Буриад түмний эв нэгдэл, өв соёл, хэл бичиг, ёс заншлыг өвлүүлэн түгээн дэлгэрүүлэх зорилготой "Алтаргана-2026" олон улсын XVI их наадам 2026 оны долдугаар сарын 1-нээс 5-ны өдрүүдэд ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын нийслэл Улаан-Үд хотноо ёслол төгөлдөр зохион байгуулагдаж байна.
Наадмын нээлтийн ажиллагаа долдугаар сарын 2-ны өдөр Улаан-Үдийн Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд болж, Буриад, Монгол, Өвөрмонгол болон дэлхийн олон оронд ажиллаж, амьдарч буй буриад угсаатнууд, соёл урлагийн төлөөлөгчид, зочид төлөөлөгчид өргөнөөр оролцжээ.
"Алтаргана" наадам 1994 оноос эхлэлтэй, хоёр жил тутам ээлжлэн зохион байгуулагддаг буриад түмний хамгийн том соёл, урлаг, спортын наадам юм. Энэ жил тус наадамд Монгол, ОХУ, БНХАУ-ын 50 мянган зочид төлөөлөгч оролцож байгаа ажээ.
Наадмын нэр болсон алтаргана хэмээх ургамал хатуу ширүүн байгальд үндсээ бат бөх суулган ургадаг бөгөөд төрөлх нутаг, өвөг дээдсийн уламжлал, үндэс угсаагаа эрхэмлэн хамгаалах үзэл санааг бэлгэддэг.
Иймд "Алтаргана" зөвхөн баяр наадам бус, дэлхийн өнцөг булан бүрт аж төрж буй буриад түмнийг нэгэн дор уулзуулж, хэл соёл, түүхэн өвөө хамтдаа өвлүүлэн хөгжүүлэх чухал индэр болсоор ирсэн.
Энэ жилийн наадам урлаг, утга зохиол, ардын өв уламжлал, үндэсний спортын төрлүүдийг өргөн хүрээнд хамарсан баялаг хөтөлбөртэйгээр зохион байгуулагдаж буй юм байна.
Ардын аман зохиол, үлгэр тууль хайлах, ерөөл магтаал, буриад яруу найраг, уран уншлага, зохиолчдын бүтээлийн уралдаан, ардын болон эстрадын дуу, үндэсний хөгжим, ёохор бүжиг зэрэг урлагийн төрөл бүрийн тэмцээнүүд болж байгаа аж.
Үүний зэрэгцээ буриад хэл, бичиг, уран бичлэг, гар урлал, үндэсний хувцас, дүрслэх урлаг, гэрэл зураг зэрэг бүтээлч уралдаанууд залуу үеийг өв соёлтой нь холбох чухал ач холбогдолтой арга хэмжээ болон өрнөж байна.
Үндэсний спортын тэмцээнүүд наадмын салшгүй хэсэг хэвээр байна. Монгол бөхийн барилдаан, сур харваа, хурдан морины уралдаан, буриад шатар, шагайн наадгай, сээр хугалах зэрэг эрт уламжилж ирсэн наадгай, тэмцээнүүд өрсөлдөөнтэй болж, шилдгүүдээ тодруулж байна.
Мөн үндэсний хувцасны загварын үзүүлбэр, "Дангина" гоо бүсгүй шалгаруулах уралдаан, гар урлалын үзэсгэлэн зэрэг арга хэмжээнүүд үзэгчдийн сонирхлыг ихээхэн татаж байгаа юм.
"Алтаргана-2026" наадамд Монгол Улсын Буриадын холбоод, аймаг, сумдын соёл урлагийн хамтлагууд, ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улс, Эрхүү муж, Өвөр Байгалийн хязгаар, БНХАУ-ын Өвөр Монголын өөртөө засах орны буриад угсаатнууд болон бусад улс оронд ажиллаж, амьдарч буй буриад иргэд өргөнөөр оролцож, авьяас чадвар, өв соёлоо харилцан сурталчилж байна.
Энэ удаагийн наадам нь зөвхөн соёлын арга хэмжээ төдийгүй буриад түмний хэл, бичиг, зан заншил, үндэсний дархлааг хадгалан хамгаалах, залуу үедээ өвлүүлэн үлдээх эрхэм зорилгыг улам тодотгож буйгаараа онцлог юм. Үе үеийн төлөөллийг нэгэн дор цуглуулж, эх хэл, урлаг, спорт, зан үйлээрээ бахархах боломжийг бүрдүүлж буй "Алтаргана" нь буриад түмний эв нэгдэл, оюуны өвийн үнэ цэнийг дэлхий дахинд таниулсан олон улсын нэр хүндтэй наадам болсоор байна.
Ийнхүү Улаан-Үд хотноо үргэлжилж буй "Алтаргана-2026" нь өвөг дээдсээс өвлөсөн үнэт өв соёлоо хүндэтгэн дээдэлж, ирээдүй хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх хүсэл тэмүүллийг улам бататгасан, буриад түмний бахархал болсон их наадам болон үргэлжилж байна.
Эх сурвалж: CULTURA, BSU
