Украины зүүн хэсгийн фронтын шугамд буй Оросын цэргүүд дахин нэг өвлийг угтан бэхлэлт байгуулж байх үед тэдэнд ер бусын нэгэн төрлийн дэмжлэг очиж байна. Энэ нь 600 гаруй жилийн өмнө Москвагийн төлөө тулалдаж явсан дайчин ханхүүгийн шарилын хэсэг ажээ.
1380 онд болсон Куликовогийн тулалдаанд ялалт байгуулснаараа ОХУ-д алдаршсан ханхүү Дмитрий Донскойн шарилын хэсгийг есдүгээр сарын эхээр фронтын шугам руу илгээсэн бөгөөд одоо Оросын эзлэн түрэмгийлсэн Украины нутаг дахь цэргийн баазуудаар дамжуулан авч явж буй юм байна.
Оросын үнэн алдартны шашны тэргүүлэх байгууллага болох Москвагийн Патриархын цэргийн хэлтсээс мэдээлэхдээ, “гэгээн жанжин” Оросын цэргүүдийн дэргэд үл үзэгдэх байдлаар “мөр зэрэгцэн” зогсоно гэжээ.
Сүмээс мөн уг шүтээн нь Дмитрий Донскойн баруун гарын хэсэг бөгөөд Куликовогийн тулалдаанд тэрхүү гараараа сэлмээ барьж байсан гэж тайлбарласан байна.
“Олон нийтийг дайчлах домог”
Шашны шүтээнийг дайны талбарт илгээх нь үнэн алдартны шашны уламжлалд шинэ зүйл биш аж.
Фордхамын их сургуулийн Үнэн алдартны христийн судалгааны төвийн харилцаа холбооны захирал, шашин судлаач Сергей Чапнин “Ариун зүйл болон бодит материаллаг зүйлсийг хослуулсан энэ үзэгдэл хүмүүсийн анхаарлыг татдаг. Мэдээж үүнийг суртал ухуулгад ашиглаж байна” гэжээ. Түүний өмнө Москвагийн Патриархын хэвлэлийн газарт ажиллаж байсан аж.
Шинжээчдийн үзэж байгаагаар, Донскойн шарил нь орчин үеийн улс төрийн тодорхой мессэжийг мөн агуулж буй юм байна. Чапнин “Тэр өөрөө түрэмгийлэгч байгаагүй, харин эх орноо хамгаалагч байсан” хэмээн тайлбарлажээ.
Түүний хэлснээр, Оросын төрийн үзэл баримтлалын үүднээс авч үзвэл “Орос бол түрэмгийлэгч биш, харин өөрийн нутаг дэвсгэрийг хамгаалж байгааг харуулах нь маш чухал” аж. Чапнин үүнийг “олон нийтийг дайчлах домог” хэмээн нэрлэжээ.
Түүний тайлбарласнаар, өөр өөр цаг үе, түүхэн эринүүдийг хооронд нь холбосон ийм домог нь олон нийтийн ухамсарт хүчтэй нөлөөлж чаддаг бөгөөд шарилын хэсгийг “ид шидийн шинжтэй эд өлгийн зүйл” мэтээр танилцуулж байна.
Донецк болон Мариуполийн Оросын томилсон үнэн алдартны шашны тэргүүн Митрополит Владимир уг шүтээн нь цэргүүд болон энгийн иргэдэд “сүнслэг болон бие махбодын хүчээ дайчлах”, “дайснаа ялахад” тусална гэж мэдэгджээ.
Дмитрий Донской анхны тохиолдол биш
Дмитрий Донской бол Орос улс Украины дайны үеэр цэргүүддээ түшиг болгон бэлгэдэж буй анхны дайчин гэгээнтэн биш аж.
Оросын цэргийн сүр хүчний бэлгэ тэмдэг болсон дундад зууны өөр нэгэн захирагч ханхүү Александр Невскийн шарилын хэсгийг мөн энэ оны эхээр цэргүүдэд хүргэжээ. Дмитрий Донскойн шарилыг фронт руу илгээсэн цаг хугацаа ч анхаарал татаж буй аж.
