Григорийн тооллын жилийн 271 дэх өдөр. Он дуусахад 94 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

  • 1066 он — Нормандын гүн Уильям Английн өмнөд эрэгт газардаж, Английг эзлэх цэргийн аян дайнаа эхлүүлжээ. Энэ нь хожим Норманы байлдан дагуулалт хэмээн нэрлэгдсэн үйл явцын эхлэл болсон юм.
  • 1542 он — Испанийн аялагч Хуан Родригес Кабрильо одоогийн АНУ-ын Калифорни мужийн Сан-Диего орчимд хүрч иржээ. Тэрээр Хойд Америкийн баруун эргийг судалж байсан Испанийн экспедицийг удирдаж байв.
  • 1781 он — Америкийн тусгаар тогтнолын дайны үеэр генерал Жорж Вашингтоны удирдсан Америк-Францын хүчнүүд Британий армийн эсрэг Йорктаунгийн бүслэлтийг эхлүүлжээ. Энэхүү ажиллагаа дайны төгсгөлийн шийдвэрлэх үеийн нэг болсон байна.
  • 1850 он — АНУ-ын Конгресс Тэнгисийн цэргийн болон худалдааны усан онгоцонд ташуурдах ялыг хориглох шийдвэр гаргажээ.
  • 1864 он — Лондонд олон улсын ажилчдын хөдөлгөөнийг нэгтгэсэн Олон улсын ажилчдын холбоо (First International) байгуулагджээ.
  • 1901 он — Филиппин-Америкийн дайны үеэр Самар арлын Балангигад Филиппиний партизанууд АНУ-ын цэргүүдийн эсрэг гэнэтийн довтолгоо хийжээ.
  • 1912 он — АНУ-ын армийн ефрейтор Фрэнк Скотт онгоцны ослоор амь үрэгдсэн анхны бүртгэлтэй энгийн цэргийн алба хаагч болжээ.
  • 1918 он — Дэлхийн I дайны үеийн Иприйн тав дахь тулалдаан эхэлжээ.
  • 1924 он — АНУ-ын армийн нисэх хүчний баг дэлхийг тойрон нисэх анхны нислэгээ амжилттай дуусгажээ. Seattle, Chicago, Boston, New Orleans нэртэй дөрвөн Douglas World Cruiser онгоц 1924 оны 4-р сарын 6-нд замд гарсан бөгөөд 175 хоногийн дараа аялал өндөрлөсөн байна.
  • 1928 он — Шотландын эрдэмтэн Александр Флеминг бактерийг устгаж буй хөгц мөөгийг ажигласнаар хожим пенициллин хэмээн нэрлэгдсэн антибиотикийн нээлтийн эхлэлийг тавьжээ. Энэ үйл явдал орчин үеийн антибиотикийн эрин үеийн суурь болсон юм.
  • 1939 он — Дэлхийн II дайны эхэн үед Нацист Герман болон ЗХУ Польшийн нутаг дэвсгэрийг хэрхэн хуваах тухай шинэ тохиролцоонд хүрчээ. Мөн тэр өдөр Варшавын бүслэлт дуусаж, хот Германы цэргийн мэдэлд орсон байна.
  • 1941 он — Америкийн бейсболын од Тед Уильямс улирлыг .406 цохилтын дундажтай дуусгаж, MLB-ийн түүхэнд нэг улиралд .400-аас дээш цохилтын дундаж үзүүлсэн хамгийн сүүлийн тоглогч болсон байна.
  • 1951 он — CBS компани өнгөт телевизийн хүлээн авагчийг олон нийтэд худалдаалж эхэлсэн боловч тухайн бүтээгдэхүүний борлуулалт удалгүй зогссон байна.
  • 1961 он — Дамаскт болсон төрийн эргэлтийн дараа Египет, Сирийн нэгдлээс бүрдсэн Арабын Нэгдсэн Улс задран унажээ.
  • 1970 он — Египетийн ерөнхийлөгч Гамаль Абдель Насер Каирт нас баржээ. Түүний дараа Анвар Садат ерөнхийлөгчийн албан тушаалыг хүлээн авсан байна.
  • 1980 он — Карл Саганы хөтөлсөн шинжлэх ухааны алдарт телевизийн цуврал “Cosmos: A Personal Voyage” PBS телевизээр анх цацагджээ.
  • 1994 он — Балтын тэнгист MS Estonia зорчигч-тээврийн усан онгоц живж, онгоцонд байсан 989 хүнээс 138 нь амьд үлджээ.
  • 1995 он — Израилийн Ерөнхий сайд Ицхак Рабин, Палестины Чөлөөлөх Байгууллагын тэргүүн Ясир Арафат нар Вашингтонд Осло II хэлэлцээрт гарын үсэг зуржээ. Хэлэлцээр нь Баруун эрэг болон Газын зурваст Палестины өөрөө удирдах эрхийг өргөжүүлэх зохицуулалтыг тусгасан байна.
  • 2000 он — АНУ-д RU-486 (mifepristone) эмийг жирэмслэлтийг эмийн аргаар таслах зориулалтаар хэрэглэхийг зөвшөөрчээ.
  • 2008 он — SpaceX-ийн Falcon 1 пуужин дөрөв дэх оролдлогоороо амжилттай хөөрч, дэлхийн тойрог замд хүрсэн байна. Энэ нь хувийн хөрөнгөөр хөгжүүлсэн пуужингийн хувьд чухал амжилт байв.
  • 2020 он — Дэлхий даяарх COVID-19-ийн бүртгэгдсэн нас баралт 1 саяд хүрсэн гэж тухайн үеийн олон улсын тооцоонд тэмдэглэгджээ.

