Григорийн тооллын жилийн 278 дахь өдөр. Он дуусахад 87 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

• 610 он — Ираклиос Константинопольд хүрэлцэн ирж, Византийн эзэн хаан Фокасыг түлхэн унагааж, өөрөө эзэн хаан болжээ.
• 816 он — Франкийн хаан Людовик I буюу Людовик Сүсэгтнийг Ромын пап IV Стефан Ариун Ромын эзэнт гүрний эзэн хаанаар өргөмжилжээ.
• 1143 он — Заморагийн гэрээ байгуулагдаж, Леон, Кастилийн хаан Альфонсо VII Португалийг тусгаар хаант улс болохыг хүлээн зөвшөөрчээ.
• 1450 он — Баварын герцог IX Людовик өөрийн захиргаанд байсан Доод Бавариас еврейчүүдийг хөөн гаргах зарлиг гаргажээ.
• 1607 он — Венецийн эрдэмтэн, төрийн зүтгэлтэн Паоло Сарпиг хөнөөх оролдлого гарсан ч тэрээр амьд үлджээ.
• 1789 он — Францын хувьсгалын үеэр Версалийн эмэгтэйчүүдийн жагсаал эхэлж, олон мянган эмэгтэй Парисын хүнсний хомсдол, өндөр үнэд эсэргүүцэн Версаль руу жагсжээ. Энэ үйл явдал хаант засгийн эрх мэдлийг эрс сулруулсан юм.
• 1813 он — 1812 оны дайны үеэр Темзийн тулалдаан болж, АНУ-ын генерал Уильям Хенри Харрисоны цэрэг Британи болон уугуул америкчуудын хүчийг ялжээ. Шони овгийн нэрт удирдагч Текумсе энэ тулалдаанд амь үрэгджээ.
• 1877 он — Нез-Персийн дайны үеэр удирдагч Жозеф АНУ-ын армид бууж өгч, тус мөргөлдөөн үндсэндээ өндөрлөжээ.
• 1905 он — Ах дүү Райт-ын нисгэсэн Wright Flyer III онгоц 39 минутын турш 24 миль буюу ойролцоогоор 39 км нисэж, тухайн үеийн хамгийн удаан, холын хяналттай нислэгийн нэгийг гүйцэтгэжээ.
• 1910 он — Португалийн хувьсгалаар хаант засаг түлхэн унаж, Бүгд найрамдах улс тунхаглагджээ. Энэ өдрийг Португалд Бүгд найрамдах улсын өдөр болгон тэмдэглэдэг.
• 1911 он — Коулун–Кантон төмөр зам үйлчилгээгээ эхлүүлжээ.
• 1914 он — Дэлхийн I дайны үеэр байлдааны нисэх онгоц анх удаа өөр нэг онгоцыг агаарт буудаж устгасан тохиолдол бүртгэгджээ.
• 1921 он — Дэлхийн цуврал бейсболын тэмцээн анх удаа радиогоор шууд дамжуулагджээ.
• 1930 он — Британийн R101 агаарын хөлөг Энэтхэг рүү хийх анхны нислэгийнхээ үеэр Францад осолдож, 48 хүн амиа алджээ.
• 1931 он — Клайд Пангборн, Хью Херндон нар Номхон далайг анх удаа тасралтгүй нисэж гаталжээ. Тэд Японоос АНУ хүртэл Miss Veedol онгоцоор ниссэн байна.
• 1938 он — Нацист Герман еврейчүүдийн паспортыг хүчингүй болгож, гадаад руу гарах шаардлагатай хүмүүсийн паспортод “J” гэсэн тэмдэглэгээ хийхээр болжээ.
• 1944 он — Францын түр засгийн газар эмэгтэйчүүдэд сонгуульд оролцох эрх олгожээ.
• 1947 он — АНУ-ын Ерөнхийлөгч Харри Трумэн Цагаан ордноос ард түмэнд хандан телевизээр шууд дамжуулсан анхны ерөнхийлөгчийн илтгэлийг тавьжээ.
• 1951 он — Америкийн алдарт инээдмийн телевизийн The Honeymooners цувралын анхны хувилбар телевизээр гарчээ.
• 1953 он — АНУ-д Narcotics Anonymous-ийн анхны уулзалт зохион байгуулагджээ.
• 1962 он — Жеймс Бондын тухай анхны кино болох “Dr. No” Их Британийн кино театруудад нээлтээ хийж, Шон Коннеригийн бүтээсэн 007 дэлгэцийн дүр анх гарч иржээ.
• 1969 он — Их Британийн BBC телевизээр “Monty Python’s Flying Circus” инээдмийн цувралын анхны дугаар гарчээ.
• 1970 он — АНУ-ын Public Broadcasting Service (PBS) байгуулагджээ.
