Григорийн тооллын жилийн 305 дахь өдөр. Он дуусахад 60 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

• 1512 он – Сикстиний капеллын таазны зураг олны хүртээл болов: Сэргэн мандалтын үеийн суут зураач Микеланжелогийн дөрвөн жилийн турш зурсан Ватикан дахь Сикстиний капеллын алдартай таазны зургуудыг Ромын Пам Юлий II анх удаа олон нийтэд үзүүлжээ.
• 1604 он – Уильям Шекспирийн "Отелло" анх удаа тоглогдов: Английн суут зохиолч Уильям Шекспирийн алдарт "Отелло" эмгэнэлт жүжиг Лондонгийн Уайтхолл ордонд анх удаа тайзнаа тавигджээ.
• 1755 он – Лиссабоны аймшигт газар хөдлөлт: Португалийн нийслэл Лиссабон хотод 8.5–9.0 баллын хүчтэй газар хөдлөлт, түүний дараа үүссэн цунами болон гал түймрийн улмаас хотын 85% нурж, 30,000-аас 60,000 хүн амь үрэгджээ.
• 1800 он – Цагаан ордон анхны оршин суугчаа хүлээн авав: АНУ-ын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Жон Адамс Вашингтон хотод шинээр баригдсан Ерөнхийлөгчийн өргөө буюу "Цагаан ордон"-д нүүж орсон анхны Ерөнхийлөгч болжээ.
• 1894 он – Оросын сүүлчийн хаан ширээнд суув: Хаан III Александр таалал төгссөөр, түүний хүү II Николай Оросын Хаант Улсын сүүлчийн хаанаар өргөмжлөгдөв.
• 1922 он – Осман-Туркийн султант улс мөхөв: Мустафа Кемал Ататуркийн удирдсан Туркийн Үндэсний Их Хурал Османы султаны засаглалыг албан ёсоор татан буулгаснаар 600 гаруй жил оршин тогтносон Османы эзэнт гүрэн төгсгөл болжээ.
• 1945 он – Монгол Улс шинэ үсгийн дүрэмд шилжив: БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөл ба МАХН-ын Төв Хорооны тогтоолоор Улсын албан хэргийг кирилл үсгээр (шинэ үсэг) хөтлөн явуулах шийдвэр гаргажээ.
• 1952 он – АНУ анхны устөрөгчийн бөмбөгийг туршив: Номхон далайн Эниветок шүрэн аралд АНУ "Ivy Mike" кодтой дэлхийн анхны устөрөгчийн (термоядор) бөмбөгийг амжилттай туршсан нь Хирошимад хаясан бөмбөгнөөс 700 дахин хүчтэй байв.
• 1954 он – Алжирын тусгаар тогтнолын дайн эхлэв: Алжирын Үндэсний чөлөөлөх фронт Францын колоничлолын эсрэг зэвсэгт тэмцлийг эхлүүлжээ.
• 1955 он – Вьетнамын дайн албан ёсоор эхлэв: Зүүн өмнөд Азид Хойд болон Өмнөд Вьетнамын хооронд олон жил үргэлжилсэн, АНУ-ын арми оролцсон цуст дайн эхэлсэн өдөр гэж түүхэнд тэмдэглэгддэг.
• 1963 он – Пуэрто-Рикод дэлхийн хамгийн том радиотелескоп ашиглалтад оров: Аресибо одон орны ажиглалтын төв нээгдэж, сансар судлалд том эргэлт хийжээ.
• 1981 он – Антигуа ба Барбуда тусгаар тогтнов: Карибын тэнгисийн тус улс Их Британиас тусгаар тогтнолоо зарлав.
• 1993 он – Европын Холбоо албан ёсоор байгуулагдлаа: Маастрихтын гэрээ хүчин төгөлдөр болсноор Европын Эдийн засгийн хамтын нийгэмлэг албан ёсоор Европын Холбоо (EU) болон өөрчлөгдөн зохион байгуулагджээ.
• 1998 он – Олон улсын хүний эрхийн шүүх байгуулагдлаа: Страсбург хотод Европын Хүний эрхийн шүүх байнгын ажиллагаатай болжээ.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1389 он – Жон Глостер (Английн хунтайж): Францыг эзлэх дайнд гарамгай гавьяа байгуулсан Английн цэргийн зүтгэлтэн.
• 1782 он – Ф.И.Бруни: Оросын түүхэн уран зургийн нэрт мастер.
• 1878 он – Карлос Сааведра Ламас: Аргентины улс төрч, Парагвай-Боливийн дайныг зогсооход байгуулсан гавьяаныхаа төлөө Нобелийн Энх тайвны шагнал хүртсэн анхны Латин Америк хүн (1936).
• 1880 он – Альфред Вегенер: Германы цаг уурч, туйл судлаач. Тэрээр дэлхийн тивүүд анх нэг цул байгаад салж нүүсэн гэх "Тивүүдийн шилжилтийн онол"-ыг нээсэн эрдэмтэн юм.
• 1889 он – Филип Ноэл-Бейкер: Британийн улс төрч, дипломат, Олимпын мөнгөн медальт тамирчин. Зэвсэг хураах үйлсэд оруулсан хувь нэмрийнхээ төлөө Нобелийн Энх тайвны шагнал (1959) хүртсэн.
• 1924 он – Сүлейман Демирель: Турк улсын 9 дэх Ерөнхийлөгч бөгөөд Ерөнхий сайдаар 7 удаа сонгогдож байсан улс төрч.
• 1950 он – Роберт Лафлин: АНУ-ын физикч, квант физикийн салбарт гаргасан нээлтээрээ 1998 оны Физикийн салбарын Нобелийн шагналтан.
• 1960 он – Тим Кук (Tim Cook): АНУ-ын бизнесмэн, технологийн аварга Apple компанийн Гүйцэтгэх захирал (CEO). Стив Жобсоос хойш тус компанийг удирдан дэлхийн хамгийн үнэ цэнтэй компани болгосон эрхэм.
• 1962 он – Энтони Кидис: Америкийн алдарт рок хамтлаг "Red Hot Chili Peppers"-ын гоцлол дуучин, үүсгэн байгуулагч.
• 1963 он – Рик Аллен: Британийн алдарт "Def Leppard" рок хамтлагийн бөмбөрчин (Авто машины ослоор нэг гараа алдсан ч тусгайлан бэлдсэн бөмбөр дээр нэг гараараа гайхалтай тоглодог түүхэн хөгжимчин).
• 1973 он – Айшвария Рай (Aishwarya Rai): Энэтхэгийн жүжигчин, Болливудын супер од, 1994 оны "Дэлхийн мисс" тэмцээний ялагч. Дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй эмэгтэйчүүдийн нэгд тооцогддог.
• 1984 он – Милош Красич: Сербийн хөлбөмбөгчин (ЦСКА Москва, Ювентус багт тоглож байсан).
• 1996 он – Чон Ён Жон: Өмнөд Солонгосын жүжигчин, модель ("Squid Game" киноны тоглогч 067-ийн дүрээр дэлхийд алдаршсан).

