Григорийн тооллын жилийн 275 дахь өдөр. Он дуусахад 90 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

• 1470 он — Английн Хаан IV Эдуард (Edward IV) Уорвикийн гүн Ричард Невиллийн тэргүүлсэн босогчдын дарамтаар Английг орхин Нидерландын Бургунд руу дүрвэжээ. Үүний дараа VI Генрих хаан ширээндээ эргэн суусан байна.
• 1780 он — Америкийн тусгаар тогтнолын дайны үеэр Британийн армийн офицер Жон Андре (John André) тагнуул хийсэн хэргээр Америкийн цэргийн хүчний гарт цаазлуулжээ. Тэрээр Америкийн генерал Бенедикт Арнольдтой хамт Вест-Пойнтыг Британид шилжүүлэх хуйвалдаанд оролцсон байв.
• 1789 он — АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жорж Вашингтон АНУ-ын Эрхийн тухай хуулийн (Bill of Rights) нэмэлт өөрчлөлтүүдийг муж улсуудад соёрхон батлуулахаар илгээжээ.
• 1835 он — Техасын хувьсгалын анхны зэвсэгт мөргөлдөөн гэж үздэг Гонсалесын тулалдаан (Battle of Gonzales) болжээ. Мексикийн цэргүүд Гонсалесын оршин суугчдаас зэвсгээ хураахыг оролдсон боловч орон нутгийн зэвсэгт бүлэглэл эсэргүүцсэн байна.
• 1869 он — Энэтхэгийн тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний нэрт удирдагч Махатма Ганди мэндэлжээ. Түүний төрсөн өдөр хожим НҮБ-ын Олон улсын хүчирхийлэлгүй тэмцлийн өдөртэй давхцах болсон байна.
• 1919 он — АНУ-ын Ерөнхийлөгч Вудро Вилсон Үндэстнүүдийн Лиг байгуулахыг дэмжсэн улс орон даяарх аялан илтгэлийнхээ дараа хүнд хэлбэрийн цус харважээ. Түүний эрүүл мэндийн байдал үүнээс хойш эрс муудсан байна.
• 1928 он — Католик шашны Opus Dei байгууллагын үндэс суурь тавигджээ.
• 1941 он — Дэлхийн II дайны үеэр Германы арми Москваг чиглэсэн томоохон давшилт болох “Тайфун” ажиллагаа (Operation Typhoon)-г эхлүүлжээ.
• 1942 он — Дэлхийн II дайны үеэр Британийн HMS Curacoa хөлөг онгоц Ирландын эргийн ойролцоо RMS Queen Mary хөлөгтэй санамсаргүй мөргөлдөж живсэн бөгөөд 239 орчим усан цэргийн амь нас хохирчээ.
• 1944 он — Германы эзлэн түрэмгийллийн эсрэг Польшийн нийслэлд өрнөсөн Варшавын бослого хоёр сар орчим үргэлжилсний эцэст Польшийн босогчдын буулт хийснээр өндөрлөжээ.
• 1950 он — Чарльз М. Шульцын алдарт “Peanuts” комик анх удаа долоон сонинд хэвлэгджээ. Ингэснээр Чарли Браун, Снүүпи болон бусад дүрүүдийн дэлхий даяар алдарших урт түүх эхэлсэн байна.
• 1958 он — Гвиней Францаас тусгаар тогтнолоо зарлаж, Секу Туре тус улсын анхны ерөнхийлөгч болжээ.
• 1959 он — Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт, аймшгийн алдарт телевизийн цуврал “The Twilight Zone” CBS сувгаар анх нээлтээ хийжээ.
• 1965 он — Gatorade спортын ундааг Флоридагийн их сургууль болон LSU-ийн коллежийн хөлбөмбөгийн тоглолтын үеэр анх туршиж үзжээ.
• 1967 он — Тэргүүд Маршалл (Thurgood Marshall) АНУ-ын Дээд шүүхийн шүүгчийн тангараг өргөж, тус улсын Дээд шүүхийн анхны Африк-Америк гаралтай шүүгч болсон байна.
• 1968 он — Мексикийн Мехико хотод оюутнуудын эсэргүүцлийн жагсаалыг цэргийн хүчээр тараах үеэр Тлателолкогийн хядлага болсон байна. Үйл явдал 1968 оны зуны Олимпын наадам эхлэхээс хэдхэн хоногийн өмнө болсон юм.
• 1970 он — Wichita State University-ийн хөлбөмбөгийн баг, дасгалжуулагчид болон дэмжигчдийг тээвэрлэж явсан онгоц АНУ-ын Колорадо мужид осолдож, 31 хүн амиа алджээ.