• 1982 он — Чикаго хотод цианидтай эм хэрэглэснээс долоон хүн нас барсны дараа Johnson & Johnson компани Tylenol эмийн бүтээгдэхүүнүүдээ улсын хэмжээнд эргүүлэн татжээ. Энэ нь орчин үеийн бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлын түүхэнд томоохон үйл явдал болсон юм.
• 1983 он — Польшийн ардчиллын төлөө тэмцэгч Лех Валенса Нобелийн энх тайвны шагнал хүртэхээр тодорчээ.
• 1984 он — Канадын сансрын нисгэгч Марк Гарно Space Shuttle Challenger хөлгөөр сансарт нисэж, сансарт ниссэн анхны канад хүн болжээ.
• 1986 он — АНУ-ын Иран-Контрагийн хэрэгтэй холбоотой зэвсэг тээвэрлэж явсан онгоц Никарагуад сөнөж, уг үйл явдал Иран-Контрагийн дуулиантай холбогджээ.
• 1989 он — Америкийн телевизийн номлогч Жим Баккер залилангийн хэргээр буруутгагджээ.
• 1991 он — Индонезийн цэргийн C-130 онгоц осолдож, 135 хүн амиа алджээ.
• 1994 он — Швейцарын цагдаа нар “Нарны сүмийн одон” шашны бүлэглэлийн 48 гишүүний цогцсыг олжээ. Энэ нь зохион байгуулалттай олноороо амиа хорлосон хэрэгтэй холбоотой байв.
• 1999 он — Их Британийн Лондон хотын Ladbroke Grove төмөр замын осол болж, 31 хүн амиа алджээ.
• 2000 он — Сербийн Белград хотод олон зуун мянган хүн жагсаж, сонгуулийн будлианыг эсэргүүцсэн “Булдозерын хувьсгал” өрнөж, Слободан Милошевич эрх мэдлээсээ зайлуулагдах үйл явц эхэлжээ.
• 2001 он — АНУ-д боомын халдлагын улмаас нас барсан анхны хүн болох Роберт Стивенс халдвар авчээ.
• 2011 он — Apple компанийн үүсгэн байгуулагч, технологийн салбарын нэрт зүтгэлтэн Стив Жобс 56 насандаа таалал төгсөв.
• 2021 он — Windows 11 үйлдлийн системийг Microsoft компани дэлхий даяар албан ёсоор гаргажээ.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1713 он — Дени Дидро — Францын философич, зохиолч, Гэгээрлийн үеийн сэтгэгч, Encyclopédie бүтээлийг эрхлэн гаргасан хүмүүсийн нэг.
• 1824 он — Хенри Чадвик — Англи-Америкийн спортын зохиолч, бейсболын түүхийн анхдагчдын нэг.
• 1829 он — Честер А. Артур — АНУ-ын 21 дэх Ерөнхийлөгч.
• 1858 он — Хелен Черчилль Кэнди — Америкийн зохиолч, сэтгүүлч, 1912 оны “Titanic” хөлгийн ослоос амьд үлдсэн зорчигч.
• 1882 он — Роберт Х. Годдард — Америкийн физикч, пуужингийн инженер, шингэн түлштэй пуужингийн хөгжлийн анхдагч.
• 1922 он — Бил Кийн — Америкийн хүүхэлдэйн зураач, The Family Circus бүтээлийн зохиогч.
• 1936 он — Вацлав Гавел — Чехийн зохиолч, жүжгийн зохиолч, улс төрийн зүтгэлтэн, Чехийн анхны Ерөнхийлөгч.
• 1943 он — Стив Миллер — Америкийн рок хөгжимчин, Steve Miller Band хамтлагийн үүсгэн байгуулагч, дуучин.
• 1946 он — Попкорн Саттон — Америкийн алдарт moonshine үйлдвэрлэгч, телевизийн дүр.
• 1950 он — Жефф Конавэй — Америкийн жүжигчин, Grease киноны Кеникийн дүрээрээ алдартай.
• 1957 он — Берни Мак — Америкийн жүжигчин, инээдмийн жүжигчин, The Bernie Mac Show цувралаараа алдартай.
• 1958 он — Нил деГрасс Тайсон — Америкийн астрофизикч, шинжлэх ухааны нэрт тайлбарлагч.
• 1959 он — Майя Лин — Америкийн архитектор, уран барималч, Вашингтон дахь Вьетнамын дайнд оролцогчдын дурсгалын хөшөөний загвар зохион бүтээгч.
• 1967 он — Гай Пирс — Англи-Австралийн жүжигчин, Memento, L.A. Confidential зэрэг киногоороо алдартай.
• 1975 он — Кейт Уинслет — Английн нэрт жүжигчин, Titanic, The Reader, Eternal Sunshine of the Spotless Mind зэрэг киногоороо алдартай.
• 1989 он — Трэвис Келси — Америкийн мэргэжлийн америк хөлбөмбөгчин, NFL-ийн алдарт тоглогчдын нэг.

