Григорийн тооллын 193 дахь өдөр (өндөр жилд 194 дэх өдөр).
Он дуусахад 172 хоног үлдэж байна.
Онцлох үйл явдлууд
1191 он - Акр хот загалмайтнуудын гарт орсон. Гуравдугаар загалмайтны дайны үеэр Акр хотын бүслэлт дуусаж, хот загалмайтнуудын мэдэлд шилжсэн. Европын хаадын Ойрх Дорнод дахь нөлөөг нэмэгдүүлсэн. Загалмайтны дайны хамгийн чухал цэргийн ажиллагаануудын нэг болсон. Иерусалимын төлөөх тэмцлийн явцад чухал байр суурь эзэлсэн. Акр нь тухайн үед Газар дундын тэнгисийн худалдааны чухал боомт хот байв.
1470 он - Английн хаан ширээний төлөөх тэмцлийн үеийн үйл явдал. Сарнайн дайны үед Английн язгууртнуудын хооронд эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл үргэлжилж байв. Энэ үеийн үйл явдлууд Английн төрийн тогтолцоонд томоохон өөрчлөлт авчирсан.
1543 он - Англи, Европын хаант улсуудын улс төрийн харилцаа. XVI зууны Европт хаант улсуудын хоорондын гэрлэлт, холбоо нь улс төрийн чухал хэрэгсэл байлаа. Английн хаан VIII Генрихийн үеийн гэр бүлийн болон дипломат өөрчлөлтүүд энэ үед үргэлжилж байв.
1690 он - Бойн голын тулалдаан. Ирландын түүхэнд хамгийн чухал тулаануудын нэг болсон. III Вильямын тал, II Жеймсийн тал хоорондоо байлдсан. Үр дүн нь Английн протестант хаант засаглал бэхжихэд нөлөөлсөн. Ирландын улс төрийн түүхэнд олон зуун жил үргэлжилсэн маргааны үндэс болсон. Өнөөдөр энэ өдрийг зарим нийгэмлэгүүд Ирландын түүхэн өдөр болгон тэмдэглэдэг.
1789 он - Францын хувьсгалын өмнөх улс төрийн хямрал. Францын хувьсгал эхлэхийн өмнөхөн Парист улс төрийн хурцадмал байдал нэмэгдэж байв. Энэ үе нь хаант засгийг эсэргүүцэх хөдөлгөөн, ард иргэдийн эрхийн шаардлага, нийгмийн өөрчлөлтийн эхлэл болсон юм.
1812 он - Наполеоны Оросын аян дайн. Наполеон Бонапарт Оросын эсрэг хийсэн дайны үеэр Европын хамгийн том цэргийн хөдөлгөөнүүдийн нэгийг эхлүүлж байв. Энэ аян дайн Францын эзэнт гүрний хүчийг сулруулсан. Европын улс төрийн газрын зургийг өөрчилсөн. Наполеоны уналтын эхлэл болсон.
1862 он - Америкийн иргэний дайны үеийн үйл явдал. АНУ-ын иргэний дайны үед Холбооны болон Өмнөдийн армийн хоорондын мөргөлдөөнүүд үргэлжилж байв. Энэ дайн боолчлолыг устгах, АНУ-ын нэгдлийг хадгалах зорилготой байжээ.
1902 он - Артур Бальфур Их Британийн ерөнхий сайд болсон. Артур Бальфур Их Британийн засгийн газрыг удирдах болсон. Түүний үеийн онцлог Британийн эзэнт гүрний бодлого үргэлжилсэн. Боловсролын шинэчлэл хийгдсэн. Гадаад харилцаанд өөрчлөлт гарсан.
1917 он - Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеийн химийн дайны үйл явдал. Бельгийн Иприйн орчимд Германы арми химийн зэвсэг хэрэглэсэн. Энэ нь химийн зэвсгийн аюулыг дэлхий нийтэд харуулсан. дайны технологийн өөрчлөлтийн нэг хэсэг болсон.
1935 он - Шинжлэх ухаан, технологийн хөгжлийн үе. XX зууны эхний хагаст радио холбоо, нисэх онгоц, үйлдвэрлэлийн технологи эрчимтэй хөгжиж байсан үе.
1937 он - Хятад, Японы дайны эхэн үе. Хятад, Японы хоёрдугаар дайны үед Хятадын нутагт томоохон цэргийн ажиллагаанууд үргэлжилж байв. Энэ мөргөлдөөн дараа нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны Азийн фронттой холбогдсон.
1943 он - Прохоровкагийн танкийн тулалдаан. Курскийн тулалдааны үеэр болсон хамгийн алдартай танкийн мөргөлдөөнүүдийн нэг. Онцлог: олон мянган танк оролцсон. Германы армийн давшилтыг зогсооход чухал нөлөө үзүүлсэн. Зүүн фронтын дайны эргэлтийн үе болсон.
1944 оны 7 сарын 12 - Дэлхийн хоёрдугаар дайны холбоотнуудын давшилт. Европ дахь холбоотнууд Германы эсрэг давшилтаа үргэлжлүүлж байсан үе.
