Григорийн тооллын жилийн 272 дахь өдөр. Он дуусахад 93 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

  • МЭӨ 61 он — Ромын жанжин Помпей Великий далайн дээрэмчдийн эсрэг байгуулсан ялалт болон Митридатын дайнуудын төгсгөлийг тэмдэглэн, 45 насныхаа төрсөн өдөрт гурав дахь удаагаа триумфын ёслол хийжээ.
  • 1227 он — Ариун Ромын эзэн хаан Фридрих II загалмайтны аян дайнд оролцоогүй хэмээн Ромын пап IX Григорий түүнийг хөөн зайлуулах шийдвэр гаргажээ.
  • 1789 он — АНУ-ын Конгресс Холбооны засгийн газрын байнгын армийг албан ёсоор байгуулах тухай хууль баталжээ. Энэ нь АНУ-ын армийн зохион байгуулалтын эхний чухал алхмуудын нэг болсон байна.
  • 1829 он — Лондонд Metropolitan Police Service-ийн анхны цагдаа нар гудамжинд үүрэг гүйцэтгэж эхэлжээ. Орчин үеийн Лондонгийн цагдаагийн байгууллагын эхлэл болсон үйл явдал юм.
  • 1911 он — Итали улс Османы эзэнт гүрэнд дайн зарласнаар Итали-Османы дайн эхэлжээ. Дайны үр дүнд Итали Ливийг эзэмших болсон байна.
  • 1918 он — Дэлхийн I дайны үеэр холбоотны цэргүүд Германы Хинденбургийн хамгаалалтын шугамыг нэвтэлжээ. Мөн тэр өдөр Болгар улс Салоникийн эвлэрлийн гэрээнд гарын үсэг зурснаар дайнаас гарсан байна.
  • 1923 он — Палестины мандат болон Сири, Ливаны мандат хүчин төгөлдөр болжээ. Эдгээр нь Дэлхийн I дайны дараах Ойрх Дорнодын улс төрийн шинэ зохион байгуулалтын нэг хэсэг байв.
  • 1941 он — Дэлхийн II дайны үеэр Киев хотын ойролцоох Бабий Яр хэмээх газарт нацист Германы хүчнүүд болон тэдэнтэй хамтран ажилласан орон нутгийн хүчнүүд Зөвлөлтийн еврейчүүдийг олноор нь хөнөөсөн хоёр өдрийн аллага эхэлжээ.
  • 1954 он — Европын Цөмийн Судалгааны Байгууллага буюу CERN-ийг байгуулах тухай конвенцид гарын үсэг зуржээ. Тус байгууллага нь хожим дэлхийн хамгийн том бөөмийн физикийн судалгааны төвүүдийн нэг болсон байна.
  • 1957 он — ЗХУ-ын Уралын Кыштым орчимд цацраг идэвхт хаягдлын агуулахын осол гарч, хожим Кыштымын гамшиг хэмээн нэрлэгдсэн цөмийн осол болжээ.
  • 1962 он — Канад улс анхны хиймэл дагуул болох Alouette 1-ийг АНУ-ын Калифорни дахь Ванденбергийн агаарын баазаас хөөргөжээ. Энэ нь Канадын сансрын судалгааны түүхэн дэх анхны хиймэл дагуул байв.
  • 1982 он — АНУ-д цианид агуулсан Tylenol капсулын улмаас хүмүүс нас барсан хэрэг гарч, эмийн бүтээгдэхүүний сав баглаа боодол, хэрэглэгчийн аюулгүй байдлын стандартад томоохон өөрчлөлт гарахад хүргэсэн байна.
  • 1988 он — Space Shuttle Discovery STS-26 даалгавраар хөөрч, Challenger-ийн ослоос хойш 32 сарын дараа АНУ-ын сансрын хөлгийн нислэг дахин эхэлжээ. Discovery дөрөв хоногийн даалгаврын үеэр TDRS-3 холбооны хиймэл дагуулыг тойрог замд байрлуулсан байна.
  • 1991 он — Гаитид цэргийн төрийн эргэлт болж, ерөнхийлөгч Жан-Бертран Аристид эрх мэдлээс зайлуулагджээ.
  • 1994 он — Балтын тэнгист MS Estonia зорчигч, автомашин тээвэрлэгч усан онгоц живж, 800 гаруй хүн амь үрэгдсэн байна. Энэхүү осол нь XX зууны энх цагийн хамгийн олон хүний амь үрэгдсэн далайн гамшгуудын нэг болсон юм.
  • 2005 он — Жон Робертс АНУ-ын Дээд шүүхийн 17 дахь Ерөнхий шүүгчийн тангараг өргөжээ.
  • 2009 он — Самоагийн ойролцоо хүчтэй газар хөдлөлт болж, улмаар цунами үүсэн 189 гаруй хүн амь үрэгджээ.
  • 2011 он — Хятад улс анхны сансрын лабораторийн туршилтын модуль болох Тяньгун-1-ийг хөөргөжээ. Энэ нь Хятадын өөрийн сансрын станц байгуулах хөтөлбөрийн чухал эхлэл болсон байна.

