Григорийн тооллын 284 дэх өдөр. Он дуусахад 81 өдөр үлдлээ.

Онцлох үйл явдлууд

• 1138 он — 🌍 Алеппогийн хүчтэй газар хөдлөлт. Өнөөгийн Сирийн нутагт орших Алеппо хотод хүчтэй газар хөдлөлт болж, хот болон ойр орчмын бүс нутагт асар их хохирол учруулжээ. Энэ үйл явдлыг дундад зууны үеийн хамгийн их хохирол дагуулсан газар хөдлөлтүүдийн нэг гэж түүхэнд тэмдэглэдэг.

• 1776 он — ⚓ Валькур арлын тэнгисийн тулалдаан. Америкийн тусгаар тогтнолын дайны үеэр Шамплейн нуурт Америкийн болон Британийн флот тулалджээ. Америкийн тал тактикийн хувьд ялагдсан ч Британийн цэргийн давшилтыг удаашруулж, дараагийн жилийн ажиллагаанд бэлтгэх цаг хожсон байна.

• 1852 он — 🇦🇺 Сиднейн их сургууль нээгдэв. Австралийн хамгийн эртний их сургууль болох Сиднейн их сургууль албан ёсоор нээлтээ хийжээ.

• 1865 он — 🇯🇲 Ямайкийн Морант-Бэйгийн бослого эхлэв. Ямайкад хар арьст иргэдийн эсэргүүцлийн хөдөлгөөн өрнөж, колонийн эрх баригчдын эсрэг бослого болон өргөжжээ. Энэ үйл явдал нь тус улсын колоничлолын түүх, иргэний эрхийн тэмцэлд чухал байр суурь эзэлдэг.

• 1899 он — ⚔️ Англи-Бурын хоёрдугаар дайн эхлэв. Өмнөд Африкт Британийн эзэнт гүрэн болон Бурын бүгд найрамдах улсуудын хооронд дайн дэгдэж, 1902 он хүртэл үргэлжилжээ. Алт, алмазын орд, газар нутгийн хяналт болон улс төрийн эрх мэдлийн асуудал мөргөлдөөний гол шалтгаануудын нэг байв.

• 1910 он — ✈️ АНУ-ын Ерөнхийлөгч Теодор Рузвельт онгоцоор ниссэн анхны ерөнхийлөгч болов. Тэрбээр Миссури мужийн Сент-Луис хотын ойролцоо нисгэгч Арч Хоксигоор нислэг үйлдсэн нь АНУ-ын ерөнхийлөгч онгоцоор ниссэн анхны тохиолдол болжээ.

• 1942 он — ⚓ Кейп-Эсперансын тэнгисийн тулалдаан. Дэлхийн хоёрдугаар дайны Номхон далайн фронтод Гуадалканал арал руу Японы хүч нэмэгдүүлэхээр явсан флотыг АНУ-ын тэнгисийн цэргийн хүчин тосон тулалджээ. Энэ тулалдаан Гуадалканалын төлөөх өргөн хүрээний тэмцлийн нэг хэсэг байв.

• 1958 он — 🚀 NASA-гийн анхны сансрын аппарат болох Pioneer 1 хөөрөв. АНУ-ын сансар судлалын хөтөлбөрийн хүрээнд сар болон дэлхийн ойролцоох сансрын орчныг судлах зорилготой аппарат хөөргөсөн ч төлөвлөсөн тойрог замдаа хүрч чадалгүй дэлхий рүү буцжээ.

• 1962 он — ⛪ Ватиканы хоёрдугаар зөвлөл нээлтээ хийв. Ромын пап XXIII Иоанн Католик сүмийн шинэчлэл, орчин үеийн нийгэмтэй харилцах харилцааг хэлэлцэх зорилготой зөвлөлийг нээжээ. Тус зөвлөл нь Католик сүмийн XX зууны түүхэн дэх томоохон өөрчлөлтүүдийн эхлэл болсон юм.

• 1968 он — 🚀 Apollo 7 сансрын нислэг эхлэв. АНУ-ын сансрын нисэгч Уолли Ширра, Донн Эйзел, Уолтер Каннингхэм нарын бүрэлдэхүүнтэй баг хөөрсөн нь хүнтэй Apollo хөтөлбөрийн анхны амжилттай нислэг байв. Энэ нислэг нь хожим Сар руу хүн илгээх ажиллагааны чухал бэлтгэл болсон.