1962 он - The Rolling Stones хамтлагийн анхны тоглолтоо хийсэн. Энэ хамтлаг рок хөгжмийн домог болсон. Олон арван жилийн турш дэлхийн хөгжмийн соёлд нөлөөлсөн.
1975 он - Сан-Томе ба Принсипи тусгаар тогтносон Португалийн колони байсан энэ улс тусгаар тогтнолоо олж авсан. Энэ нь Африк дахь колоничлол задран унасан үйл явцын нэг хэсэг байжээ.
1979 он - Кирибати тусгаар тогтносон. Номхон далайн арлын улс Их Британиас тусгаар тогтносон. Кирибати нь олон жижиг арлаас бүрдсэн, далайн түвшний өөрчлөлтөд эмзэг улс юм.
1993 он - Японы газар хөдлөлт ба цунами. Японы Хоккайдо орчимд хүчтэй газар хөдлөлт болж, цунами үүссэн. Энэ үйл явдал байгалийн гамшгийн бэлэн байдлыг сайжруулахад анхаарал хандуулсан. Японы гамшгийн судалгаанд чухал мэдээлэл өгсөн.
1998 он - Франц дэлхийн аварга болсон 1998 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аваргын финалд Францын шигшээ баг Бразилыг хожсон. Энэ нь Францын анхны дэлхийн аваргын цом, спортын түүхэн том амжилт болсон.
2006 он - Израиль-Ливаны дайн эхэлсэн. Ойрхи Дорнодын улс төрийн нөхцөл байдалд хүчтэй нөлөөлсөн мөргөлдөөн эхэлсэн.
2012 он - Хиггс бозоны нээлтийн дараах шинжлэх ухааны шинэ үе. Европын цөмийн судалгааны байгууллагын туршилтууд орчин үеийн физикийн хамгийн чухал нээлтүүдийн нэгийг баталгаажуулахад хүргэсэн.
Мэндэлсэн алдартнууд
1817 он - Генри Дэвид Торо. Америкийн философич, зохиолч, байгаль хамгаалагч. Тэрбээр “Иргэний дуулгаваргүй байдал” бүтээлээрээ алдартай. Байгальтай зохицон амьдрах үзлийг дэмжсэн. Орчин үеийн байгаль хамгаалах хөдөлгөөнд ихээхэн нөлөө үзүүлсэн.
1817 - Жорж Истон. XIX зуун Америкийн улс төрийн амьдралд оролцож байсан түүхэн хүмүүсийн нэг.
1890 он - Иван Мейснер Физикийн салбарт ажиллаж байсан эрдэмтэн.
1849 он - Уильям Осслер Анагаах ухааны хөгжилд томоохон хувь нэмэр оруулсан Канадын эмч. Тэрбээр орчин үеийн эмнэлгийн сургалтын системийг хөгжүүлэхэд оролцсон. Эмч нарыг өвчтөнтэй ойр ажиллах зарчмыг дэмжсэн.
1817 он - Генри Дэвид ТороАмерикийн трансценденталист хөдөлгөөний гол төлөөлөгчдийн нэг. Алдарт бүтээлүүд: “Walden”, “Civil Disobedience”. Түүний үзэл санаа: эрх чөлөө, хувь хүний ухамсар, байгальтай харилцах харилцаа дэлхийн олон зохиолч, сэтгэгчдэд нөлөөлсөн.
1876 он - Пабло Казальс. Дэлхийн алдарт виолончель хөгжимчин. Тэрбээр сонгодог хөгжмийн түүхэнд нэрээ үлдээсэн. Иоганн Себастьян Бахын бүтээлүүдийг дэлхийд дахин таниулсан.
1937 он - Билл Косби. Америкийн жүжигчин, хошин урлагийн жүжигчин. Тэрбээр телевизийн олон бүтээлээрээ алдартай болсон. Америкийн телевизийн түүхэнд нөлөө үзүүлсэн уран бүтээлч.
1876 он - Пабло Казальс. Сонгодог хөгжмийн хамгийн нэртэй хөгжимчдийн нэг.
1952 он - Мел Смит. Британийн жүжигчин, хошин урлагийн уран бүтээлч.
1967 он - Жулиан Жоунс
1937 он - Билл Косби
1966 он - Лиза Николс. Телевиз, кино урлагийн салбарт ажилласан жүжигчин.
1977 он - Винс Картер. NBA-ийн алдарт тоглогч. Тэрбээр өндөр үсрэлттэй довтолгоо, гайхалтай данкуудаараа “Air Canada” хоч авсан.
1978 он - Мишель Родригес Спорт, адал явдалт киноны соёлтой холбоотой алдартан.
1997 он - Малала Юсуфзай. Пакистаны боловсролын эрхийн төлөө тэмцэгч. Тэрбээр охидын боловсролын эрхийг хамгаалсан. Нобелийн энх тайвны шагнал хүртсэн хамгийн залуу хүмүүсийн нэг болсон.
1978 он - Кирстен Шаал. Инээдмийн жүжигчин, дуу оруулагч. Алдарт бүтээлүүд: хүүхэлдэйн кино, телевизийн цуврал бүтээлүүд.