Түүний шарилыг наймдугаар сард Кремлийн Архангелийн сүмд сэргээн засварлах ажил хийж байх үеэр илрүүлсэн байна. Энэ нь Невскийн шарилын хэсэг алга болсон гэх баталгаагүй мэдээлэл гарснаас хэдхэн долоо хоногийн дараа болжээ.
Оросын үнэн алдартны шашинтнууд Москвагийн Христ Аврагчийн сүмд шарилын хэсгүүдийг хүндэтгэн мөргөсөн байна. Тэнд гурван авдрын нэгэнд Донскойн шарилын хэсгийг байрлуулжээ.
Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путин шарилыг олсон явдлыг “үнэхээр хосгүй”, “гайхамшигтай олдвор” хэмээн нэрлэсэн байна. Харин Оросын үнэн алдартны шашны тэргүүн, Кремлийг дэмждэг Патриарх Кирилл үүнийг “Бурханы ивээл, зохицуулалтын онцгой тэмдэг” гэж тодорхойлжээ.
“Энэ бол Христийн шашинтай ямар ч холбоогүй”
ОХУ-ын Москва хотод төрсөн, үнэн алдартны шашны санваартан, түүхч Александр Занемонецийн байр суурь өөр байгаа аж. Тэрбээр Донскойн шарилыг олсон явдал “Христийн шашинтай ямар ч холбоогүй” гэж үзжээ. Түүний хэлснээр энэ нь “Христийн шашин болон сүмийг ‘эх оронч’ зорилгод ашиглаж байгаа хэрэг” аж.
Тэр "Оросын үнэн алдартны сүмд идэвхтэй сүсэгтэн харьцангуй цөөн боловч төрийн хүчтэй дэмжлэг байдаг тул сүм болон төрийн ашиг сонирхол хоорондоо нийцэх хандлагатай" гэж тайлбарласан байна. Занемонец үүнийг “цинизм агуулсан тооцоо” хэмээн нэрлэжээ.
Тэрбээр 2022-2024 онд Финландын үнэн алдартны сүмд Украины дайнаас дүрвэсэн хүмүүст шашны үйлчилгээ үзүүлж байсан аж.
“Бид оросууд. Бурхан бидэнтэй хамт”
Зарим хүнд энэ бүхэн цинизм мэт санагдаж болох ч фронтын олон цэрэг Бурханд хандах болсон гэж CNN мэдээлжээ. Өмнө нь Украинд тулалдаж байсан Оросын нэгэн цэргийн алба хаагч нэрээ нууцлан “Бүх зүйл сайхан байхад бид бүгд Бурхантай ярьдаггүй. Харин бүх зүйл муудахад хүн бүр Бурхантай ярьдаг.” гэжээ.
Түүний ярьснаар, фронтын шугамд байгаа цэргүүд боломжит бүх зүйлээрээ түр сүм байгуулж, ажиллагаа бүрийн өмнө залбирч, санваартнууд цэргийн анги болон эмнэлгүүдэд тогтмол очдог байна.
Тэрээр Орост түгээмэл хэрэглэгддэг нэгэн хэллэгийг иш татан “Хээрийн гал тогоо хаа сайгүй байдаг шиг санваартан ч бас хаа сайгүй байх ёстой. Бид оросууд. Бурхан бидэнтэй хамт” хэмээн ярьжээ.
Одоогийн байдлаар Запорожийн бүсэд алба хааж буй Оросын өөр нэгэн цэрэг ч санваартантай ярилцах, залбирах, ариун зүйлд хүрэх боломжийг “сэтгэл санааны маш чухал дэмжлэг” гэж тодорхойлсон байна.
Дайны жилүүд сунжрах тусам дарамт нэмэгдэж байна
Дайн тав дахь жилдээ үргэлжилж, төгсгөл нь тодорхойгүй байгаа энэ үед фронт дахь цэргүүдийн ачаалал нэмэгдэж буй талаар CNN мэдээлжээ.