• 1975 он — 📺 Saturday Night Live нэвтрүүлгийн эхний дугаар цацагдав. АНУ-ын NBC телевизийн хошин шог, элэглэлийн нэвтрүүлэг анх үзэгчдэд хүрчээ. Хожим SNL нэрээр дэлхийд танигдсан тус нэвтрүүлэг олон арван жилийн турш Америкийн телевиз, хошин урлагт нөлөө үзүүлсэн юм.

• 1984 он — 👩‍🚀 Кэтрин Салливан сансарт алхсан анхны америк эмэгтэй болов. Challenger хөлгийн STS-41-G нислэгийн үеэр сансрын нисэгч Кэтрин Салливан задгай сансарт ойролцоогоор 3.5 цаг ажиллажээ. Түүний энэ алхалт нь сансрын нислэгийн түүхэн дэх чухал үйл явдал болсон байна.

• 2000 он — 🛰️ Space Shuttle хөтөлбөрийн 100 дахь нислэг болов. NASA-гийн Discovery хөлөг STS-92 даалгавраар хөөрч, сансрын хөлгийн хөтөлбөрийн 100 дахь нислэгийг гүйцэтгэжээ.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1739 он — Григорий Потёмкин (Grigory Potemkin) — 🇷🇺 Оросын төр, цэргийн зүтгэлтэн. Хатан хаан II Екатеринагийн үеийн улс төр, цэргийн бодлогод нөлөө үзүүлсэн түүхэн хүн.

• 1844 он — Хенри Ж. Хайнц (Henry J. Heinz) — 🇺🇸 Америкийн бизнес эрхлэгч, Heinz хүнсний компанийн үүсгэн байгуулагч.

• 1884 он — Элеонор Рузвельт (Eleanor Roosevelt) — 🇺🇸 АНУ-ын тэргүүн хатагтай асан, дипломатч, хүний эрхийн төлөө тэмцэгч. НҮБ-ын Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглалыг боловсруулах үйл явцад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн.

• 1884 он — Фридрих Бергиус (Friedrich Bergius) — 🇩🇪 Германы химич. Өндөр даралтын дор химийн урвал явуулах судалгаагаараа 1931 онд Нобелийн химийн шагнал хүртсэн.

• 1896 он — Роман Якобсон (Roman Jakobson) — 🇷🇺 Хэл шинжлэлийн эрдэмтэн, утга зохиол судлаач. Структуралист хэл шинжлэлийн хөгжилд томоохон хувь нэмэр оруулжээ.

• 1918 он — Жером Роббинс (Jerome Robbins) — 🇺🇸 Америкийн бүжиг дэглээч, найруулагч. West Side Story зэрэг тайз, дэлгэцийн бүтээлээрээ алдартай.

• 1919 он — Арт Блэйки (Art Blakey) — 🥁 Америкийн жазз бөмбөрчин, хөгжмийн хамтлагийн ахлагч. Орчин үеийн жазз хөгжмийн нэрт төлөөлөгчдийн нэг.

• 1937 он — Бобби Чарлтон (Bobby Charlton) — 🏴 Английн хөлбөмбөгчин. 1966 онд Английн шигшээ баг дэлхийн аварга болоход чухал үүрэг гүйцэтгэсэн бөгөөд “Манчестер Юнайтед” клубийн домогт тоглогчдын нэг.

• 1942 он — Амитабх Баччан (Amitabh Bachchan) — 🇮🇳 Энэтхэгийн кино урлагийн нэрт жүжигчин. Болливудын түүхэн дэх хамгийн нөлөө бүхий жүжигчдийн нэгээр тооцогддог.

• 1966 он — Люк Перри (Luke Perry) — 🇺🇸 Америкийн жүжигчин. Beverly Hills, 90210 болон Riverdale телевизийн бүтээлүүдээрээ алдартай.

• 1989 он — Мишель Ви (Michelle Wie) — 🇺🇸 Америкийн мэргэжлийн гольфчин. Бага наснаасаа гольфын авьяасаараа танигдаж, олон улсын тэмцээнүүдэд амжилт гаргажээ.

• 1992 он — Карди Би (Cardi B) — 🇺🇸 Америкийн рэп дуучин, дуу зохиогч. Bodak Yellow, I Like It зэрэг хит дуугаараа дэлхийд танигдсан.

Нас барагсад

• 1809 он — Мериуэзер Льюис (Meriwether Lewis) — 🇺🇸 Америкийн аялагч, судлаач. Уильям Кларкийн хамт Хойд Америкийн баруун хэсгийг судалсан алдарт экспедицийг удирдсан.

