Григорийн тооллын жилийн 285 дахь өдөр. Он дуусахад 80 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдал

  • 539 оны өмнө — Персийн хаан II Кирийн цэрэг Вавилоныг эзлэн авч, Вавилоны эзэнт гүрний ноёрхлыг эцэслүүлжээ.

  • 633 — Хэтфилд-Чейсийн тулалдаанд Нортумбрийн хаан Эдвин ялагдаж, амь үрэгдэв.

  • 1279 — Японд Ничирэн Шошү буддын шашны урсгал байгуулагджээ.

  • 1398 — Салинатын гэрээгээр Литва улс Самогитийн нутгийг Тевтоны одонгийн мэдэлд шилжүүлэхээр тохиролцов.

  • 1428 — Англи болон Бургундын холбоотон цэргүүд Зуун жилийн дайны үеэр Орлеан хотыг бүслэх ажиллагаагаа эхлүүлжээ.

  • 1492 — Христофор Колумбын анхны экспедиц Карибын тэнгисийн Сан-Сальвадор аралд хүрэв. Энэ үйл явдал Европын орнууд Америк тивд хүрч, улмаар колоничлолоо тэлэх түүхэн үеийн нэгэн бэлгэдэл болсон юм.

  • 1654 — Нидерландын Делфт хотод дарь хадгалдаг агуулах дэлбэрч, 100 гаруй хүн амь үрэгджээ.

  • 1692 — Массачусетсийн захирагч Уильям Фипсийн захидлаар Салемын шулмын хэрэгтэй холбоотой шүүх ажиллагааг зогсоох шийдвэр гаргав.

  • 1773 — АНУ-ын анхны сэтгэцийн өвчтөнүүдийг эмчлэх эмнэлэг Филадельфи хотод нээгджээ.

  • 1792 — Нью-Йорк хотод Колумбын өдрийг анх удаа тэмдэглэв. Энэ нь Колумбын Америк тивд хүрсний 300 жилийн ойг дурссан арга хэмжээ байлаа.

  • 1799 — Францын агаарын бөмбөлөгчин Жан Женевьев Лабросс агаарын бөмбөлгөөс шүхрээр үсэрсэн анхны эмэгтэй болжээ.

  • 1810 — Баварийн угсаа залгамжлах ханхүү Людвиг гүнж Терезатай гэрлэснийг тэмдэглэн Мюнхен хотод анхны Октоберфест зохион байгуулагдав.

  • 1822 — Бразилын I Педру эзэн хаанаар өргөмжлөгджээ.

  • 1849 — Колумбын Манисалес хот байгуулагдав.

  • 1856 — Грекийн Крит арлын ойролцоо хүчтэй газар хөдлөлт болж, Египет болон Мальта хүртэл хохирол учруулжээ.

  • 1892 — АНУ-ын олон нийтийн сургуулиудад сурагчид төрийн далбаандаа үнэнч байх тангарагт үгийг анх удаа олноор уншив.

  • 1900 — АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн хүчин USS Holland шумбагч хөлгийг албан ёсоор хүлээн авч, орчин үеийн шумбагч хөлгийн флотын хөгжлийг эхлүүлжээ.

  • 1901 — АНУ-ын Ерөнхийлөгч Теодор Рузвельт ерөнхийлөгчийн өргөөг албан ёсоор “Цагаан ордон” гэж нэрлэв.

  • 1915 — Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеэр Бельгид шархадсан цэргүүдэд тусалж, холбоотны цэргүүдийг оргоход дэмжлэг үзүүлсэн Британийн сувилагч Эдит Кавеллийг Германы цэргийн эрх баригчид цаазлав.

  • 1917 — Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеийн Пасшендалийн анхны тулалдаан болж, Шинэ Зеландын цэргийн түүхэн дэх нэг өдөрт хамгийн олон хүн амь үрэгдсэн өдрүүдийн нэг болжээ.

  • 1918 — АНУ-ын Миннесота мужид их хэмжээний ойн түймэр гарч, 453 хүн амь үрэгдэв.

