Григорийн тооллын 282 дахь өдөр. Он дуусахад 83 өдөр үлдлээ.

Онцлох үйл явдлууд

• 768 он — Франкуудын хаан ширээг Карломан I болон түүний дүү Шарлемань нар хүртжээ. Энэ нь хожмын Франкийн эзэнт гүрний түүхтэй холбоотой чухал үйл явдал байв.

• 1238 он — Арагоны хаан I Хайме Валенсиа хотыг эзлэн авч, Валенсийн хаант улсыг байгуулжээ.

• 1446 он — Солонгосын Хангыль үсгийг олон нийтэд танилцуулсан өдөртэй холбогдуулан өнөөдөр Өмнөд Солонгост Хангыль үсгийн өдрийг тэмдэглэдэг.

• 1604 он — Одон орон судлаачид хожим Кеплерийн супернова гэж нэрлэгдсэн шинэ одны дэлбэрэлтийг ажиглаж эхэлжээ. Энэ үзэгдэл Сүүн замд дурангаар бус, нүдээр ажиглагдсан хамгийн сүүлийн суперновагийн нэг юм.

• 1635 он — Род-Айлендын колонийг үндэслэгчдийн нэг Рожер Уильямс шашны үзэл бодлын зөрчлийн улмаас Массачусетсийн колониос хөөгджээ.

• 1804 он — Австралийн Тасмани арлын Хобарт хотын суурь тавигджээ. Хожим тус хот Тасманийн мужийн нийслэл болсон байна.

• 1820 он — Өмнөд Америкийн Эквадорын Гуаякиль хот Испанийн колонийн эрхшээлээс тусгаар тогтнохоо зарлажээ.

• 1854 он — Крымын дайны үеэр Севастополийн бүслэлт эхэлжээ. Оросын эзэнт гүрэн болон Османы эзэнт гүрэн, Их Британи, Францын холбоотнуудын хооронд болсон дайны хамгийн чухал ажиллагаануудын нэг байв.

• 1874 он — Бернийн гэрээнд 22 улс гарын үсэг зурснаар Олон улсын шуудангийн холбооны эхлэл тавигджээ. Хожим энэ байгууллага НҮБ-ын төрөлжсөн байгууллага болсон юм.

• 1888 он — АНУ-ын Вашингтоны хөшөө олон нийтэд албан ёсоор нээгджээ. Энэ хөшөө нь АНУ-ын анхны ерөнхийлөгч Жорж Вашингтоны дурсгалд зориулсан алдартай байгууламж юм.

   

• 1936 он — Хүүверийн далангаас Лос-Анжелес хот руу цахилгаан дамжуулж эхэлжээ. Энэ нь АНУ-ын баруун хэсгийн эрчим хүчний хөгжилд томоохон түлхэц болсон байна.

• 1962 он — 🇺🇬 Уганда улс Их Британийн колонийн эрхшээлээс тусгаар тогтножээ. Милтон Оботе тус улсын анхны ерөнхий сайд болсон байна.

• 1967 он — 🇧🇴 Кубын хувьсгалч, партизаны удирдагч Эрнесто “Че” Гевараг Боливийн армийн мэдэлд байх үед нь цаазалжээ. Тэрээр Латин Америкийн хувьсгалт хөдөлгөөний бэлгэ тэмдэг болсон юм.

• What Happened on October 9

• 1986 он — 🎭 Эндрю Ллойд Уэбберийн The Phantom of the Opera мюзикл Лондонгийн West End-ийн тайзнаа анх тоглогджээ. Дэлхийн хамгийн алдартай мюзиклүүдийн нэг болсон байна.

• 2004 он — 🇦🇫 Афганистан улс түүхэндээ анх удаа бүх нийтийн шууд ерөнхийлөгчийн сонгууль зохион байгуулжээ. Аюулгүй байдлын эрсдэлтэй байсан ч олон сая хүн санал өгсөн байна.

