Григорийн тооллын 283 дахь өдөр. Он дуусахад 82 өдөр үлдлээ.

Онцлох үйл явдлууд

• 680 он — ⚔️ Карбалагийн тулалдаан болж, Исламын шашны түүхэнд чухал байр суурь эзэлдэг Хусейн ибн Али амь үрэгджээ.

• 732 он — Франкуудын цэргийн удирдагч Карл Мартел Турын тулалдаанд Умайядын цэргийг ялсан гэж түүхэнд тэмдэглэдэг.

• 1780 он — 🌪️ Карибын тэнгисийн бүс нутагт түүхэн дэх хамгийн их хүний амь хохироосон хар салхинуудын нэг дэгдэж, олон мянган хүний аминд хүрчээ.

• 1845 он — 🇺🇸 АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн академи Мэрилэнд мужийн Аннаполис хотод 50 сонсогчтойгоор үйл ажиллагаагаа эхлүүлжээ.

• 1846 он — 🔭 Английн одон орон судлаач Уильям Ласселл Далай ван гарагийн хамгийн том дагуул Тритоныг нээжээ.

• 1868 он — 🇨🇺 Кубын тусгаар тогтнолын төлөөх арван жилийн дайн эхэлжээ. Карлос Мануэль де Сеспедес Испанийн колонийн эрхшээлийн эсрэг тэмцэл өрнүүлсэн байна.

• 1903 он — 🇬🇧 Их Британид эмэгтэйчүүдийн сонгох эрхийн төлөө тэмцсэн Эмелин Панкхёрстын байгуулсан Эмэгтэйчүүдийн нийгэм, улс төрийн холбоо байгуулагджээ.

• 1911 он — 🇨🇳 Хятадын Учангийн бослого эхэлж, Чин гүрнийг унагах, улмаар Бүгд Найрамдах Хятад Улс байгуулахад хүргэсэн Шиньхайн хувьсгалын чухал үе шат болжээ.

• 1913 он — 🇵🇦 АНУ-ын Ерөнхийлөгч Вудро Вильсон Панамын сувгийн бүтээн байгуулалтын чухал хэсэг болох Гамбоагийн даланг дэлбэлэх ажиллагааг эхлүүлжээ.

• 1963 он — ☢️ Цөмийн зэвсгийн туршилтыг хэсэгчлэн хориглох тухай гэрээ хүчин төгөлдөр болжээ. Уг гэрээгээр агаар мандал, сансар огторгуй болон усан орчинд цөмийн туршилт хийхийг хориглосон байна.

• 1964 он — 🏅 Японы Токио хотод зуны Олимпын XVIII наадам нээлтээ хийжээ. Энэ нь Ази тивд зохион байгуулагдсан анхны зуны Олимпын наадам байв. Нээлтийн ёслолыг хиймэл дагуулаар дамжуулан олон улсад шууд хүргэсэн нь онцлог байлаа.

• 1967 он — 🚀 Сансар огторгуйг энхийн зорилгоор ашиглах тухай гэрээ хүчин төгөлдөр болжээ. Уг гэрээ нь сансар судлалын олон улсын эрх зүйн үндсэн баримт бичгүүдийн нэг юм.

• 1970 он — 🇫🇯 Фижи улс Их Британийн колонийн эрхшээлээс гарч, тусгаар тогтнолоо зарлав. Тус улсын анхны Ерөнхий сайдаар Камисесе Мара ажиллажээ.

• 1970 он — 🇨🇦 Канадын Квебек мужид улс төрийн хямрал хурцдаж, мужийн Хөдөлмөрийн сайд Пьер Лапорт салан тусгаарлах үзэлтэй зэвсэгт бүлгийн гишүүдэд хулгайлагджээ.

• 1973 он — 🇺🇸 АНУ-ын дэд ерөнхийлөгч Спиро Агню татвараас зайлсхийсэн хэрэгт холбогдсоны дараа албан тушаалаасаа огцорчээ.

• 1975 он — 🇵🇬 Папуа Шинэ Гвиней НҮБ-д элсэв.

• 1985 он — 🚢 АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн нисэх онгоцууд Италийн зорчигч тээврийн Achille Lauro хөлгийг барьцаалсан этгээдүүдийг саатуулах ажиллагааны хүрээнд Египетийн зорчигч тээврийн онгоцыг таслан зогсоожээ.

• 1986 он — 🌌 Дэлхийтэй нарны тойрог замын харилцан үйлчлэлтэй, өвөрмөц замналтай 3753 Cruithne астероидыг илрүүлжээ.

• 2010 он — 🇳🇱 Нидерландын Антилийн арлуудын улс төрийн нэгдэл албан ёсоор татан буугдаж, Кюрасао, Синт-Мартен зэрэг арлууд Нидерландын Вант Улсын бүрэлдэхүүнд шинэ статустай болсон байна.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1731 он — Хенри Кавендиш (Henry Cavendish) — 🇬🇧 Английн физик, химийн эрдэмтэн. Устөрөгчийн шинж чанар болон дэлхийн нягтыг тодорхойлох судалгаагаараа алдартай.