  • 1928 — АНУ-ын Бостоны хүүхдийн эмнэлэгт уушгины үйл ажиллагааг орлох төмөр уушгины аппаратыг анх удаа ашиглажээ.

  • 1933 — Алкатрасын цэргийн хорих байгууламжийг энгийн иргэдэд зориулсан холбооны шорон болгон өөрчилжээ.

  • 1944 — Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Афиныг тэнхлэгийн гүрнүүдийн эзлэн түрэмгийлэл дуусав.

  • 1945 — АНУ-ын цэргийн эмч Десмонд Досс дайны үед зэвсэг хэрэглэхээс татгалздаг цэргийн алба хаагчдын дундаас Хүндэт медаль хүртсэн анхны хүн болов.

  • 1945 — Лаосын Лао Иссара хөдөлгөөн төрийн эрхийг авч, тусгаар тогтнолоо дахин баталгаажуулав.

  • 1960 — ЗХУ-ын удирдагч Никита Хрущёв НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн хуралдааны үеэр гутлаараа ширээ цохисон гэх алдарт үйл явдал болжээ. Гэвч яг юу болсон тухай түүхэн тайлбарууд зөрүүтэй байдаг.

  • 1962 — АНУ-ын Номхон далайн баруун хойд бүсэд хүчтэй шуурга болж, олон хүний амь нас, их хэмжээний эд хөрөнгийн хохирол учруулав.

  • 1964 — Зөвлөлт Холбоот Улс Voskhod 1 сансрын хөлгийг хөөргөж, гурван сансрын нисэгчийг нэг дор дэлхийн тойрог замд хүргэсэн анхны нислэгийг гүйцэтгэв.

  • 1967 — Cyprus Airways компанийн 284 дүгээр нислэгийн онгоцонд Газар дундын тэнгис дээгүүр нисэж байх үед бөмбөг дэлбэрч, 66 хүн амь үрэгджээ.

  • 1968 — Экваторын Гвиней Испанийн колоничлолоос салж, тусгаар тогтносон улс болов.

  • 1973 — АНУ-ын Ерөнхийлөгч Ричард Никсон Жералд Фордыг дэд ерөнхийлөгчийн албан тушаалд нэр дэвшүүлэв.

  • 1977 — Хуа Гофэн Хятадын Коммунист намын дээд удирдагчийн байр суурийг Мао Зэдуны дараа залгамжлав.

  • 1979 — “Тип” хар салхи бүртгэгдсэн түүхэн дэх хамгийн том, хамгийн хүчтэй халуун орны циклон болжээ.

  • 1984 — Их Британийн Ерөнхий сайд Маргарет Тэтчер болон түүний Засгийн газрын гишүүдийг онилсон бөмбөгдөлт Брайтоны зочид буудалд болж, таван хүн амь үрэгдэв. Тэтчер халдлагаас амьд үлджээ.

  • 1992 — Египетийн нийслэл Каир хотод хүчтэй газар хөдлөлт болж, 500 гаруй хүн амь үрэгдсэн байна.

  • 1994 — АНУ-ын Magellan сансрын аппарат Сугар гарагийн агаар мандалд орж шатжээ.

  • 1996 — Шинэ Зеланд холимог хувь тэнцүүлсэн төлөөллийн тогтолцоогоор анхны парламентын сонгуулиа явуулав.

  • 1999 — Пакистанд генерал Первез Мушарраф төрийн эргэлт хийж, Ерөнхий сайд Наваз Шарифаас эрх мэдлийг булаан авав.

  • 2000 — АНУ-ын USS Cole байлдааны хөлөг Йемений Аден боомтод террорист халдлагад өртөж, 17 цэрэг амь үрэгдэв.

  • 2002 — Индонезийн Бали аралд шөнийн клубүүдэд бөмбөг дэлбэлсэн террорист халдлагын улмаас 200 гаруй хүн амь үрэгдэж, олон хүн шархаджээ.

  • 2005 — БНХАУ Shenzhou 6 сансрын хөлгийг хөөргөж, хоёр сансрын нисэгчийг таван өдрийн турш тойрог замд ажиллуулав.

