Григорийн тооллын жилийн 296 дахь өдөр. Он дуусахад 69 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдал

• 42 он – Эртний Ромын улс төрч Марк Юний Брут Филиппийн хоёрдугаар тулалдаанд ялагдсаны дараа амиа алджээ. Тэрбээр Юлий Цезарийн эсрэг хуйвалдаанд оролцсон гол хүмүүсийн нэг бөгөөд Ромын Бүгд Найрамдах засаглалыг хамгаалахыг зорьж байв.
• 1642 он – Английн иргэний дайны анхны томоохон тулалдаан болох Эджхиллийн тулалдаан болжээ. Хаан I Чарльзын талын цэрэг болон парламентын хүчний хооронд болсон уг тулаан шийдвэрлэх ялалтгүй өндөрлөсөн ч Английн улс төрийн зөрчил зэвсэгт мөргөлдөөнд шилжсэнийг харуулсан юм.
• 1707 он – Их Британийн анхны парламент Лондонд хуралдаж эхлэв. Англи, Шотландын нэгдлийн дараах төрийн шинэ тогтолцоо бүрэлдэхэд энэ үйл явдал чухал ач холбогдолтой байлаа.
• 1850 он – АНУ-ын Массачусетс мужийн Вустер хотод Эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөөх үндэсний анхдугаар чуулган эхэлжээ. Олон мужийн төлөөлөгч оролцсон уг чуулган эмэгтэйчүүдийн эрх, нийгэм дэх тэгш оролцооны асуудлыг хэлэлцсэн түүхэн үйл явдал байв.
• 1868 он – Японы эзэн хаан Мэйжи шинэ эрин үе эхэлснийг зарлав. Мэйжигийн эрин үеэс Япон улс төр, эдийн засаг, цэрэг арми, боловсролын салбарт өргөн хүрээний шинэчлэл хийж, орчин үеийн улс болон өөрчлөгдөх үйл явцаа эрчимжүүлсэн юм.
• 1941 он – Уолт Диснейн бүтээсэн “Dumbo” хүүхэлдэйн кино АНУ-д нээлтээ хийв. Том чихтэй зааны тухай өгүүлэх уг бүтээл Диснейн сонгодог хүүхэлдэйн кинонуудын нэг болжээ.
• 1942 он – Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн Хойд Африкийн кампанит ажлын чухал тулалдаануудын нэг болох Эль-Аламейны хоёрдугаар тулалдаан эхлэв. Их Британийн генерал Бернард Монтгомеригийн удирдсан холбоотны цэрэг Германы генерал Эрвин Роммелийн хүчний эсрэг томоохон давшилт хийжээ.
• 1956 он – Унгарын нийслэл Будапешт хотод Зөвлөлтийн нөлөө, коммунист засаглалыг эсэргүүцсэн оюутнуудын жагсаал өрнөж, улмаар Унгарын хувьсгал эхэлжээ. Ардчилсан шинэчлэл, үндэсний тусгаар тогтнолыг шаардсан хөдөлгөөнийг Зөвлөлтийн цэрэг хүчээр дарсан байна.
• 1958 он – Зөвлөлтийн зохиолч Борис Пастернак утга зохиолын Нобелийн шагнал хүртэхээр болсон ч Зөвлөлтийн эрх баригчдын хүчтэй шахалтын улмаас шагналаас татгалзахад хүрэв. Түүний “Доктор Живаго” роман Зөвлөлт Холбоот Улсад хориглогдсон байсан юм.
• 1983 он – Ливаны иргэний дайны үеэр Бейрут хотод байрлаж байсан АНУ, Францын энхийг сахиулах хүчний хуаранд амиа золиосолсон халдлагууд болж, олон зуун цэргийн алба хаагч амь үрэгджээ. Энэ нь АНУ-ын тэнгисийн явган цэргийн түүхэн дэх хамгийн олон хүний амь эрсэдсэн халдлагуудын нэг болсон юм.
• 2001 он – Америкийн Apple компани анхны iPod хөгжмийн төхөөрөмжөө танилцуулав. Халаасанд авч явах боломжтой уг дижитал тоглуулагч нь хөгжмийн хэрэглээ, дижитал хөгжмийн зах зээлийн хөгжилд томоохон өөрчлөлт авчирсан юм.
• 2002 он – ОХУ-ын Москва хотын Дубровка театрт зэвсэгт этгээдүүд үзэгчид болон жүжигчдийг барьцаалсан хэрэг гарчээ. “Норд-Ост” мюзиклийн тоглолтын үеэр эхэлсэн барьцааны хямрал гурван өдөр үргэлжилж, барьцаалагдсан олон хүн амь үрэгдсэн эмгэнэлт үйл явдал болсон юм.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1925 он – Жонни Карсон – Америкийн телевизийн хөтлөгч, хошин урлагийн жүжигчин. “The Tonight Show” нэвтрүүлгийг 30 орчим жил хөтөлж, АНУ-ын телевизийн энтертайнмент салбарт томоохон нөлөө үзүүлсэн. (2005 онд нас барсан.)
• 1940 он – Пеле – Бразилын хөлбөмбөгчин, спортын түүхэн дэх хамгийн алдартай тамирчдын нэг. Бразилын шигшээ багтайгаа 1958, 1962, 1970 онд ДАШТ-д түрүүлсэн цорын ганц тоглогч юм. (2022 онд нас барсан.)
• 1942 он – Майкл Крайтон – Америкийн зохиолч, кино зохиолч, найруулагч. “Jurassic Park”, “The Andromeda Strain” зэрэг шинжлэх ухаан, адал явдалт зохиолоороо дэлхийд танигдсан. (2008 онд нас барсан.)
• 1959 он – “Weird Al” Янкович – Америкийн дуучин, хөгжмийн зохиолч, хошин урлагийн уран бүтээлч. Алдартай дуунуудыг элэглэн өөрчилж дуулдгаараа танигдсан.
• 1959 он – Дуайт Ёакам – Америкийн кантри хөгжмийн дуучин, ая зохиогч, жүжигчин. Неотрадиционал кантри урсгалын нэртэй төлөөлөгчдийн нэг.