• 1813 он — Жузеппе Верди (Giuseppe Verdi) — 🇮🇹 Италийн хөгжмийн зохиолч. Aida, La Traviata, Rigoletto зэрэг дуурийн бүтээлээрээ дэлхийн сонгодог хөгжмийн түүхэнд мөнхөрсөн.

• 1861 он — Фритьоф Нансен (Fridtjof Nansen) — 🇳🇴 Норвегийн туйл судлаач, эрдэмтэн, дипломатч, хүмүүнлэгийн зүтгэлтэн. Дүрвэгсдэд туслах үйлсээрээ 1922 оны Нобелийн энх тайвны шагнал хүртсэн.

• 1900 он — Хелен Хейз (Helen Hayes) — 🇺🇸 Америкийн жүжигчин. Театр, киноны урлагт оруулсан хувь нэмрээрээ алдартай бөгөөд хоёр удаа Оскарын шагнал хүртсэн.

• 1901 он — Альберто Жакометти (Alberto Giacometti) — 🇨🇭 Швейцарийн уран барималч, зураач. Нарийхан, сунасан дүрслэл бүхий бүтээлүүдээрээ орчин үеийн урлагийн томоохон төлөөлөгч болсон.

• 1908 он — Жонни Грин (Johnny Green) — 🇺🇸 Америкийн хөгжмийн зохиолч, удирдаач. Холливудын кино болон мюзиклийн хөгжимд хувь нэмэр оруулжээ.

• 1917 он — Телониус Монк (Thelonious Monk) — 🎹 Америкийн жазз төгөлдөр хуурч, хөгжмийн зохиолч. Орчин үеийн жазз хөгжмийн шинэчлэгчдийн нэг бөгөөд 'Round Midnight бүтээлээрээ алдартай.

• 1924 он — Жеймс Клавелл (James Clavell) — 🇬🇧 Их Британид төрсөн зохиолч, кино зохиолч, найруулагч. Shōgun, Tai-Pan зэрэг түүхэн романаараа танигдсан.

• 1924 он — Эд Вуд (Ed Wood) — 🇺🇸 Америкийн кино найруулагч, зохиолч. Бие даасан кино бүтээлүүдээрээ хожим соёлын онцгой үзэгдэл болсон.

• 1930 он — Харолд Пинтер (Harold Pinter) — 🇬🇧 Британийн жүжгийн зохиолч, зохиолч, найруулагч. 2005 онд утга зохиолын Нобелийн шагнал хүртсэн.

• 1941 он — Питер Койот (Peter Coyote) — 🇺🇸 Америкийн жүжигчин, зохиолч, хүүрнэн өгүүлэгч.

• 1946 он — Жон Прин (John Prine) — 🇺🇸 Америкийн дуучин, дуу зохиогч. Ардын болон кантри хөгжмийн нэрт төлөөлөгч.

• 1946 он — Бен Верийн (Ben Vereen) — 🇺🇸 Америкийн жүжигчин, дуучин, бүжигчин. Бродвейн тайзны уран бүтээлээрээ алдартай.

• 1946 он — Чарльз Дэнс (Charles Dance) — 🇬🇧 Британийн жүжигчин. Game of Thrones зэрэг кино, телевизийн бүтээлээрээ олон нийтэд танигдсан.

• 1950 он — Нора Робертс (Nora Roberts) — 🇺🇸 Америкийн зохиолч. Романтик болон адал явдалт зохиолуудаараа дэлхийд алдартай.

• 1953 он — Мидж Юр (Midge Ure) — 🇬🇧 Шотландын дуучин, хөгжмийн зохиолч, продюсер. Ultravox хамтлаг болон Do They Know It's Christmas? дууны бүтээлд оролцсоноороо танигдсан.

• 1954 он — Дэвид Ли Рот (David Lee Roth) — 🎸 Америкийн дуучин, Van Halen рок хамтлагийн гоцлол дуучин асан.

• 1958 он — Таня Такер (Tanya Tucker) — 🇺🇸 Америкийн кантри дуучин, хөгжмийн уран бүтээлч.

• 1961 он — Мартин Кемп (Martin Kemp) — 🇬🇧 Британийн хөгжимчин, жүжигчин. Spandau Ballet хамтлагийн басс гитарчин.

• 1969 он — Бретт Фавр (Brett Favre) — 🏈 Америкийн хөлбөмбөгчин, NFL-ийн түүхэн дэх нэрт холбогч тоглогчдын нэг.

• 1973 он — Марио Лопес (Mario Lopez) — 🇺🇸 Америкийн жүжигчин, телевизийн хөтлөгч.

• 1974 он — Дэйл Эрнхардт Жуниор (Dale Earnhardt Jr.) — 🏎️ Америкийн автомашины уралдааны тамирчин.

• 1979 он — Мая (Mýa) — 🎤 Америкийн дуучин, дуу зохиогч, бүжигчин, жүжигчин.

Нас барагсад

• 19 он — Германик (Germanicus) — Ромын эзэнт гүрний нэрт жанжин, төрийн зүтгэлтэн.