Нас барагсад

• 578 он — II Юстиниан — Византийн эзэн хаан.
• 610 он — Фокас — Византийн эзэн хаан.
• 1056 он — III Генрих — Ариун Ромын эзэнт гүрний эзэн хаан.
• 1813 он — Текумсе — Шони овгийн нэрт удирдагч, уугуул америкчуудын холбоог байгуулахыг зорьж байсан улс төр, цэргийн зүтгэлтэн. Темзийн тулалдаанд амь үрэгджээ.
• 1880 он — Жак Оффенбах — Герман гаралтай Францын хөгжмийн зохиолч, Orpheus in the Underworld зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1913 он — Ханс фон Бартельс — Германы зураач.
• 1927 он — Сэм Уорнер — Warner Bros. кино компанийн үүсгэн байгуулагчдын нэг.
• 1941 он — Луис Брандейс — АНУ-ын Дээд шүүхийн анхны еврей шүүгч, нэрт хуульч.
• 1969 он — Уолтер Хэйген — Америкийн нэрт гольфчин, мэргэжлийн гольфын спортын домогт тамирчин.
• 1983 он — Эрл Таппер — Tupperware компанийг үндэслэгч, зохион бүтээгч.
• 1986 он — Сеймур Крэй — Америкийн компьютерийн инженер, суперкомпьютерийн хөгжлийн гол төлөөлөгчдийн нэг.
• 1992 он — Эдди Кендрикс — Америкийн дуучин, The Temptations хамтлагийн гишүүн.
• 2003 он — Тимоти Тредуэлл — Аляскийн баавгайн амьдралыг судалж, хамгаалах үйл ажиллагаагаараа танигдсан байгаль хамгаалагч.
• 2004 он — Родни Дэнжерфилд — Америкийн алдарт инээдмийн жүжигчин, Back to School, Caddyshack зэрэг киногоороо алдартай.
• 2004 он — Морис Уилкинс — ДНХ-ийн бүтцийг судалсан, 1962 оны Нобелийн физиологи, анагаах ухааны шагналтан.
• 2011 он — Стив Жобс — Apple компанийн үүсгэн байгуулагчдын нэг, технологийн салбарын суут бизнес эрхлэгч. Тэрээр 56 насандаа нас баржээ.

Тэмдэглэлт баярууд

• 👩‍🏫 Дэлхийн багш нарын өдөр (World Teachers' Day) — Жил бүрийн энэ өдөр дэлхийн багш нарын хөдөлмөр, боловсролын салбарт оруулж буй хувь нэмрийг үнэлэн тэмдэглэдэг. Энэ өдрийг 1994 оноос хойш тэмдэглэж байгаа бөгөөд 1966 онд Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллага болон ЮНЕСКО-гийн хамтран баталсан “Багшийн статусын тухай зөвлөмж”-ийг дурсдаг.
• 🇵🇹 Португалийн Бүгд найрамдах улсын өдөр — 1910 оны хувьсгалаар хаант засгийг халж, Бүгд найрамдах улс байгуулсныг тэмдэглэдэг.
• 🇻🇺 Вануатугийн Үндсэн хуулийн өдөр — Тус улсын Үндсэн хуулийг дурссан үндэсний тэмдэглэлт өдөр.
• 🏠 Дэлхийн амьдрах орчны өдөр (World Habitat Day) — НҮБ-ын тэмдэглэлт өдөр бөгөөд 10-р сарын эхний даваа гарагт тэмдэглэдэг. 2026 онд энэ өдөр тохиож байна.
• 🇷🇺 Багш нарын өдөр — ОХУ — Аравдугаар сарын 5-нд тэмдэглэдэг.
• 🇵🇰 Багш нарын өдөр — Пакистан — Багш, боловсролын салбарынхны хөдөлмөрийг үнэлэн тэмдэглэдэг өдөр.
• 🇮🇩 Зэвсэгт хүчний өдөр — Индонез — Индонезийн үндэсний тэмдэглэлт өдөр.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, UNESCO, UN, AP