• 1980 он — АНУ-ын Төлөөлөгчдийн танхимын гишүүн Майкл Майерсийг Иргэний дайнаас хойш анх удаа танхимаас хөөсөн тохиолдол бүртгэгджээ.
• 1990 он — Хятадын Xiamen Airlines компанийн 8301 дугаар нислэг барьцаалагдаж, Гуанжоу хотод буух үеэр газар дээр байсан хоёр онгоцтой мөргөлдөн, 132 хүн амиа алджээ.
• 1992 он — Бразилийн Сан-Паулу хотын Carandiru шоронгийн үймээн үеэр цагдаа нар оролцож, 111 хоригдол амь үрэгдсэн байна.
• 1996 он — Aeroperú компанийн 603 дугаар нислэг Перугийн эрэг орчимд осолдож, онгоцонд байсан 70 хүн бүгд амиа алджээ.
• 2002 он — АНУ-ын Вашингтон, Мэрилэнд, Виржиниа мужуудад үргэлжилсэн Beltway мэргэн буучийн халдлагууд эхэлжээ. Гурван долоо хоног үргэлжилсэн халдлагын үеэр 10 хүн амиа алдсан байна.
• 2004 он — Их Британийн Лондон хотын Буши цэцэрлэгт хүрээлэнд өнөөгийн parkrun-ы эхлэл болсон анхны Bushy Park Time Trial зохион байгуулагджээ.
• 2007 он — Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч Ро Му Хён БНАСАУ-д айлчилж, Ким Жөн Иртэй дээд хэмжээний уулзалт хийжээ.
• 2016 он — Этиопын Оромиа мужид болсон баяр наадмын үеэр эсэргүүцэл, үймээн гарч, олон хүн амиа алдсан байна.
• 2020 он — АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп болон тэргүүн хатагтай Меланиа Трамп COVID-19-ийн шинжилгээгээр халдвар авснаа зарласан байна.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1452 он — III Ричард (Richard III) — Английн хаан, Йоркийн угсааны сүүлчийн хаан.
• 1800 он — Нэт Тёрнер (Nat Turner) — АНУ-ын боолчлолын эсрэг бослогын түүхэн дэх нэртэй дүр.
• 1852 он — Уильям Рамзай (William Ramsay) — Шотланд-Их Британийн химич, язгуур хийнүүдийг судалсан бөгөөд 1904 оны Нобелийн химийн шагнал хүртсэн эрдэмтэн.
• 1869 он — Махатма Ганди (Mahatma Gandhi) — Энэтхэгийн тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний удирдагч, хүчирхийлэлгүй эсэргүүцлийн үзэл санааны дэлхийд танигдсан төлөөлөгч.
• 1890 он — Граучо Маркс (Groucho Marx) — Америкийн жүжигчин, инээдмийн жүжигчин, Marx Brothers хамтлагийн хамгийн алдартай гишүүдийн нэг.
• 1904 он — Грэм Грин (Graham Greene) — Английн нэрт зохиолч, жүжгийн зохиолч, шүүмжлэгч. The Power and the Glory, The Third Man зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1929 он — Мозес Ганн (Moses Gunn) — Америкийн жүжигчин, театр, кино, телевизийн олон бүтээлд тоглосон уран бүтээлч.
• 1949 он — Энни Лейбовиц (Annie Leibovitz) — Америкийн алдарт гэрэл зурагчин, алдартнуудын хөрөг зураг, сэтгүүлийн гэрэл зургаараа дэлхийд танигдсан.
• 1951 он — Стинг (Sting) — Английн дуучин, ая зохиогч, хөгжимчин, The Police хамтлагийн дуучин, басс гитарчин.
• 1966 он — Ёкозүна (Yokozuna) — Америкийн мэргэжлийн бөх, World Wrestling Federation-ийн аварга цол хүртэж байсан тамирчин.
• 1970 он — Келли Рипа (Kelly Ripa) — Америкийн телевизийн хөтлөгч, жүжигчин.
• 1973 он — Lena Headey — Британийн жүжигчин, Game of Thrones цувралын Серсей Ланнистерийн дүрээрээ алдартай.
• 1981 он — Жессика Паркер Кеннеди (Jessica Parker Kennedy) — Канадын жүжигчин.
• 1988 он — Брэндон Хартли (Brendon Hartley) — Шинэ Зеландын авто уралдааны тамирчин, FIA World Endurance Championship болон Formula 1-д оролцож байсан.

