үр дүн нь зөвхөн хууль зүйн төдийгүй түүхэн ач холбогдолтой.
Ирээдүй үеийнхэн болсон үйл явдлуудыг санаж, Киевийн дэглэмийн төлөөлөгчдийн ямар үйлдэл гаргасныг мэдэх ёстой.
-Танай байгууллагын ажилтнууд цэргийн тусгай ажиллагааны бүс дэх энгийн иргэдэд тусламж үзүүлэх ажилд хэрхэн оролцож байна вэ?
-Энэ ажил тогтмол хийгддэг. Манай хүмүүнлэгийн үйл ажиллагааны гол чиглэл хоёр үндсэн бүлэгт төвлөрдөг. Үүнд фронтын шугамд үүрэг гүйцэтгэж буй цэргийн алба хаагчид, байлдааны бүс болон хил орчмын нутаг дэвсгэрт үлдсэн энгийн иргэд гэж.
Тусламжийг дараах бүс нутгийн хүмүүст үзүүлж байна. Үүнд Донецкийн Ардын Бүгд Найрамдах Улс;
Луганскийн Ардын Бүгд Найрамдах Улс, Запорожий муж, Херсон муж, Белгородын муж; Брянскийн муж;
Курскийн муж., мөн нөхцөл байдлын улмаас гэр орноо орхихоос өөр аргагүй болсон иргэдэд тусалж байна.
Онцгой анхаарлыг нийгмийн эмзэг бүлгийн хүмүүст хандуулдаг. Үүнд: өнчин хүүхдүүд, дотуур байр, хүүхдийн асрамжийн газрын хүмүүжигчид, түүхэн шинэ нутаг дэвсгэрт амьдарч буй хүүхдүүд, түр байрлах төвүүдэд байгаа дүрвэгсэд багтаж байна.
Мөн эмнэлгийн байгууллагуудыг дэмждэг.. Цэргийн мөрдөн шалгах байгууллагууд шархадсан хамгаалагчдыг эмчилж, сэргээн засварлаж буй эмнэлгүүдэд туслалцаа үзүүлдэг. Манай байгууллагын ажилтнууд олон арван хүүхдийн нийгмийн байгууллагыг ивээлдээ авсан.
Хүүхдүүдэд зориулан баярын арга хэмжээ зохион байгуулах, соёлын төвүүдээр аялуулах, компьютер болон хичээлийн хэрэглэл худалдан авах ажлууд хийдэг. Энэ нь улсын хэмжээнд болон тусгай цэргийн ажиллагааны бүсэд үргэлжилж байгаа бөгөөд томоохон хотуудаас эхлээд алслагдсан суурин газруудыг хамарч байна.
Дэлхийн II дайны үеийн гэмт хэрэг болон өнөөгийн үйл явдлын талаар
-Мөрдөн шалгах хороо Аугаа эх орны дайны жилүүдэд Зөвлөлтийн ард түмний эсрэг үйлдсэн геноцидын хэргийг шалгаж байна. Германы эзлэн түрэмгийлэгчдийн гэмт хэрэг болон Киевийн дэглэмийн үйлдлүүдийн хооронд ижил төстэй зүйл байна уу? Ямар харьцуулалт хийж болох вэ?
-Хууль зүйн үүднээс авч үзвэл, эдгээр хоёр талын хууль бус үйлдэл хоёулаа хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэрэгт хамаарна. ОХУ-ын янз бүрийн бүс нутгийн шүүхүүд Германы нацист-фашист эзлэн түрэмгийлэгчдийн үйлдлийг геноцид гэж хүлээн зөвшөөрсөн 34 шийдвэр гаргасан.
ОХУ-ын Мөрдөн шалгах хороо эдгээр шийдвэрийн үндэс болсон баримтуудын нэг хэсгийг цуглуулсан. Донбасст болсон үйл явдлыг мөрдөн шалгах явцад мөн Украины улс төр, цэргийн удирдлагын үйлдэл нь геноцид гэх гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнтэй гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн.
Одоогийн байдлаар Донецкийн Ардын Бүгд Найрамдах Улсын Дээд шүүхэд 41 холбогдогчийн эсрэг эрүүгийн хэрэг хэлэлцэгдэж байна. Тэдэнд яллах дүгнэлтийг гадуур (заочно) хүргүүлсэн.
Тэдний гэмт хэргийн үйл ажиллагааны улмаас хэдэн мянган энгийн иргэн амь үрэгдэж, шархадсан, олон хүн байнгын оршин суугаа газраа орхихоос өөр аргагүй болсон, иргэний дэд бүтцийн 153 мянга гаруй объект сүйдсэн, Донбассын эдийн засагт ноцтой хохирол учирсан.