• 2006 он — 🇰🇵 Хойд Солонгос анхны цөмийн туршилтаа хийжээ. Энэ үйл явдал Зүүн Азийн аюулгүй байдал болон олон улсын цөмийн зэвсэг үл дэлгэрүүлэх бодлогод томоохон нөлөө үзүүлсэн байна.

• 2009 он — 🚀 НАСА-гийн Сар судлах хөтөлбөрийн хүрээнд LCROSS сансрын аппаратын туршилтын ажиллагаа явагдаж, Сарны өмнөд туйлын ойролцоо ус байж болох тухай судалгаанд хувь нэмэр оруулжээ.

• 2012 он — 🇵🇰 Пакистаны охидын боловсролын төлөө тэмцэгч Малала Юсуфзай сургууль руугаа явж байхдаа зэвсэгт этгээдийн халдлагад өртөж шархаджээ. Тэрээр амьд үлдэж, 2014 онд Нобелийн энх тайвны шагнал хүртсэн юм.

• 2024 он — 🌪️ АНУ-ын Флорида мужид Милтон хар салхи газардан, хүчтэй салхи, үер болон өргөн хэмжээний эд хөрөнгийн хохирол учруулжээ.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1782 он — Льюис Касс (Lewis Cass) — Америкийн улс төрч, дипломатч, цэргийн зүтгэлтэн.

• 1863 он — Эдвард Бок (Edward Bok) — Нидерландад төрсөн Америкийн редактор, зохиолч, сэтгүүлч.

• 1879 он — Макс фон Лауэ (Max von Laue) — Германы физикч, болор дахь рентген туяаны дифракцын судалгаагаар 1914 оны Нобелийн физикийн шагнал хүртсэн эрдэмтэн.

• 1892 он — Иво Андрич (Ivo Andrić) — Югославын зохиолч, 1961 оны Нобелийн утга зохиолын шагналтан.

• 1899 он — Брюс Кэттон (Bruce Catton) — Америкийн түүхч, Америкийн Иргэний дайны тухай бүтээлүүдээрээ алдартай.

• 1906 он — Леопольд Седар Сенгор (Léopold Sédar Senghor) — Сенегалын анхны ерөнхийлөгч, яруу найрагч, Африкийн соёлын нэрт төлөөлөгч.

• 1940 он — Жон Леннон (John Lennon) — 🎵 The Beatles хамтлагийн үүсгэн байгуулагчдын нэг, дуучин, дуу зохиогч, энх тайвны төлөө тэмцэгч.

• 1944 он — Жон Энтвистл (John Entwistle) — Британийн The Who рок хамтлагийн басс гитарчин.

• 1948 он — Жексон Браун (Jackson Browne) — Америкийн дуучин, дуу зохиогч, рок хөгжмийн нэрт төлөөлөгч.

• 1950 он — Жоди Уильямс (Jody Williams) — Америкийн энх тайвны төлөө тэмцэгч, 1997 оны Нобелийн энх тайвны шагналтан.

• 1952 он — Шэрон Осборн (Sharon Osbourne) — Британийн телевизийн хөтлөгч, хөгжмийн менежер.

• 1953 он — Тони Шалуб (Tony Shalhoub) — Америкийн жүжигчин, Monk болон The Marvelous Mrs. Maisel бүтээлүүдээрээ алдартай.

• 1954 он — Скотт Бакула (Scott Bakula) — Америкийн жүжигчин, Quantum Leap болон Star Trek: Enterprise цувралаар танигдсан.

• 1964 он — Гильермо дель Торо (Guillermo del Toro) — 🇲🇽 Мексикийн кино найруулагч, зохиолч, Pan’s Labyrinth, The Shape of Water киноны бүтээгч.

• 1966 он — Дэвид Камерон (David Cameron) — Их Британийн Ерөнхий сайдаар 2010–2016 онд ажилласан улс төрч.

• 1969 он — Пи Жей Харви (PJ Harvey) — 🎸 Британийн дуучин, дуу зохиогч, олон хөгжмийн шагналын эзэн.

