Ардчилсан нам-ын бүлгийн ээлжит хурал өнөөдөр /2026.05.25/ болж, хурлаар хэлэлцсэн асуудал болон гаргасан шийдвэрүүдийн талаар мэдээлэв. УИХ дахь АН-ын бүлгийн дарга О.Цогтгэрэл бүлгийн хурлаар дөрвөн үндсэн асуудлыг хэлэлцэн байр сууриа нэгтгэсэн талаар хэллээ.
Нэгдүгээрт, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахтай холбоотойгоор УИХ-ын гишүүн Д.Бум-Очир нарын боловсруулсан хуулийн төслийн мэдээллийг сонссон байна.
Хоёрдугаарт, энэ долоо хоногт УИХ-аар хэлэлцэх Хүний эрх, эрх чөлөөний 25 дахь илтгэлийн талаар Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комисс-ын ажлын хэсгээс мэдээлэл авчээ.
Гуравдугаарт, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэц-ийн Их суудлын хуралдаанаар хэлэлцэх Дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг улираан томилох асуудалд АН-ын бүлэг онцгой анхаарал хандуулсан байна. Тэдний үзэж буйгаар, сүүлийн үед Улсын Ерөнхий прокурор, Авлигатай тэмцэх газрын дарга зэрэг албан тушаалтнуудыг улираан томилсон нь улс төрийн шинжтэй шийдвэр болж болзошгүй бөгөөд одоо Дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг дахин томилох асуудал ч мөн адил нөхцөл байдалд өрнөж байгаа аж.
Мөн АН-ын бүлэг Үндсэн хуулийн цэцийн зарим шийдвэр улс төрийн нөлөөтэй байж болзошгүй талаар байр сууриа илэрхийлэв. Тухайлбал, Цэцийн есөн гишүүний нэгийн орон тоо сул байгаа, түүнчлэн Цэцийн дарга Г.Баясгалан-гийн бүрэн эрхийн хугацаа жил гаруйн өмнө дууссан асуудлыг хөнджээ.
Үүнтэй холбоотойгоор АН-аас УИХ-ын дарга С.Бямбацогт болон Төрийн байгуулалтын байнгын хороонд хандан Цэцийн хоёр гишүүний нөхөн томилгоог яаралтай хэлэлцэх, хууль ёсны бүрэн бүрэлдэхүүнтэй удирдлагыг томилох хүртэл маргаантай шийдвэрүүдийг түр түдгэлзүүлэх шаардлагатай гэсэн байр суурийг илэрхийллээ.
Дөрөвдүгээрт, Баянхонгор аймагт гарсан хугацаат цэргийн алба хаагчийн амь нас хохирсон хэрэгтэй холбоотой асуудлыг хэлэлцжээ. АН-ын бүлгийн мэдээлснээр, сүүлийн 10 жилийн хугацаанд 46 цэргийн алба хаагч үүргээ гүйцэтгэж байх үедээ амь насаа алдаж, 144 цэрэг эрүүл мэндээрээ ноцтой хохирол амссан байна.
Энэ талаар О.Цогтгэрэл “Эх орноо хамгаалахаар ирсэн залуус амь нас, эрүүл мэндээрээ хохирдог байдал хэвийн үзэгдэл мэт болсон нь ноцтой асуудал. Гэтэл Батлан хамгаалахын сайдын түвшинд улс төрийн хариуцлага хүлээсэн тохиолдол өнөөдрийг хүртэл гараагүй” хэмээн онцолж, Батлан хамгаалахын сайдыг огцруулж, хариуцлага тооцох шаардлагатай гэсэн байр суурийг илэрхийллээ.
Мөн УИХ-ын гишүүн С.Одонтуяа цэргийн байгууллагад хүний эрхийн зөрчил, дүрмийн бус харилцаатай холбоотой эрх зүйн орчныг шинэчлэх шаардлагатай байгааг онцлов. Тэрбээр Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах хуулийн төслийг энэ мягмар гарагт өргөн барихаар ажиллаж буйгаа мэдэгдсэн юм.
Түүний хэлснээр, одоогийн хууль эрх зүйн орчноор цэргийн анги, байгууллагуудад эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх хяналт бүрэн хэрэгжих боломжгүй байгаа аж. Учир нь, цэргийн байгууллагууд нууцын зэрэглэлтэй объектод тооцогддог байна. Иймээс шинэ хуулийн төсөлд цэргийн анги нэгтгэлүүдэд хүний эрхийн хяналт, урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх эрх зүйн зохицуулалтыг тодорхой тусгаж өгчээ.
Түүнчлэн Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага-ын Эрүүдэн шүүхийн эсрэг хорооноос Монгол Улсад өгсөн зөвлөмжид цэргийн байгууллагууд дахь хүний эрхийн нөхцөл байдалд онцгой анхаарах шаардлагатайг дурдсан болохыг С.Одонтуяа гишүүн тэмдэглэв.
Тэрбээр уг хууль батлагдсанаар дүрмийн бус харилцаа, хүний эрхийн зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тогтолцоо илүү тогтвортой, үр дүнтэй болно гэж үзэж байгаагаа илэрхийллээ.