Нас барагсад

• 1700 он – II Карлос (Испанийн хаан): Габсбургийн угсааны Испанийг захирсан сүүлчийн хаан. Түүнийг нас барсны дараа алдартай "Испанийн хаан ширээний төлөөх дайн" эхэлсэн.
• 1894 он – III Александр: Оросын Хаант Улсын хаан (II Николай хааны эцэг).
• 1903 он – Камиль Писсарро: Францын алдарт зураач, Импрессионизм болон Пост-импрессионизмын үндэслэгчдийн нэг.
• 1907 он – Альфред Жарри: Францын зохиолч, яруу найрагч, орчин үеийн "Абсурд театр"-ын эхлэлийг тавигч.
• 1972 он – Эзра Паунд: Америкийн нэрт яруу найрагч, модернист утга зохиолын гол төлөөлөгч.
• 1979 он – Мами Эйзенхауэр: АНУ-ын 34 дэх Ерөнхийлөгч Дуайт Эйзенхауэрын гэргий, АНУ-ын Тэргүүн хатагтай.
• 2008 он – Има Сумак: Перу улсын дуучин, дэлхийн хөгжмийн түүхэнд хамгийн өвөрмөц буюу 5 октав дамнан дуулдаг ховор хоолойтой дуучин.

Тэмдэглэлт өдрүүд

• 😇 Бүх гэгээнтнүүдийн өдөр (All Saints' Day): Католик болон Барууны Христийн шашинт орнуудад түүхэнд нэр нь тодорсон болон тодроогүй бүх гэгээнтнүүд, хутагтуудыг дурсан хүндэтгэдэг томоохон баяр. (Халлоуины баярын дараах өдөр).
• 🌱 Дэлхийн Веганчуудын өдөр (World Vegan Day): Амьтны гаралтай бүтээгдэхүүнээс бүрэн татгалзаж, ургамлын гаралтай хоол хүнс хэрэглэдэг "Веганизм" амьдралын хэв маягийг сурталчлах, байгаль орчин, эрүүл мэндээ хамгаалах зорилгоор 1994 оноос хойш тэмдэглэж байна.
• 🩺 Үндэсний сойзны өдөр (National Brush Day): АНУ-д Халлоуины баяраар их хэмжээний чихэр, амттан идсэний маргааш нь хүүхдүүдэд шүдээ зөв угаах, амны хөндийн эрүүл мэндээ хамгаалахыг сануулах зорилгоор тэмдэглэдэг сонирхолтой өдөр.
• 🇲🇳 Монгол Улсад – Шинэ үсгийн өдөр: Монгол Улс албан ёсоор кирилл бичигт шилжих шийдвэр гаргасан өдөртэй холбогдуулан түүх соёлоо дурсах өдөр.
• 🇩🇿 Алжир улс – Хувьсгалын өдөр: Үндэсний баярын өдөр.
• 🇦🇬 Антигуа ба Барбуда – Тусгаар тогтнолын өдөр.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, NATIONAL DAY CALENDAR