Донбасст байгаа Оросын нэгэн командлагч нэрээ нууцлан “Ерөнхийдөө нөхцөл байдал хүнд байгаа бөгөөд цаг хугацаа өнгөрөх тусам улам дордож байна” гэж хэлсэн байна.
CNN-д фронт дахь шашин шүтлэгийнхээ талаар ярьсан цэргүүд бүгд нэрээ нууцалсан бөгөөд хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй ярилцах зөвшөөрөлгүй байсан аж.
Оросын нийгэм үнэхээр шашинлаг уу?
Фронтын шугамаас холдох тусам Оросын үнэн алдартны сүмийн шашны нөлөө улс төрийн нөлөөнөөсөө хавьгүй хязгаарлагдмал харагддаг гэж нийтлэлд дурджээ.
ОХУ-ын төрийн мэдлийн VЦИОМ судалгааны байгууллагын 2026 оны утасны судалгаагаар оросуудын ойролцоогоор гуравны хоёр нь өөрсдийгөө үнэн алдартны шашинтан гэж тодорхойлсон байна. Гэхдээ 15 жилийн өмнө энэ үзүүлэлт ойролцоогоор 80 хувь байсан аж.
CNN-д ярилцлага өгсөн хэд хэдэн санваартан болон шашин судлаачийн хэлснээр, Оросын баптисм хүртсэн үнэн алдартны шашинтнуудын ердөө 2 орчим хувь нь шашны зан үйлдээ тогтмол оролцдог байна.
Энэ үзүүлэлт нь ОХУ-ын Дотоод хэргийн яамны үнэн алдартны Зул сарын баярын мөргөлийн ирцтэй холбоотой мэдээллээр мөн тодорхой хэмжээнд батлагддаг гэж CNN мэдээлжээ.
Гэвч баруун жигүүрийн болон үндсэрхэг үзэлтэй бүлгүүдийн дэмжсэн шашны жил бүрийн жагсаал есдүгээр сард Оросын дөрвөн хотод олон хүнийг цуглуулсан байна. Албан ёсны мэдээллээр, зөвхөн Москва хотод 100 мянга гаруй хүн оролцжээ.
Нийслэл Москва хотод Патриарх Кириллийн удирдсан жагсаалын үеэр хүмүүс Донскойн шарилын хэсгийг авч явсан байна. Занемонецийн үзэж байгаагаар, ийм арга хэмжээ нь юуны түрүүнд сүм “олон тооны хүнийг зохион байгуулж чаддаг” гэдгийг төрд харуулах зорилготой аж.
Шашин судлаач, түүхч Константин Михайлов энэ олон хүнийг Оросын 145 сая гаруй хүн амтай харьцуулахад “далай дахь дусал” хэмээн тодорхойлжээ. Түүний үзэж байгаагаар, төр болон сүмийн хүсэл сонирхлоос үл хамааран Оросын нийгэм ерөнхийдөө шашны хувьд харьцангуй секуляр хэвээр буй юм байна.
Кремль ба сүмийн харилцан дэмжлэг
Путин Донскойн шарилыг олсон явдлыг “Онцгой, хосгүй олдвор. Энэ нь манай түүхийн хамгийн чухал суурь үндсийг улам бэхжүүлж байна” гэж тодорхойлсон талаар Оросын төрийн мэдээллийн агентлаг РИА Новости мэдээлжээ.
Түүхч Михайловын тайлбарласнаар, өөрийн нөлөөг нэмэгдүүлэхийн тулд үнэн алдартны сүм Кремлийн санхүүгийн болон улс төрийн дэмжлэгийг авдаг бол Кремль сүм төрийн үзэл санаа, тайлбаруудыг дэмжсэнээр тодорхой хэмжээний хууль ёсны байдал, нийгмийн дэмжлэг олж авдаг. Тэр үүнийг “харилцан бие биеэ бэхжүүлдэг” тойрог гэж нэрлэжээ.
“Бид тэднийг хэрхэн дэмжих вэ?”