Мэндэлсэн алдартнууд

  • МЭӨ 106 он — Помпей Великий (Pompey the Great) — Ромын нэрт жанжин, улс төрийн зүтгэлтэн. Юлий Цезарь, Красс нартай хамт Ромын анхны Триумвиратын гишүүн байсан.
  • 1547 он — Мигель де Сервантес (Miguel de Cervantes) — Испанийн зохиолч, яруу найрагч, жүжгийн зохиолч. Don Quixote романы зохиогч.
  • 1571 он — Караважо (Caravaggio) — Италийн зураач, барокко урлагийн хөгжилд хүчтэй нөлөө үзүүлсэн уран бүтээлч.
  • 1758 он — Хорацио Нельсон (Horatio Nelson) — Британийн тэнгисийн цэргийн адмирал, Трафальгарын тулалдаанаар алдартай болсон цэргийн жанжин.
  • 1901 он — Энрико Ферми (Enrico Fermi) — Итали-Америкийн физикч, Нобелийн шагналт эрдэмтэн. Цөмийн физик, цөмийн гинжин урвалын судалгаанд томоохон хувь нэмэр оруулсан.
  • 1903 он — Диана Вриланд (Diana Vreeland) — Америкийн сэтгүүлч, загварын редактор, Harper's Bazaar болон Vogue сэтгүүлүүдтэй ажиллаж байсан нэрт зүтгэлтэн.
  • 1904 он — Грир Гарсон (Greer Garson) — Англи-Америкийн жүжигчин, Академийн шагналын эзэн.
  • 1907 он — Жин Отри (Gene Autry) — Америкийн дуучин, жүжигчин, бизнесмен; “singing cowboy” дүрээрээ алдартай болсон уран бүтээлч.
  • 1935 он — Жерри Ли Льюис (Jerry Lee Lewis) — Америкийн рок-н-ролл, кантри хөгжмийн дуучин, төгөлдөр хуурч.
  • 1936 он — Сильвио Берлускони (Silvio Berlusconi) — Италийн бизнесмен, улс төрийн зүтгэлтэн, Италийн олон удаагийн ерөнхий сайд.
  • 1951 он — Мишель Бачелет (Michelle Bachelet) — Чилийн улс төрч, Чилийн ерөнхийлөгчөөр хоёр удаа ажилласан.
  • 1961 он — Жулия Гиллард (Julia Gillard) — Австралийн улс төрч, Австралийн 27 дахь ерөнхий сайд.
  • 1988 он — Кевин Дюрант (Kevin Durant) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин, NBA-ийн аварга болон олимпын медальт тамирчин.
  • 1994 он — Хэлси (Halsey, Ashley Nicolette Frangipane) — Америкийн дуучин, дуу зохиогч, хөгжмийн уран бүтээлч.