• 1976 он – Райан Рейнольдс – Канадын жүжигчин, продюсер. “Deadpool”, “The Proposal”, “Free Guy” зэрэг кинонд тоглож, олон улсын үзэгчдийн танил болсон.

Нас барсан алдартнууд

• 42 он – Марк Юний Брут – Эртний Ромын улс төрч, Юлий Цезарийн эсрэг хуйвалдааны гол оролцогчдын нэг. Филиппийн тулалдаанд ялагдсаны дараа амиа алдсан гэж түүхэнд тэмдэглэгддэг.
• 1910 он – Чулалонгкорн хаан (V Рама) – Тайландын Чакри угсааны тавдугаар хаан. Боолчлолыг халах, төрийн захиргаа, боловсрол, дэд бүтцийг шинэчлэх зэрэг өргөн хүрээний өөрчлөлт хийсэн удирдагч байв.
• 1921 он – Жон Бойд Данлоп – Шотландын малын эмч, зохион бүтээгч, дугуйн хийн бүрхүүл үйлдвэрлэлийн хөгжилд хувь нэмэр оруулсан нэгэн. Түүний нэрээр нэрлэгдсэн Dunlop брэнд дэлхийд танигдсан.
• 1950 он – Эл Жолсон – Америкийн дуучин, жүжигчин, тайзны урлагийн алдартан. “The Jazz Singer” кинонд тоглосноор дуу оруулалттай киноны эхэн үеийн хөгжилд нэрээ үлдээжээ.
• 1957 он – Кристиан Диор – Францын загвар зохион бүтээгч, дэлхийд алдартай Dior загварын ордныг үндэслэгч. Түүний бүтээлүүд Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараах загварын салбарын хөгжилд ихээхэн нөлөө үзүүлсэн юм.

Тэмдэглэлт өдөр

• Олон улсын цоохор ирвэсийн өдөр (International Day of the Snow Leopard). Жил бүрийн аравдугаар сарын 23-нд тэмдэглэдэг. Цоохор ирвэсийг хамгаалах, амьдрах орчны доройтол, хууль бус агнуур, идэш тэжээлийн хомсдол зэрэг аюулын талаар олон нийтийн ойлголтыг нэмэгдүүлэх зорилготой. Мөн цоохор ирвэс тархсан улс орнуудын хамтын ажиллагааг дэмждэг. Энэ өдрийг НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 2024 онд баталсан тогтоолоор олон улсын хэмжээнд тэмдэглэх болсон.
• Унгарын 1956 оны хувьсгалын дурсгалын өдөр. Унгар улсад аравдугаар сарын 23-нд тэмдэглэдэг үндэсний баяр. 1956 онд Будапешт хотод эхэлсэн Зөвлөлтийн нөлөөг эсэргүүцсэн ард түмний хөдөлгөөн, эрх чөлөө, тусгаар тогтнолын төлөөх тэмцлийг дурсдаг.
• Тайландын Чулалонгкорн хааны дурсгалын өдөр (Chulalongkorn Day). Жил бүрийн аравдугаар сарын 23-нд тэмдэглэдэг. Тайландын нийгэм, төрийн шинэчлэлд томоохон хувь нэмэр оруулсан V Рама хааныг хүндэтгэн дурсах өдөр юм.
• Молийн өдөр (Mole Day). Хими, шинжлэх ухаан сонирхогчдын дунд тэмдэглэдэг өдөр. Аравдугаар сарын 23-ны 06:02-оос 18:02 цаг хүртэлх хугацааг Авогадрогийн тогтмолтой холбон тэмдэглэдэг бөгөөд химийн шинжлэх ухааныг сонирхолтой хэлбэрээр сурталчлах зорилготой.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, NATIONA DAY CALENDAR