Түүхчийн үзэж байгаагаар, энэхүү харилцаа фронт дахь цэргийн санваартнуудын тоо нэмэгдэхэд нөлөөлсөн байна. Гэхдээ сүмийн доторх шүүмжлэгчдийн хувьд энэ нь санваартнууд цэргүүдэд яг ямар төрлийн тусламж үзүүлэх ёстой вэ гэсэн хүнд асуулт тавихад хүргэж байгаа аж.
Украины дайнаас дүрвэсэн хүмүүст тусалдаг Оросын Апостолын үнэн алдартны сүмийн санваартан Григорий Михнов-Вайтенко “Цэргийн дүрэмт хувцастай хүмүүсийг оролцуулаад хүмүүст туслах хэрэгтэй. Гэхдээ тэднийг бид хэрхэн дэмжих вэ гэдэг нь гол асуудал” гэжээ.
Тэрбээр “Нэг талаас хүмүүсийг сүнслэг тусламжаас нь салгаж болохгүй. Нөгөө талаас тэднийг төөрөгдөлд оруулж болохгүй” хэмээн CNN-д ярьсан байна. Гэвч Оросын үнэн алдартны сүм энэ асуудлаар өөр байр суурьтай байгаа аж.
2022 оны есдүгээр сард Владимир Путин хэсэгчилсэн цэргийн дайчилгаа зарласнаас хэдхэн хоногийн дараа Патриарх Кирилл сүсэгтнүүдэд хандан цэргийн үүргээ гүйцэтгэж яваад амиа алдсан цэрэг “бүх нүглээ угаасан” золиослол хийсэнтэй адил гэж хэлж байжээ.
Украин Оросын үнэн алдартны сүмээс салсан нь
Украин улс Оросын үнэн алдартны сүмээс тусгаарлах үйл явцыг олон жилийн турш эрчимжүүлж ирсэн бөгөөд 2019 онд албан ёсоор тусгаар сүмийн бүтэцтэй болсон.
Дэлхийн үнэн алдартны шашны тэргүүн Константинополь дахь Патриарх I Варфоломей Украины бие даасан үнэн алдартны сүм байгуулагдсаныг хүлээн зөвшөөрчээ.
Орос болон Украины аль алинд нь үнэн алдартны шашинтнууд хүн амын олонхийг бүрдүүлдэг гэж Михнов-Вайтенко хэлжээ. 2014 онд Москва Крымийг өөртөө нэгтгэсний дараа Оросын үнэн алдартны сүмийг орхисон тэрээр “Сүм институцийн хувьд өөрийн хүүхдүүддээ бие биенээ алахыг ерөөж байна” гэж шүүмжилсэн байна.
Фордхамын их сургуулийн шашин судлаач Сергей Чапнин үүнийг үнэн алдартны шашны олон мянган жилийн түүхэнд амиа золиослох, амиа өгөх тухай ойлголтыг төрийн зорилгод нийцүүлэн өөрчилж буй явдал гэж үзжээ.
Түүний хэлснээр “Сайн мэдээ буюу Христийн сургаал төрийн суртал ухуулгын зорилготой харьцуулахад хоёрдогч ач холбогдолтой болсон аж.
Зарим цэрэг ч шарил авчрахыг төдийлөн утга учиртай гэж үзэхгүй байна
Фронт дээр CNN-д ярилцлага өгсөн бүх цэрэг Донскойн шарилын хэсгийг авчрахыг ач холбогдолтой дэмжлэг гэж үзээгүй байна. Украины эзлэгдсэн зүүн хэсгийн Донбасст байгаа нэгэн цэрэг үүнийг “XXI зууны асуудлуудыг шийдэх маш ер бусын арга” хэмээн тодорхойлжээ.
Тэрбээр цааш нь “Миний бодлоор энэ зүйл цэргийн ажиллагаанд амиа алдсан залуусын эхчүүдэд илүү хэрэгтэй” гэж ярьсан байна.
Эх сурвалж: CNN
