Григорийн тооллын жилийн 279 дэх өдөр. Он дуусахад 86 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

• 105 он — Араусийн тулалдаан болж, кимврүүд болон тевтончуудын холбоотон арми Ромын цэргүүдэд хүнд цохилт өгчээ. Энэ нь Ромын цэргийн түүхэн дэх хамгийн том ялагдлуудын нэг болсон байна.
• 1536 он — Английн шашны шинэчлэгч, Библийг англи хэл рүү орчуулсан Уильям Тиндейл цаазлуулжээ.
• 1769 он — Английн одон орон судлаач Невил Маскелайн төржээ. Тэрээр Британийн тав дахь Astronomer Royal бөгөөд дэлхийн массыг шинжлэх ухааны аргаар хэмжих анхны оролдлогуудын нэгийг хийсэн хүн юм.
• 1889 он — Парисын алдарт Мулен Руж кабаре Монмартрын бэлд үүдээ нээжээ. Үүсгэн байгуулагчид нь Жозеф Оллер, Шарль Зидлер нар байв.
• 1908 он — Австри-Унгарын эзэн хаан Франц Иосиф Босни-Герцеговиныг өөртөө нэгтгэснээ зарласнаар Балканы хямрал хурцдав.
• 1927 он — The Jazz Singer кино Нью-Йоркт нээлтээ хийж, синхрон дуу оруулсан анхны бүрэн хэмжээний киноны нэг болж, Холливудын “чимээгүй кино”-ноос дуу бүхий кино руу шилжих эрин эхэлжээ. Кинонд ердөө хоёр минут орчим синхрон яриа байсан ч түүхэн ач холбогдолтой байв.
• 1939 он — Адольф Гитлер Польшийг эзэлсний дараах Германы Европ дахь цаашдын бодлогын талаар Рейхстагт үг хэлжээ.
• 1948 он — Туркменистаны Ашхабад хотод маш хүчтэй газар хөдлөлт болж, хотод асар их сүйрэл учирчээ. Энэ үйл явдлыг Туркменистан жил бүр дурсгалын өдрөөр тэмдэглэдэг.
• 1973 он — Египет, Сири Израилийн эсрэг гэнэтийн довтолгоо эхлүүлснээр Йом-Киппурын дайн эхэлжээ. Мөргөлдөөн бараг гурван долоо хоног үргэлжилсэн байна.
• 1976 он — Тайландад төрийн эргэлт гарч, адмирал Сангад Чалорью тэргүүтэй цэргийнхэн иргэний засгийн газрыг түлхэн унагажээ.
• 1981 он — Египетийн Ерөнхийлөгч Анвар Садат цэргийн парадын үеэр халдлагад өртөж амиа алджээ. Тэрээр 1978 онд Израилийн Ерөнхий сайд Менахем Бегинтэй хамт Кэмп-Дэвидийн хэлэлцээрт хүрснийхээ төлөө Нобелийн энх тайвны шагнал хүртэж байсан юм.
• 1985 он — Италийн алдарт аялагч, сэтгүүлч Тинтин-ий зохиолчдын нэг Жорж Реми буюу Эрже-гийн бүтээлүүдтэй холбоотой соёлын олон улсын үзэсгэлэнгүүдийн нэг болсон.
• 1995 он — Швейцарын одон орон судлаач Мишель Майор, Дидье Келоз нар Нартай төстэй одны эргэн тойронд эргэлдэх анхны экзогариг болох 51 Pegasi b-г нээснээ зарлажээ. Энэ нь Нарны аймгаас гаднах гаригийг илрүүлсэн түүхэн нээлт болсон.
• 2000 он — Аргентины дэд ерөнхийлөгч Карлос Альварес авлигын хэрэгтэй холбоотой улс төрийн маргааны үеэр албан тушаалаасаа огцорчээ.
• 2007 он — Английн аялагч Жейсон Льюис хүний хүчээр хөдөлдөг хэрэгслүүдийг ашиглан дэлхийг тойрсон урт аяллаа амжилттай дуусгажээ. Тэрээр дугуй, ролик, сэлүүрт завь зэрэг хүний хүчээр ажилладаг хэрэгслүүд ашигласан байна.
• 2010 он — Instagram нийгмийн сүлжээний аппликейшн анх худалдаанд гарчээ.
• 2014 он — АНУ-ын Дээд шүүхийн шийдвэрүүдийн үр дүнд хэд хэдэн мужид ижил хүйстэн хосуудын гэрлэлтийг хүлээн зөвшөөрөх хүрээ өргөжжээ.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1732 он — Невил Маскелайн — Британийн одон орон судлаач, Astronomer Royal.
• 1773 он — Луи-Филипп I — Францын хаан, Францын хаант улсын сүүлчийн хаан.
• 1820 он — Женни Линд — Шведийн алдарт дуурийн сопрано, “Шведийн булбул” хэмээн алдаршсан дуучин.
• 1846 он — Жорж Вестингауз — Америкийн инженер, зохион бүтээгч, төмөр замын агаарын тоормосны системийг хөгжүүлэгч, Westinghouse компанийг үндэслэгчдийн нэг.
• 1887 он — Ле Корбюзье — Швейцар-Францын алдарт архитектор, модернист архитектурын гол төлөөлөгч.
• 1905 он — Хелен Уиллс Мүүди — Америкийн теннисчин, 19 удаагийн Grand Slam-ийн аварга.
• 1906 он — Жанет Гейнор — Америкийн жүжигчин, Оскарын анхны шилдэг эмэгтэй жүжигчний шагналтан.
• 1908 он — Кэрол Ломбард — Америкийн жүжигчин, screwball comedy жанрын нэрт од.
• 1914 он — Тор Хейердал — Норвегийн аялагч, этнографич, Kon-Tiki экспедицээрээ алдартай.
• 1917 он — Фанни Лу Хамер — Америкийн иргэний эрхийн хөдөлгөөний нэрт идэвхтэн, сонгуулийн эрхийн төлөө тэмцэгч.
• 1930 он — Хафез аль-Асад — Сирийн улс төр, цэргийн зүтгэлтэн, Сирийн ерөнхийлөгч асан.
• 1942 он — Бритт Экланд — Шведийн жүжигчин, дуучин, The Wicker Man, James Bond-ийн The Man with the Golden Gun зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1949 он — Лонни Жонсон — Америкийн зохион бүтээгч, NASA-гийн инженер асан, Super Soaker усан бууны зохион бүтээгч.
• 1951 он — Кевин Кронин — REO Speedwagon хамтлагийн дуучин, гитарчин.
• 1955 он — Тони Данги — Америкийн америк хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч, тоглогч асан.
• 1963 он — Элизабет Шу — Америкийн жүжигчин, The Karate Kid, Back to the Future, Leaving Las Vegas, Cobra Kai зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1970 он — Эми Жо Жонсон — Америкийн жүжигчин, Mighty Morphin Power Rangers, Felicity зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1973 он — Иоан Граффадд — Уэльсийн жүжигчин, Fantastic Four, Titanic, Horatio Hornblower зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1982 он — Левон Аронян — Арменийн шатрын их мастер.
• 1986 он — Оливия Тирлби — Америкийн жүжигчин.
• 1989 он — Рошон Феган — Америкийн жүжигчин, дуучин, Shake It Up цувралаар танигдсан.