Мэндэлсэн алдартнууд

  • МЭӨ 551 он — Күнз (Confucius) — Хятадын философич, багш, сэтгэгч. Түүний нэртэй холбоотой төрсөн он, өдөр нь уламжлалт тооцоонд үндэслэдэг.
  • 1901 он — Уильям С. Пэйли (William S. Paley) — CBS телевизийн сүлжээг хөгжүүлсэн Америкийн бизнесмен, хэвлэл мэдээллийн салбарын зүтгэлтэн.
  • 1901 он — Эд Салливан (Ed Sullivan) — Америкийн телевизийн хөтлөгч, The Ed Sullivan Show нэвтрүүлгээрээ алдартай.
  • 1907 он — Бхагат Сингх (Bhagat Singh) — Энэтхэгийн тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний хувьсгалч, идэвхтэн.
  • 1909 он — Ал Капп (Al Capp) — Америкийн шог зураач, Li'l Abner комик цувралыг бүтээгч.
  • 1916 он — Питер Финч (Peter Finch) — Англи-Австралийн жүжигчин, Network киноны дүрээрээ нас барсны дараа “Оскар”-ын шилдэг эрэгтэй жүжигчний шагнал хүртсэн уран бүтээлч.
  • 1924 он — Марчелло Мастроянни (Marcello Mastroianni) — Италийн нэрт жүжигчин, Федерико Феллинигийн кинонуудад бүтээсэн дүрүүдээрээ дэлхийд танигдсан.
  • 1934 он — Брижит Бардо (Brigitte Bardot) — Францын жүжигчин, дуучин, загварын бэлгэ тэмдэг болсон уран бүтээлч.
  • 1938 он — Бен И. Кинг (Ben E. King) — Америкийн дуучин, “Stand by Me” дуугаараа алдартай.
  • 1967 он — Мира Сорвино (Mira Sorvino) — Америкийн жүжигчин, “Оскар”-ын шагналт уран бүтээлч.
  • 1968 он — Наоми Уоттс (Naomi Watts) — Англи-Австралийн жүжигчин, The Ring, 21 Grams, The Impossible зэрэг кинонуудаар алдартай.
  • 1972 он — Дита фон Тиз (Dita Von Teese) — Америкийн бүжигчин, загвар өмсөгч, энтертайнментын уран бүтээлч.
  • 1982 он — Сент Винсент (St. Vincent, Annie Clark) — Америкийн дуучин, хөгжимчин, дуу зохиогч, продюсер.
  • 1987 он — Хилари Дафф (Hilary Duff) — Америкийн жүжигчин, дуучин, зохиолч. Lizzie McGuire цувралаар өргөн танигдсан.