• 1969 он — Стив Маккуин (Steve McQueen) — Британийн кино найруулагч, 12 Years a Slave киногоороо алдартай.

• 1970 он — Анника Сёренстам (Annika Sörenstam) — Шведийн мэргэжлийн гольфчин, эмэгтэйчүүдийн гольфын түүхэн дэх шилдэг тамирчдын нэг.

• 1975 он — Шон Леннон (Sean Lennon) — Жон Леннон, Йоко Оно нарын хүү, хөгжимчин, дуу зохиогч.

• 1979 он — Брэндон Раут (Brandon Routh) — Америкийн жүжигчин, Superman Returns киноны гол дүрээр танигдсан.

• 1984 он — Мари Кондо (Marie Kondo) — Японы зохиолч, эмх цэгцтэй амьдрах арга барилаараа дэлхийд танигдсан зөвлөх.

• 1992 он — Тайлер Жеймс Уильямс (Tyler James Williams) — Америкийн жүжигчин, Everybody Hates Chris болон Abbott Elementary цувралаар танигдсан.

• 1996 он — Белла Хадид (Bella Hadid) — Америкийн загвар өмсөгч, олон улсын загварын ертөнцийн нэрт төлөөлөгч.

Нас барагсад

• 1806 он — Бенжамин Баннекер (Benjamin Banneker) — Америкийн одон орон судлаач, математикч, цаг бүтээгч.

• 1941 он — Хелен Морган (Helen Morgan) — Америкийн дуучин, жүжигчин, Бродвейн тайзны од.

• 1958 он — XII Пий пап (Pope Pius XII) — Ромын католик сүмийн тэргүүнээр 1939–1958 онд ажилласан пап лам.

• 1967 он — Эрнесто “Че” Гевара (Che Guevara) — Кубын хувьсгалын удирдагч, хувьсгалч, улс төрийн онолч. Боливид баригдсаны дараа 39 насандаа цаазлагджээ.

• 1973 он — Розетта Тарп (Rosetta Tharpe) — Америкийн госпел дуучин, гитарчин, рок-н-роллын хөгжилд нөлөөлсөн уран бүтээлч.

• 1974 он — Оскар Шиндлер (Oskar Schindler) — Дэлхийн II дайны үед нацистын хавчлагаас 1,000 гаруй еврей хүнийг аварсан Германы үйлдвэр эрхлэгч.

• 1978 он — Жак Брель (Jacques Brel) — Бельгийн алдарт дуучин, дуу зохиогч, жүжигчин. Франц хэлт хөгжмийн ертөнцийн домогт уран бүтээлч.

• 1985 он — Эмиль Гилельс (Emil Gilels) — Зөвлөлтийн нэрт төгөлдөр хуурч, сонгодог хөгжмийн дэлхийн хэмжээний төлөөлөгч.

• 1988 он — Феликс Ванкель (Felix Wankel) — Германы инженер, Ванкелийн эргэлтэт хөдөлгүүрийн зохион бүтээгч.

• 1991 он — Алекс Норт (Alex North) — Америкийн кино хөгжмийн зохиолч, A Streetcar Named Desire, Spartacus зэрэг бүтээлийн хөгжмийг туурвисан.

• 1999 он — Милт Жексон (Milt Jackson) — Америкийн жазз хөгжимчин, вибрафон тоглогч.

• 2004 он — Жак Деррида (Jacques Derrida) — Францын философич, деконструкцийн онолын гол төлөөлөгч.

• 2006 он — Пол Хантер (Paul Hunter) — Английн мэргэжлийн снукерийн тамирчин, олон улсын тэмцээний аварга.

• 2012 он — Самми Кейн Крафт (Sammi Kane Kraft) — Америкийн жүжигчин, бейсболчин асан.

• 2014 он — Жан Хукс (Jan Hooks) — Америкийн инээдмийн жүжигчин, Saturday Night Live нэвтрүүлгийн гишүүн асан.