  • 2012 — Европын Холбоо энх тайвны төлөөх үйл ажиллагаагаа үнэлүүлж Нобелийн энх тайвны шагнал хүртэв.

  • 2017 — АНУ ЮНЕСКО-гоос гарах шийдвэрээ зарлаж, удалгүй Израил мөн гарахаа мэдэгдэв.

  • 2019 — Кенийн гүйгч Элиуд Кипчоге Вена хотод марафоны зайг 1 цаг 59 минут 40 секундэд туулж, хоёр цагийн босгыг давсан анхны хүн болов. Энэ нь албан ёсны тэмцээний дэлхийн дээд амжилт биш ч спортын түүхэн дэх онцгой амжилт байлаа.

  • 2022 — Словакийн Братислава хотод болсон буудлагын халдлагын улмаас хоёр хүн амь үрэгдэж, нэг хүн шархаджээ. Халдлага үйлдэгч мөн амиа алдсан байна.

     

Мэндэлсэн алдартнууд

  • 1008 — Го-Ичиджо (Go-Ichijō) — Японы эзэн хаан (1036 онд нас барсан).

  • 1240 — Чан Тхан Тон (Trần Thánh Tông) — Вьетнамын Тран гүрний эзэн хаан (1290 онд нас барсан).

  • 1350 — Дмитрий Донской — Москвагийн их ван (1389 онд нас барсан).

  • 1537 — VI Эдвард — Англи, Ирландын хаан (1553 онд нас барсан).

  • 1798 — I Педру — Бразилын анхны эзэн хаан (1834 онд нас барсан).

  • 1840 — Хелена Моджеска — Польш гаралтай, Америкт алдаршсан жүжигчин (1909 онд нас барсан).

  • 1855 — Артур Никиш — Унгар гаралтай нэрт удирдаач (1922 онд нас барсан).

  • 1860 — Элмер Амброуз Сперри — Америкийн зохион бүтээгч, гирокомпасын хөгжүүлэгчдийн нэг (1930 онд нас барсан).

  • 1864 — Камини Рой — Энэтхэгийн яруу найрагч, эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөө тэмцэгч (1933 онд нас барсан).

  • 1865 — Артур Харден — Английн биохимич, 1929 оны химийн Нобелийн шагналтан (1940 онд нас барсан).

  • 1866 — Рамсей Макдональд — Их Британийн анхны Хөдөлмөрийн намын Ерөнхий сайд (1937 онд нас барсан).

  • 1868 — Август Хорх — Германы инженер, Audi автомашины брэндийг үндэслэгчдийн нэг (1951 онд нас барсан).

  • 1872 — Ральф Воан Уильямс — Английн хөгжмийн зохиолч (1958 онд нас барсан).

  • 1875 — Алистер Кроули — Английн зохиолч, оккультизмын үзэл санаагаараа танигдсан хүн (1947 онд нас барсан).

  • 1891 — Эдит Штайн — Германы философич, католик шашны гэгээнтэн (1942 онд нас барсан).

  • 1891 — Фумимаро Коное — Японы Ерөнхий сайд асан (1945 онд нас барсан).

  • 1896 — Эуженио Монтале — Италийн яруу найрагч, 1975 оны Нобелийн утга зохиолын шагналтан (1981 онд нас барсан).

  • 1904 — Дин Лин — Хятадын зохиолч, эмэгтэйчүүдийн нийгмийн байр суурийг хөндсөн бүтээлүүдээрээ танигдсан (1986 онд нас барсан).

  • 1916 — Алис Чайлдресс — Америкийн жүжигчин, жүжгийн зохиолч (1994 онд нас барсан).

  • 1921 — Арт Клоки — Америкийн хүүхэлдэйн кино бүтээгч, Gumby дүрийн зохиогч (2010 онд нас барсан).

  • 1932 — Дик Грегори — Америкийн хошин урлагийн жүжигчин, иргэний эрхийн төлөө тэмцэгч (2017 онд нас барсан).

  • 1935 — Лучано Паваротти — Италийн алдарт дуурийн тенор дуучин (2007 онд нас барсан).