Нас барагсад

• 1803 он — Самуэл Адамс (Samuel Adams) — Америкийн хувьсгалын үеийн улс төрийн зүтгэлтэн, Массачусетсийн дөрөв дэх захирагч.
• 1968 он — Марсель Дюшамп (Marcel Duchamp) — Франц-Америкийн уран бүтээлч, XX зууны орчин үеийн урлагийн хөгжилд ихээхэн нөлөө үзүүлсэн дүр.
• 1973 он — Пааво Нурми (Paavo Nurmi) — Финландын домогт гүйгч, Олимпын олон медальт тамирчин.
• 1985 он — Рок Хадсон (Rock Hudson) — Америкийн нэрт жүжигчин. Тэрээр 1985 онд ДОХ-ын хүндрэлтэй холбоотой өвчнөөр нас барсан бөгөөд түүний үхэл АНУ-ын олон нийтийн дунд уг өвчний талаарх ойлголтод ихээхэн анхаарал авчирсан.
• 1990 он — Дэвид Хьюз (David Hughes) — Их Британийн нэрт эрдэмтэн, математикч.
• 2015 он — Брайан Фриэл (Brian Friel) — Ирландын жүжгийн зохиолч, найруулагч, Dancing at Lughnasa зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 2018 он — Жефф Моррис (Jeff Morris) — Америкийн жүжигчин.
• 2020 он — Боб Гибсон (Bob Gibson) — Америкийн алдарт бейсболчин, Baseball Hall of Fame-ийн гишүүн.

Тэмдэглэлт баярууд

• 🕊️ Олон улсын хүчирхийлэлгүй тэмцлийн өдөр (International Day of Non-Violence) — Жил бүрийн энэ өдөр тэмдэглэдэг НҮБ-ын олон улсын өдөр. Энэ өдрийг Энэтхэгийн тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний удирдагч Махатма Гандигийн төрсөн өдөрт зориулан тэмдэглэдэг. НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей 2007 оны 6-р сарын 15-нд A/RES/61/271 тогтоолоор уг өдрийг бий болгосон байна. Энэхүү өдөр нь хүчирхийлэлгүй арга зам, энх тайван, хүлцэл, ойлголцлын үзэл санааг түгээн дэлгэрүүлэхэд анхаардаг.
• 🇮🇳 Ганди Жаянти (Gandhi Jayanti) — Энэтхэгт жил бүр Махатма Гандигийн мэндэлсэн өдрийг үндэсний хэмжээнд тэмдэглэдэг. 2026 онд энэ өдөр баасан гарагт тохиож байгаа бөгөөд Энэтхэгийн албан ёсны бүх улсын баярын өдрүүдийн нэг юм.
• 😊 Дэлхийн инээмсэглэлийн өдөр (World Smile Day) — Harvey Ball World Smile Foundation-ийн мэдээлснээр уг өдрийг 1999 онд Harvey Ball санаачилсан бөгөөд “Сайхан сэтгэлийн нэг үйлдэл хийж, нэг хүнд инээмсэглэл бэлэглэ” гэсэн санааг түгээх зорилготой. 2026 онд 10-р сарын 2-нд тохиож байна.
• 🇬🇳 Гвинейн тусгаар тогтнолын өдөр (Independence Day) — 1958 оны 10-р сарын 2-нд Гвиней Францаас тусгаар тогтнолоо зарласныг дурсдаг үндэсний баяр.
• 🇨🇳 БНХАУ-ын Үндэсний баярын долоо хоногийн амралт — 10-р сарын 1-ний Үндэсний баярын дараах өдрүүдэд БНХАУ-д үндэсний баярын урт хугацааны амралт үргэлжилдэг. 2026 онд 10-р сарын 2 мөн энэ амралтын хугацаанд багтана.
• 📚 “Peanuts” комикийн төрсөн өдөр — 1950 оны 10-р сарын 2-нд Чарльз М.Шульцын Peanuts комик анх долоон сонинд хэвлэгдсэн. Тиймээс энэ өдрийг Чарли Браун, Снүүпи зэрэг дүрүүдийн бүтээлийн эхлэл болсон өдөр хэмээн дурсах нь бий.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, UN, HISTORY8 TIMEANDDATE