Нас барагсад

  • 855 он — Лотарь I (Lothair I) — Ариун Ромын эзэнт гүрний эзэн хаан, Каролингийн угсааны захирагч.
  • 1902 он — Эмиль Золя (Émile Zola) — Францын зохиолч, сэтгүүлч, J’Accuse…! нийтлэлээрээ алдартай.
  • 1910 он — Уинслоу Хомер (Winslow Homer) — Америкийн нэрт зураач, усан будгийн бүтээлүүдээрээ алдартай.
  • 1913 он — Рудольф Дизель (Rudolf Diesel) — Дизель хөдөлгүүрийг зохион бүтээгч Германы инженер. 1913 онд Англи руу зорчиж явахдаа усан онгоцноос сураггүй болсон бөгөөд дараа нь түүний цогцос олджээ.
  • 1967 он — Карсон Маккаллерс (Carson McCullers) — Америкийн зохиолч, The Heart Is a Lonely Hunter романаараа алдартай.
  • 1973 он — У. Х. Оден (W. H. Auden) — Англи-Америкийн нэрт яруу найрагч, XX зууны англи хэлт уран зохиолын томоохон төлөөлөгч.
  • 1981 он — Билл Шэнкли (Bill Shankly) — Шотландын хөлбөмбөгчин, дасгалжуулагч; Liverpool FC-ийн түүхэн дэх нэр хүндтэй дасгалжуулагчдын нэг.
  • 1997 он — Рой Лихтенштейн (Roy Lichtenstein) — Америкийн поп-арт урсгалын нэрт зураач, уран барималч.
  • 2009 он — Павел Попович (Pavel Popovich) — ЗХУ-ын сансрын нисгэгч, Восток-4 болон Союз-14 нислэгүүдэд оролцсон.
  • 2010 он — Тони Кёртис (Tony Curtis) — Америкийн жүжигчин, Some Like It Hot, The Defiant Ones зэрэг кинонуудаараа алдартай.
  • 2020 он — Хелен Редди (Helen Reddy) — Австрали-Америкийн дуучин, “I Am Woman” дуугаараа дэлхийд танигдсан уран бүтээлч.

Тэмдэглэлт баярууд

  • ❤️ Дэлхийн зүрхний өдөр (World Heart Day) — Жил бүрийн есдүгээр сарын 29-нд тэмдэглэдэг дэлхийн хэмжээний эрүүл мэндийн өдөр. Зүрх судасны өвчний эрсдэлт хүчин зүйлс, урьдчилан сэргийлэлт, эрүүл амьдралын хэв маягийн талаарх мэдлэгийг дээшлүүлэхэд чиглэдэг. 

  • 🌾 Хүнсний хорогдол, хаягдлын талаарх мэдлэгийг дээшлүүлэх олон улсын өдөр (International Day of Awareness of Food Loss and Waste) — НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей 2019 оны 12-р сарын 19-нд 9-р сарын 29-нийг энэ өдөр болгон зарласан. Хүнсний үйлдвэрлэл, нийлүүлэлтийн явц дахь хорогдол болон хэрэглэгчийн түвшний хүнсний хаягдлыг бууруулах талаар олон нийтийн ойлголт, хамтын ажиллагааг нэмэгдүүлэх зорилготой.

    2026 оны сэдэв: “The Transformative Potential of Reducing Food Loss and Waste” буюу “Хүнсний хорогдол, хаягдлыг бууруулахын өөрчлөлт авчрах боломж” гэсэн агуулгыг онцолж байна. 2026 оны дэлхийн хэмжээний арга хэмжээг FAO болон UNEP хамтран зохион байгуулна.

  • 🇵🇾 Парагвай — Бокероны тулалдааны ялалтын өдөр (Victory of Boquerón Day) — Чакогийн дайны үеийн Бокероны тулалдаанд байгуулсан ялалтыг дурсдаг үндэсний өдөр.
  • 🇦🇷 Аргентин — Зохион бүтээгчдийн өдөр (Inventors' Day) — Аргентинд 9-р сарын 29-нд тэмдэглэдэг өдөр. Энэ өдөр Аргентины зохион бүтээгч Ладислао Биро-гийн төрсөн өдөртэй холбоотой.
  • ✝️ Христийн шашин — Архангелуудын Михаил, Гавриил, Рафаэлийн өдөр — Барууны Христийн уламжлалд есдүгээр сарын 29-нийг Архангелуудын баярын өдөр буюу Michaelmas-тай холбон тэмдэглэдэг.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, FAOHOME, WHO2