  • 1942 — Мелвин Франклин — Америкийн The Temptations хамтлагийн басс хоолойт дуучин (1995 онд нас барсан).

  • 1944 — Анжела Риппон — Британийн сэтгүүлч, телевизийн хөтлөгч.

  • 1945 — Дасти Роудс — Америкийн мэргэжлийн бөхийн тамирчин (2015 онд нас барсан).

  • 1948 — Рик Парфитт — Английн Status Quo рок хамтлагийн гитарчин, дуучин (2016 онд нас барсан).

  • 1950 — Сюзан Антон — Америкийн жүжигчин, загвар өмсөгч.

  • 1953 — Лес Деннис — Английн хошин урлагийн жүжигчин, телевизийн хөтлөгч.

  • 1960 — Хироюки Санада — Японы жүжигчин, тулааны урлагийн мастер.

  • 1963 — Сатоши Кон — Японы нэрт хүүхэлдэйн кино найруулагч, зохиолч (2010 онд нас барсан).

  • 1968 — Хью Жекман — Австралийн жүжигчин, продюсер. X-Men, Les Misérables, The Greatest Showman зэрэг бүтээлээрээ алдартай.

  • 1969 — Марти Магуайр — Америкийн кантри хөгжмийн дуучин, хөгжимчин.

  • 1970 — Кирк Камерон — Америкийн жүжигчин.

  • 1975 — Марион Жонс — Америкийн хөнгөн атлетикийн тамирчин, олимпын медальтан.

  • 1977 — Боде Миллер — Америкийн уулын цанын тамирчин, олимпын аварга.

  • 1980 — Ледли Кинг — Английн хөлбөмбөгчин.

  • 1983 — Кэти Пайпер — Британийн хөтлөгч, зохиолч, хүмүүнлэгийн үйл ажиллагаа эрхлэгч.

  • 1988 — Калум Скотт — Английн дуучин, дуу зохиогч.

  • 1992 — Жош Хатчерсон — Америкийн жүжигчин, The Hunger Games киноны дүрээрээ танигдсан.

  • 2000 — Жонхо (Jongho) — Өмнөд Солонгосын ATEEZ хамтлагийн дуучин.

  • 2004 — Дарси Линн — Америкийн хүүхэлдэйгээр ярьдаг үзүүлбэрийн жүжигчин.

Нас барсан алдартнууд

  • 322 он — Демосфен — Эртний Афины улс төрч, уран илтгэгч (МЭӨ 384 онд төрсөн).

  • 638 — I Хонориус — Ромын пап.

  • 642 — IV Иоанн — Ромын пап.

  • 884 — Цүнесада — Японы ханхүү.

  • 974 — Аль-Мути — Аббасидын халиф.

  • 1095 — II Леопольд — Австрийн маркграф.

  • 1176 — Уильям д'Обиньи — Английн язгууртан, улс төрч.

  • 1320 — IX Михаил Палеолог — Византийн эзэн хаан.

  • 1492 — Пьеро делла Франческа — Италийн зураач, математикч (1415 онд төрсөн).

  • 1565 — Жан Рибо — Францын аялагч, далайн судлаач (1520 онд төрсөн).

  • 1590 — Кано Эйтокү — Японы нэрт зураач (1543 онд төрсөн).

  • 1750 — Сильвиус Леопольд Вайсс — Германы лют хөгжмийн зохиолч, хөгжимчин (1687 онд төрсөн).

  • 1785 — Жонатан Трамбулл — Америкийн улс төрч, Коннектикут мужийн захирагч асан (1710 онд төрсөн).

  • 1810 — Этьен Луи Жоффруа — Францын эм зүйч, шавж судлаач (1725 онд төрсөн).

  • 1870 — Роберт И. Ли — Америкийн иргэний дайны үеийн Холбооны Улсуудын армийн генерал (1807 онд төрсөн).

  • 1873 — Фридрих Фрей-Эрозе — Швейцарийн улс төрч (1801 онд төрсөн).

  • 1909 — Хелена Моджеска — Польш гаралтай, Америкт алдаршсан жүжигчин (1840 онд төрсөн).