Үүнээс гадна Киевийн дэглэмийн төлөөлөгчдийн дайн явуулахыг хориглосон арга хэрэгсэл ашигласан болон бусад гэмт хэрэгтэй холбоотой томоохон эрүүгийн хэргийг мөрдөн шалгагаар байна. Ёс суртахууны талаас нь авч үзвэл мөн адил.
Украины үндсэрхэг үзэлтнүүд болон хөлсний цэргүүдийн үйлдэл, тэдний харгис хэрцгий байдлыг гитлерийн цэргүүдийн үйлдэлтэй харьцуулах боломжтой. Үүнийг олон тооны баримт нотолж байна. Тиймээс ижил төстэй талууд тодорхой байна.
Украин дахь нацизмын талаарх асуулт
-Киевт үндэсний пантеон (үндэсний дурсгалын цогцолбор) байгуулахаар төлөвлөж буй бөгөөд тэнд Украины үндсэрхэг үзэлтнүүдийн хөдөлгөөний удирдагчид болон оролцогчдын шарилыг дахин оршуулах тухай ярьж байна. Таны бодлоор энэ нь юуг харуулж байна вэ? Украинд нацист дэглэм дахин сэргэж байна уу?
-Украинд нацизмыг магтан дуулах оролдлого анх удаа гарч байгаа зүйл биш. ОХУ-ын Гадаад хэргийн яамны тайлангуудад тодорхой баримтууд дурдагдсан байдаг. Нацистуудын хамсаатнуудын шарилыг дахин оршуулахаас гадна өөр олон үйл явдал бий.
Жишээлбэл, Гитлерийн Герман, Германы нацистууд, тэдний хамсаатнуудыг магтан алдаршуулсан арга хэмжээ, олон нийтийн үйл ажиллагаа зохион байгуулах.
Киев болон бусад хотуудад жил бүр ОУН-ын удирдагч Степан Бандерагийн төрсөн өдрийг тохиолдуулан бамбар барьсан жагсаал зохион байгуулдаг. Эдгээр жагсаалд үндсэрхэг үзлийн уриа хашгирах, нацист маягийн мэндчилгээ үзүүлэх, нацист бэлгэдэл ашиглах явдал тохиолддог.
Албан тушаалтнууд нацист үзэлтэй хүмүүсийг шууд дэмжиж, ялангуяа оросуудыг устгахад чиглэсэн үзэл санааг сурталчилдаг. Залуучуудыг хүмүүжүүлэх бодлогын үндэс нь Оросын эсрэг үзэл дээр тулгуурлаж байна. Залуу үеийнхэнд үндсэрхэг үзэл, гадуурхах үзэл, ксенофоби (гадаадынхныг үзэн ядах хандлага) шингээж байна.
Украины Үндэсний ой санамжийн институт мөн энэ чиглэлээр ажиллаж, Украины үндсэрхэг үзэлтнүүдийн хөдөлгөөний фашист хамсаатнуудыг магтан дуулах хууль санаачилгуудыг дэмжиж байна. Үүний зэрэгцээ тус хөдөлгөөний дайчдад зориулсан хөшөө босгох, нацистуудын хуучин хамсаатнуудад хүндэтгэл үзүүлэх ажил үргэлжилж байна.
Үүний зэрэгцээ Украины эрх баригчид олон сая иргэнийг 5 дугаар сарын 9-ний баяр, Аугаа эх орны дайны бусад дурсгалын өдрүүд тэмдэглэхэд саад болж байна. Үүнд үндсэрхэг үзэлтнүүд болон барууны радикал бүлгүүдийг хүртэл ашиглаж байна. Эдгээр болон бусад баримтууд нь Украины эрх мэдэлд байгаа хүмүүсийн үзэл санаа нацизмд гүн шингэсэн болохыг харуулж байна.
Түүхийг гуйвуулах оролдлогын тухай
-Барууны орнууд Дэлхийн II дайны түүхийг өөрчлөхийг оролдож, Зөвлөлт Холбоот Улсыг түрэмгийлэгч мэтээр харуулах, Зөвлөлтийн хөшөө дурсгалуудтай тэмцэх үйл ажиллагаа явуулж байна. Үүнийг бид хэрхэн эсэргүүцэж болох вэ?
-Бүх чиглэлээр цогц байдлаар ажиллах шаардлагатай. Эх орноо хамгаалсан хүмүүсийн дурсгалыг мөнхжүүлсэн хөшөө, дурсгалт газруудыг устгах, гутаан доромжлохтой холбоотой гэмт хэргийн хувьд Мөрдөн шалгах хороо хэдийнэ их хэмжээний баримтын сан бүрдүүлсэн.