Нас барагсад

• 1536 он — Уильям Тиндейл — Английн шашны шинэчлэгч, Библийг англи хэл рүү орчуулсан нэрт орчуулагч.
• 1892 он — Альфред, Лорд Теннисон — Английн нэрт яруу найрагч, Викторийн үеийн яруу найргийн гол төлөөлөгч.
• 1973 он — Франсуа Северт — Францын Формула-1-ийн уралдааны жолооч; АНУ-ын Гран-Пригийн бэлтгэлийн үеэр осолдож нас баржээ.
• 1976 он — Жилберт Райл — Английн философич, логик болон хэлний философийн нэрт төлөөлөгч.
• 1979 он — Элизабет Бишоп — Америкийн нэрт яруу найрагч, зохиолч.
• 1981 он — Анвар Садат — Египетийн гурав дахь ерөнхийлөгч, 1978 оны Нобелийн энх тайвны шагналтан.
• 1985 он — Нелсон Риддл — Америкийн хөгжмийн зохиолч, аранжировщик, удирдаач.
• 1989 он — Бетт Дэвис — Америкийн кино урлагийн домогт жүжигчин, All About Eve зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1991 он — Игорь Тальков — Оросын дуучин, хөгжмийн зохиолч.
• 1992 он — Дэнхолм Эллиотт — Английн жүжигчин, олон улсын кинонд бүтээсэн дүрүүдээрээ алдартай.
• 1993 он — Ларри Уолтерс — Америкийн нисгэгч, “Lawnchair Larry” хэмээх ер бусын нислэгээрээ алдартай.
• 2004 он — Родни Дэнжерфилд — Америкийн алдарт инээдмийн жүжигчин, Caddyshack, Back to School зэрэг киногоороо алдартай.
• 2018 он — Монсеррат Кабалье — Испанийн дэлхийн алдарт дуурийн сопрано.
• 2019 он — Жуди Тенута — Америкийн инээдмийн жүжигчин.
• 2019 он — Жинжер Бейкер — Cream хамтлагийн домогт бөмбөрчин.
• 2020 он — Эдди Ван Хален — Van Halen хамтлагийн үүсгэн байгуулагч, рок хөгжмийн домогт гитарчин.
• 2022 он — Сара Ли — Америкийн мэргэжлийн бөх.

Тэмдэглэлт баярууд

• 🌍 Дэлхийн тархины саажилтын өдөр (World Cerebral Palsy Day) — Жил бүрийн энэ өдөр тэмдэглэдэг. Тархины саажилттай хүмүүсийн амьдрал, эрх, хүртээмж, оролцооны талаарх ойлголтыг нэмэгдүүлэх зорилготой дэлхийн хөдөлгөөн юм.
• 🇪🇬 Зэвсэгт хүчний өдөр — Египет — 1973 оны Аравдугаар сарын дайны үеэр Египетийн арми Суэцийн сувгийг гатлан Израилийн байрлал руу довтолсон өдрийг дурсан тэмдэглэдэг.
• 🇹🇲 Дурсгал, үндэсний гашуудлын өдөр — Туркменистан — 1948 оны Ашхабадын газар хөдлөлтийн хохирогчдыг дурсдаг.
• 🇸🇰 Карпато-Дуклийн ажиллагааны баатруудын өдөр — Словак — Дэлхийн II дайны үеийн Карпато-Дуклийн ажиллагаанд амь үрэгдсэн хүмүүсийг дурсдаг өдөр.
• 🇸🇾 Октябрийн чөлөөлөлтийн өдөр — Сири — Сирийн үндэсний тэмдэглэлт өдөр.
• 🇺🇸 German-American Day — АНУ — Герман гаралтай америкчуудын түүх, соёлын хувь нэмрийг хүндэтгэн тэмдэглэдэг өдөр.
• 🎩 Mad Hatter Day — Alice's Adventures in Wonderland зохиолын Mad Hatter дүртэй холбоотой хөгжилтэй, албан бус тэмдэглэлт өдөр.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, UNESCO, UN, AP, World CP Day,