Нас барагсад
1892 он - Александр Картрайт. Америкийн нийгмийн зүтгэлтэн. Түүний нэрийг зарим эх сурвалжид бейсболын хөгжлийн эхэн үеийн түүхтэй холбон дурддаг.
1891 он - Чарльз Стюарт Парнелл. Ирландын үндэсний хөдөлгөөний нэрт удирдагч. Тэрбээр: Ирландын өөртөө засах эрхийн төлөө тэмцсэн. Их Британийн парламентад Ирландын эрх ашгийг хамгаалж байсан.
XIX зууны Ирландын улс төрийн хамгийн нөлөө бүхий хүмүүсийн нэг байсан.
1989 он - Лоренс Оливье
2003 он - Бенни Картер. Америкийн алдарт жазз хөгжимчин. Тэрбээр саксофон хөгжимчин, хөгжмийн зохиолч, найруулагч байсан бөгөөд жазз хөгжмийн түүхэнд чухал байр суурь эзэлдэг.
1957 он - Жуди Тайлер. Америкийн жүжигчин. Тэрбээр Elvis Presley-тэй хамт тоглосон “Jailhouse Rock” киногоороо алдартай. Залуу насандаа автомашины ослоор нас барсан.
Тэмдэглэлт өдрүүд
Пакистан - Малалагийн өдөр (Malala Day) 🌍 Олон улсын өдөр Энэ өдрийг Пакистаны боловсролын төлөө тэмцэгч Малала Юсуфзайн төрсөн өдөртэй холбон тэмдэглэдэг. Тэрбээр охидын боловсрол эзэмших эрхийн төлөө тэмцэж, 2014 онд Нобелийн энх тайвны шагнал хүртсэн хамгийн залуу хүмүүсийн нэг болсон.
🇲🇳 Монгол Улс - Үндэсний их баяр наадмын өдөр. Үндэсний их баяр наадам нь үндэсний бөх, хурдан морь, үндэсний сур харваа, шагайн харваа гэсэн уламжлалт дөрвөн төрөлтэй болдог. Монголчууд энэ өдрүүдэд эх орон, өв соёл, түүх уламжлалаа дээдлэн тэмдэглэдэг.
🇰🇮 Кирибати улс - Тусгаар тогтнолын өдөр. 1979 оны 7 сарын 12-нд Кирибати улс Их Британиас тусгаар тогтносон. Энэ өдөр улсын үндэсний баяр, тусгаар тогтнолын баярын өдөр болдог. Кирибати нь Номхон далайд орших арлын улс, олон жижиг арлуудаас бүрдэх, экватор болон олон улсын огнооны шугамтай ойролцоо байрладаг онцлогтой улс юм.
🇸🇹 Сан-Томе ба Принсипи улс - Сан-Томе ба Принсипийн тусгаар тогтнолын өдөр. 1975 оны 7 сарын 12-нд тус улс Португалийн колоничлолоос салж, тусгаар тогтносон. Энэ өдөр үндэсний баяр, тусгаар тогтнолын баяр болгон тэмдэглэдэг.
🇬🇧 Умард Ирланд - Бойн голын тулалдааны дурсгалын өдөр (The Twelfth / Orangemen's Day) 1690 оны 7 сарын 12-нд болсон Бойн голын тулалдаан-ыг дурсах өдөр. Энэ өдөр Умард Ирландын зарим нийгэмлэгүүдэд уламжлалт жагсаал зохион байгуулдаг. Түүхэн болон улс төрийн ач холбогдолтой өдөрт тооцогддог.
Олон улсын найдварын өдөр (International Day of Hope). Энэ өдөр нь найдвар, эерэг өөрчлөлт, хүн төрөлхтний ирээдүйд итгэх үзлийг дэмжих зорилготой тэмдэглэлт өдөр юм. Гол санаа нь хүнд үед итгэл найдвараа хадгалах, нийгмийн сайн сайхны төлөө хамтран ажиллах, эерэг өөрчлөлтийг дэмжих юм.
🇲🇽 Мексик улс - Хуульчдын өдөр (Lawyer's Day). Мексикт хуульчдын хөдөлмөр, хууль эрх зүйн салбарын ач холбогдлыг тэмдэглэдэг өдөр. Энэ өдөр хуульчдын мэргэжлийн үүргийг үнэлэх, шударга ёс, хууль дээдлэх зарчмыг сурталчлах зорилготой.
Сонирхолтой жижиг тэмдэглэлт өдрүүд
Үндэсний энгийн амьдралын өдөр (National Simplicity Day). Зохион байгуулалттай, энгийн, утга учиртай амьдралын хэв маягийг дэмждэг өдөр.
Өөр өнгийн нүдний өдөр (National Different Colored Eyes Day). Нүдний хоёр солонгон бүрхэвч өөр өнгөтэй байх гетерохроми гэх онцлогийн талаар мэдээлэл түгээх өдөр.
Эх сурвалж: WIKIPEDIA, BTITANNICA