  • 1922 — Артур Никиш — Унгар гаралтай удирдаач (1855 онд төрсөн).

  • 1930 — Элмер Амброуз Сперри — Америкийн зохион бүтээгч (1860 онд төрсөн).

  • 1937 — Рамсей Макдональд — Их Британийн Ерөнхий сайд асан (1866 онд төрсөн).

  • 1940 — Артур Харден — Английн биохимич, Нобелийн шагналтан (1865 онд төрсөн).

  • 1942 — Эдит Штайн — Германы философич, шашны гэгээнтэн (1891 онд төрсөн).

  • 1945 — Фумимаро Коное — Японы Ерөнхий сайд асан (1891 онд төрсөн).

  • 1947 — Алистер Кроули — Английн зохиолч (1875 онд төрсөн).

  • 1951 — Август Хорх — Audi автомашины брэндийг үндэслэгчдийн нэг, Германы инженер (1868 онд төрсөн).

  • 1958 — Ральф Воан Уильямс — Английн хөгжмийн зохиолч (1872 онд төрсөн).

  • 1971 — Дин Ачесон — АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга асан (1893 онд төрсөн).

  • 1981 — Эуженио Монтале — Италийн Нобелийн шагналт яруу найрагч (1896 онд төрсөн).

  • 1995 — Мелвин Франклин — The Temptations хамтлагийн дуучин (1942 онд төрсөн).

  • 1997 — Жон Денвер — Америкийн дуучин, дуу зохиогч (1943 онд төрсөн).

  • 1999 — Уилт Чемберлен — Америкийн домогт сагсан бөмбөгчин (1936 онд төрсөн).

  • 2001 — Жан Нидеч — Weight Watchers компанийг хамтран үүсгэн байгуулагч (1923 онд төрсөн).

  • 2007 — Лучано Паваротти — Италийн дуурийн дуучин (1935 онд төрсөн).

  • 2010 — Арт Клоки — Gumby хүүхэлдэйн дүрийг бүтээгч (1921 онд төрсөн).

  • 2012 — Жеймс “Шугар Бой” Кроуфорд — Америкийн дуучин, төгөлдөр хуурч (1934 онд төрсөн).

  • 2015 — Дасти Роудс — Америкийн мэргэжлийн бөхийн тамирчин (1945 онд төрсөн).

  • 2016 — Рик Парфитт — Английн рок хөгжимчин (1948 онд төрсөн).

  • 2017 — Пэт ДиНизио — Америкийн The Smithereens хамтлагийн дуучин, гитарчин (1955 онд төрсөн).

  • 2023 — Адам Рич — Америкийн жүжигчин (1968 онд төрсөн).

  • 2024 — Мишель Ботес — Өмнөд Африкийн жүжигчин (1962 онд төрсөн).

  • 2025 — Сэм Мур — Америкийн соул хөгжмийн дуучин, Sam & Dave хосын гишүүн (1935 онд төрсөн).

Тэмдэглэлт өдөр

  • Испанийн үндэсний өдөр — Испанид жил бүрийн аравдугаар сарын 12-нд тэмдэглэдэг үндэсний баяр. Түүх, төр улс, үндэсний уламжлалыг бэлгэддэг.

  • Бразилын хүүхдийн өдөр — Бразилд хүүхдүүдэд зориулан тэмдэглэдэг баярын өдөр.

  • Колумбын өдөр — АНУ болон Америк тивийн зарим оронд Христофор Колумбын 1492 оны аяллыг дурсдаг өдөр. Зарим газар уугуул ард түмний түүх, соёл, эрхийг онцолсон тэмдэглэлт өдөр болгон өөрчилсөн байдаг.

  • Боливийн деколоничлолын өдөр — Колоничлолын түүх, уугуул ард түмний эрх, соёлын өвийг эргэцүүлэн дурсдаг өдөр.

  • Испани хэлт орнуудын заримд Испанийн хэл, соёлын өвтэй холбоотой өөр өөр нэршил, уламжлалаар тэмдэглэдэг өдөр.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, UN, UNESCO