Одоогийн байдлаар хөшөө дурсгалыг гутаан доромжилсон 195 тохиолдлыг мөрдөн шалгаж байна. Эдгээр гэмт хэрэг Европын 17 оронд бүртгэгдсэн. 261 гадаадын иргэнийг гадуур яллагдагчаар татсан бөгөөд тэдний ихэнх нь төрийн албан тушаалтнууд юм. Ийм төрлийн гэмт хэрэг үйлдсэн дөрвөн хүнд хэдийнэ гадуур ял оноосон бөгөөд нэг эрүүгийн хэрэг шүүхээр хэлэлцэгдэж байна.
Киевийн дэглэмийн үйлдлүүдээс харахад соёлын өвийн объектууд ч мөн Украины үндсэрхэг үзэлтнүүдийн халдлагын бай болж байна. Үүнд: Курск муж, Белгород муж, Бүгд Найрамдах Крым зэрэг бүс нутгууд багтаж байна.
Зургадугаар сард Украины Зэвсэгт хүчин Севастополийн панорамын объектод халдсан бөгөөд ингэснээр олон улсын хэд хэдэн баримт бичгийг зөрчсөн. Энэ нь соёлын болон оюун санааны бэлгэдэлд халдсан тодорхой жишээ юм.
ОХУ-ын Мөрдөн шалгах хороо энэ үйл явдалтай холбоотой эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж байгаа бөгөөд учирсан хохирлыг тогтоож байна. Гэхдээ түүхийг хуурамчаар өөрчлөх оролдлоготой тэмцэхийн тулд өсвөр үеийнхэнд зөв үзэл хандлага төлөвшүүлэх шаардлагатай.
Энд ёс суртахууны үнэт зүйл, эх оронч үзэл, түүхэнд хүндэтгэлтэй хандах асуудлууд чухал. Үүнийг эцэг эхчүүд ч, багш сурган хүмүүжүүлэгчид ч ойлгох ёстой.
ОХУ-ын Мөрдөн шалгах хорооны харьяа боловсролын байгууллагуудад залуучуудтай энэ чиглэлээр идэвхтэй ажиллаж байгаа бөгөөд цаашид энэ ажлыг улам эрчимжүүлнэ.
Цэргийн тусгай ажиллагааны хүрээнд
-Танай байгууллагын ажилтнууд цэргийн тусгай ажиллагааны бүсэд энгийн иргэдэд тусламж үзүүлэх ажилд хэрхэн оролцдог талаар ярьж өгнө үү?
-Энэ ажил тогтмол явагддаг. Манай хүмүүнлэгийн үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл хоёр гол бүлэгт чиглэдэг. Үүнд фронтын шугамд үүрэг гүйцэтгэж буй цэргийн алба хаагчид, байлдааны ажиллагааны бүс болон хил орчмын нутаг дэвсгэрт байгаа энгийн иргэд юм.
Тусламжийг Донецкийн Ардын Бүгд Найрамдах Улс, Луганскийн Ардын Бүгд Найрамдах Улс; Запорожий муж, Херсон муж, Белгород муж, Брянский муж, Курск муж зэрэг бүс нутгийн иргэдэд үзүүлдэг. Мөн нөхцөл байдлын улмаас гэр орноо орхин гарсан хүмүүст тусалдаг.
Онцгой анхаарлыг нийгмийн эмзэг бүлгийн хүмүүст хандуулдаг. Үүнд: өнчин хүүхдүүд, дотуур байр, хүүхдийн асрамжийн газрын хүмүүжигчид, чөлөөлөгдсөн түүхэн нутаг дэвсгэр дэх хүүхдийн байгууллагуудын хүүхдүүд, түр байрлах төвүүдэд байгаа дүрвэгсэд багтдаг. Бид эмнэлгийн байгууллагуудыг мөн дэмждэг.
Цэргийн мөрдөн шалгах байгууллагууд шархадсан хамгаалагчдыг эмчилж, нөхөн сэргээж буй эмнэлгүүдэд туслалцаа үзүүлдэг. Манай байгууллагын ажилтнууд олон арван хүүхдийн нийгмийн байгууллагыг ивээлдээ авсан.
Хүүхдүүдэд баярын арга хэмжээ зохион байгуулах, соёлын төвүүдээр аялуулах, компьютер, хичээлийн хэрэглэлээр хангах ажлыг хийдэг. Энэ ажил Оросын бүх нутаг дэвсгэр болон цэргийн тусгай ажиллагааны бүсэд үргэлжилж буй бөгөөд томоохон хотуудаас эхлээд алслагдсан суурин газруудыг ч хамарч байна.
Эх сурвалж: TASS