• 680 он — Хусейн ибн Али (Husayn ibn Ali) — Исламын шашны түүхэн дэх чухал зүтгэлтэн. Карбалагийн тулалдаанд амь үрэгджээ.

• 1875 он — Алексей Константинович Толстой (Aleksey K. Tolstoy) — 🇷🇺 Оросын яруу найрагч, зохиолч, жүжгийн зохиолч.

• 1963 он — Эдит Пиаф (Édith Piaf) — 🇫🇷 Францын алдарт дуучин. La Vie en rose, Non, je ne regrette rien зэрэг дуугаар дэлхийд танигдсан.

• 1982 он — Телониус Монк (Thelonious Monk) — 🇺🇸 Жазз хөгжмийн нэрт төгөлдөр хуурч, хөгжмийн зохиолч.

• 1985 он — Орсон Уэллс (Orson Welles) — 🇺🇸 Америкийн кино найруулагч, жүжигчин, зохиолч. Citizen Kane киногоороо кино урлагийн түүхэнд томоохон байр суурь эзэлсэн.

• 1985 он — Юл Бриннер (Yul Brynner) — 🇺🇸 Орос гаралтай Америкийн жүжигчин. The King and I бүтээлээрээ алдартай.

• 1993 он — Хелен Хейз (Helen Hayes) — 🇺🇸 Америкийн театр, киноны жүжигчин.

• 2004 он — Кристофер Рив (Christopher Reeve) — 🇺🇸 Америкийн жүжигчин. Superman киноны гол дүрээрээ алдаршсан бөгөөд ослын дараах хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн эрхийг хамгаалах үйлсэд хувь нэмэр оруулжээ.

• 2008 он — Харолд Пинтер (Harold Pinter) — 🇬🇧 Британийн жүжгийн зохиолч, Нобелийн утга зохиолын шагналтан.

• 2009 он — Стивен Гейтли (Stephen Gately) — 🇮🇪 Ирландын дуучин, Boyzone хамтлагийн гишүүн.

• 2010 он — Соломон Берк (Solomon Burke) — 🇺🇸 Америкийн соул, госпел хөгжмийн дуучин.

• 2011 он — Деннис Ритчи (Dennis Ritchie) — 🇺🇸 Америкийн компьютерын эрдэмтэн. C програмчлалын хэл болон Unix үйлдлийн системийн хөгжилд гол хувь нэмэр оруулсан.

• 2014 он — Жан Хукс (Jan Hooks) — 🇺🇸 Америкийн инээдмийн жүжигчин, Saturday Night Live нэвтрүүлгийн гишүүн асан.

- 🧠 Дэлхийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн өдөр (World Mental Health Day) — Жил бүрийн аравдугаар сарын 10-нд тэмдэглэдэг. Сэтгэцийн эрүүл мэндийн талаарх мэдлэгийг нэмэгдүүлэх, ялгаварлан гадуурхалтыг бууруулах, шаардлагатай тусламж үйлчилгээг хүртээмжтэй болгоход чиглэдэг. ДЭМБ энэ өдрөөр дэлхий нийтийн анхаарлыг сэтгэцийн эрүүл мэндэд хандуулдаг.

- 🕊️ Цаазаар авах ялын эсрэг дэлхийн өдөр (World Day Against the Death Penalty) — Жил бүрийн аравдугаар сарын 10-нд тэмдэглэдэг. Цаазаар авах ялыг халах, хүний эрхийг хамгаалах, ял шийтгэлтэй холбоотой асуудлаар олон нийтийн ойлголтыг нэмэгдүүлэх зорилготой.

- 🇹🇼 Тайванийн Үндэсний өдөр буюу Давхар аравтын өдөр (Double Ten Day) — 1911 оны Учангийн бослогыг дурсаж, Тайваньд аравдугаар сарын 10-нд тэмдэглэдэг үндэсний өдөр. Энэ бослого нь Чин гүрнийг унагаж, Бүгд Найрамдах Хятад Улс байгуулагдах үйл явцад хүргэсэн Шиньхайн хувьсгалын эхлэл болсон юм.

- 🇫🇯 Фижи улсын Тусгаар тогтнолын өдөр (Fiji Independence Day) — 1970 оны аравдугаар сарын 10-нд Фижи Их Британийн колонийн эрхшээлээс гарч тусгаар тогтносныг тэмдэглэдэг үндэсний баяр.

- 🇨🇺 Кубын тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний эхлэлийг дурсах өдөр — 1868 оны аравдугаар сарын 10-нд Карлос Мануэль де Сеспедес Испанийн колонийн эсрэг тэмцлээ эхлүүлсэн нь Кубын тусгаар тогтнолын түүхэнд чухал үйл явдал болсон.

- 🌌 Дэлхийн сансрын долоо хоногийн сүүлийн өдөр — НҮБ-ын санаачилгаар жил бүрийн аравдугаар сарын 4–10-нд сансар судлал, сансрын шинжлэх ухаан, технологийн ач холбогдлыг таниулдаг олон улсын тэмдэглэлт долоо хоногийн төгсгөлийн өдөр юм.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, UN, UNESCO