• 2015 он — Дэйв Майерс (Dave Meyers) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин, NBA-ийн аварга.

• 2016 он — Аарон Прайор (Aaron Pryor) — Америкийн мэргэжлийн боксчин, дэлхийн аварга.

• 2024 он — Ратан Тата (Ratan Tata) — Энэтхэгийн нэрт бизнес эрхлэгч, Tata Group компанийн хөгжлийг удирдсан аж үйлдвэрийн зүтгэлтэн.

Эх сурвалж: HISTORY болон Timeanddate-ийн түүхэн тэмдэглэлүүд.

Тэмдэглэлт баярууд

- 📮 Дэлхийн шуудангийн өдөр (World Post Day) — Жил бүрийн 10-р сарын 9-нд тэмдэглэдэг НҮБ-ын олон улсын өдөр. 1874 онд Олон улсын шуудангийн холбоо байгуулагдсан өдрийг дурсаж, шуудангийн үйлчилгээний дэлхийн харилцаа, худалдаа, нийгэмд оруулах хувь нэмрийг онцолдог.

- 🇰🇷 Хангыль үсгийн өдөр (Hangul Day) — Өмнөд Солонгост солонгос бичиг үсгийн түүх, соёлын өвийг тэмдэглэдэг үндэсний баяр. 10-р сарын 9-нд тэмдэглэдэг бөгөөд хангыль бичгийг олон нийтэд тунхаглан танилцуулсан уламжлалтай холбоотой.

- 🇺🇬 Угандагийн тусгаар тогтнолын өдөр (Uganda Independence Day) — 1962 оны 10-р сарын 9-нд Уганда Их Британийн колонийн эрхшээлээс гарч тусгаар тогтносныг тэмдэглэдэг үндэсний баяр.

- 🇺🇸 Лейф Эриксоны өдөр (Leif Erikson Day) — Скандинавын далайчин, аялагч Лейф Эриксоны дурсгалд зориулдаг өдөр. Түүнийг Христофор Колумбаас олон зууны өмнө Хойд Америкт хүрсэн Европын аялагчдын нэг гэж үздэг.

- 🇪🇨 Гуаякилийн тусгаар тогтнолын өдөр (Guayaquil Independence Day) — Эквадорын Гуаякиль хот 1820 оны 10-р сарын 9-нд Испанийн колонийн эрхшээлээс тусгаар тогтнохоо зарласныг дурсдаг өдөр.

- 🥚 Дэлхийн өндөгний өдөр (World Egg Day) — Жил бүрийн 10-р сарын хоёр дахь Баасан гарагт тэмдэглэдэг. 2026 онд 10-р сарын 9-нд тохиож байна. Өндөгний шим тэжээл, хүнсний үйлдвэрлэл, хүнсний аюулгүй байдлын ач холбогдлыг таниулдаг.

- 🚀 Дэлхийн сансрын долоо хоног (World Space Week) — Жил бүрийн 10-р сарын 4–10-нд үргэлжилдэг НҮБ-ын олон улсын тэмдэглэлт долоо хоног. Сансрын шинжлэх ухаан, технологийн хүн төрөлхтний хөгжилд оруулж буй хувь нэмрийг сурталчилдаг. 10-р сарын 9 нь энэ долоо хоногийн нэг өдөр юм.

- 🔬 АНУ-ын Үндэсний нанотехнологийн өдөр (National Nanotechnology Day) — Нанотехнологийн судалгаа, шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэлд ашиглах боломжийг таниулах зорилготой АНУ-ын тэмдэглэлт өдөр.

- 🕊️ Гэгээн Жон Хенри Ньюманы дурсгалын өдөр — Зарим Христийн шашны уламжлалд 10-р сарын 9-нд тэмдэглэдэг шашны дурсгалын өдөр. Ньюман нь шашин судлаач, теологич, кардинал байсан бөгөөд 2019 онд Католик сүмээс гэгээнтнээр өргөмжлөгджээ.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, UN, UNESCO