• 1896 он — Антон Брукнер (Anton Bruckner) — 🇦🇹 Австрийн хөгжмийн зохиолч, орган хөгжимчин. Романтик үеийн симфони хөгжмийн нэрт төлөөлөгч.

• 1531 он — Хулдрих Цвингли (Huldrych Zwingli) — 🇨🇭 Швейцарийн шашны шинэчлэгч, протестант хөдөлгөөний гол төлөөлөгчдийн нэг. Каппелийн хоёрдугаар тулалдаанд амь үрэгджээ.

• 1961 он — Чико Маркс (Chico Marx) — 🇺🇸 Америкийн инээдмийн жүжигчин, ах дүү Марксын хамтлагийн гишүүн.

• 1963 он — Жан Кокто (Jean Cocteau) — 🇫🇷 Францын яруу найрагч, зохиолч, жүжгийн зохиолч, кино найруулагч. Олон төрлийн урлагт бүтээл туурвиснаараа алдартай.

• 1965 он — Доротеа Ланж (Dorothea Lange) — 🇺🇸 Америкийн гэрэл зурагчин. Их хямралын үеийн жирийн иргэдийн амьдралыг баримтжуулсан гэрэл зургуудаараа танигдсан.

• 1971 он — Чести Пуллер (Chesty Puller) — 🇺🇸 АНУ-ын Тэнгисийн явган цэргийн корпусын генерал. Дэлхийн хоёрдугаар дайн болон Солонгосын дайнд оролцсон цэргийн зүтгэлтэн.

• 1991 он — Редд Фокс (Redd Foxx) — 🇺🇸 Америкийн хошин урлагийн жүжигчин, Sanford and Son телевизийн цувралын гол дүрээрээ алдартай.

• 2004 он — Кейт Миллер (Keith Miller) — 🇦🇺 Австралийн крикетчин, Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн нисгэгч.

• 2008 он — Йорг Хайдер (Jörg Haider) — 🇦🇹 Австрийн улс төрч, Каринтиа мужийн захирагч асан.

• 2019 он — Роберт Форстер (Robert Forster) — 🇺🇸 Америкийн жүжигчин. Jackie Brown киноны дүрээрээ Оскарын шагналд нэр дэвшиж байв.

• 2025 он — Дайан Китон (Diane Keaton) — 🇺🇸 Америкийн жүжигчин, найруулагч. Annie Hall, The Godfather зэрэг кинонд бүтээсэн дүрүүдээрээ дэлхийд танигдсан.

Тэмдэглэлт өдрүүд 

- 👧 Олон улсын охидын өдөр (International Day of the Girl Child) — Жил бүрийн аравдугаар сарын 11-нд НҮБ-ын санаачилгаар тэмдэглэдэг. Охидын эрхийг хамгаалах, боловсрол эзэмших боломжийг нэмэгдүүлэх, хүчирхийлэл болон ялгаварлан гадуурхалтаас урьдчилан сэргийлэх, охидын оролцоо, манлайллыг дэмжих зорилготой. НҮБ-аас 2012 оноос эхлэн албан ёсоор тэмдэглэж иржээ.

- 🇧🇴 Боливийн эмэгтэйчүүдийн өдөр (Bolivian Women's Day) — Боливид жил бүрийн аравдугаар сарын 11-нд тэмдэглэдэг. Энэ өдөр Боливийн нэрт зохиолч, эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөө тэмцэгч Адела Замудиогийн төрсөн өдрийг тохиолдуулан эмэгтэйчүүдийн нийгэмд эзлэх байр суурь, эрх тэгш байдлыг онцолдог.

- 🏳️‍🌈 Үндэсний ил тод байдлын өдөр (National Coming Out Day) — АНУ болон зарим оронд ЛГБТИК+ хүмүүс өөрсдийн хэн болохыг нээлттэй илэрхийлэх эрх, нийгмийн хүлээн зөвшөөрөлт, ялгаварлан гадуурхалтын эсрэг ойлголтыг нэмэгдүүлэх зорилгоор тэмдэглэдэг өдөр.

- 🇲🇰 Ардын бослогын өдөр (Day of People's Uprising) — Хойд Македонд тэмдэглэдэг үндэсний баярын өдөр. 1941 онд фашизмын эсрэг тэмцэл эхэлсэн түүхэн үйл явдлыг дурсдаг.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, UN, UNESCO