Нас барагсад

  • 48 он — Помпей Великийн (Pompey the Great) — Ромын нэрт жанжин, улс төрийн зүтгэлтэн. Египетэд Цезарийн талынханд баригдан алагдсан.
  • 935 он — Вацлав I (Wenceslaus I) — Богемийн гүн, хожим Чехийн ивээгч гэгээнтэн хэмээн хүндлэгдсэн түүхэн хүн.
  • 1891 он — Херман Мелвилл (Herman Melville) — Америкийн зохиолч, Moby-Dick романы зохиогч.
  • 1895 он — Луи Пастер (Louis Pasteur) — Францын химич, микробиологич, халдварт өвчин ба вакцины судалгаанд асар их хувь нэмэр оруулсан эрдэмтэн.
  • 1964 он — Харпо Маркс (Harpo Marx) — Америкийн жүжигчин, комедиан, Marx Brothers-ийн гишүүн.
  • 1970 он — Жон Дос Пасос (John Dos Passos) — Америкийн зохиолч, яруу найрагч, нийтлэлч.
  • 1970 он — Гамаль Абдель Насер (Gamal Abdel Nasser) — Египетийн хоёр дахь ерөнхийлөгч, Арабын улс төрийн XX зууны томоохон зүтгэлтнүүдийн нэг.
  • 1978 он — Пап лам Иоанн Павел I (Pope John Paul I) — Католик сүмийн тэргүүн; папын суудалд ердөө 33 хоног байсан.
  • 1989 он — Фердинанд Маркос (Ferdinand Marcos) — Филиппиний ерөнхийлөгч асан.
  • 1991 он — Майлз Дэвис (Miles Davis) — Америкийн жазз хөгжмийн бүрээчин, хөгжмийн зохиолч, хамтлагийн ахлагч.
  • 2000 он — Пьер Трюдо (Pierre Trudeau) — Канадын 15 дахь ерөнхий сайд, Канадын улс төрийн нэрт зүтгэлтэн.
  • 2002 он — Пэтси Минк (Patsy Takemoto Mink) — АНУ-ын улс төрч, Конгрессын анхны Азийн гаралтай эмэгтэй гишүүн.
  • 2003 он — Элиа Казан (Elia Kazan) — Америкийн кино, театрын найруулагч, A Streetcar Named Desire, On the Waterfront зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
  • 2019 он — Хосе Хосе (José José) — Мексикийн алдарт дуучин, “El Triste” зэрэг дуугаараа алдартай.
  • 2022 он — Кулио (Coolio) — Америкийн рэп дуучин, “Gangsta's Paradise” дуугаараа дэлхийд танигдсан.
  • 2024 он — Крис Кристофферсон (Kris Kristofferson) — Америкийн кантри дуучин, дуу зохиогч, жүжигчин; “Me and Bobby McGee” зэрэг бүтээлээрээ алдартай.

Тэмдэглэлт баярууд

  • 🌐 Олон улсын мэдээлэлд бүх нийтийн хүртээмжийн өдөр (International Day for Universal Access to Information) — Жил бүрийн 9-р сарын 28-нд тэмдэглэдэг НҮБ-ын олон улсын өдөр. Хүн бүр мэдээлэл хайх, хүлээн авах, түгээх эрхтэй байх, найдвартай мэдээлэлд хүртээмжтэй байх ач холбогдлыг онцолдог.

    2026 оны сэдэв: “Upholding Information Integrity in the Digital Age: The role of access to Information in addressing information disorder” буюу дижитал эрин үеийн мэдээллийн бүрэн бүтэн байдлыг хамгаалах, мэдээллийн эмх замбараагүй байдалтай тэмцэхэд мэдээллийн хүртээмжийн үүргийг онцолж байна. 2026 оны дэлхийн бага хурал 9-р сарын 28–30-нд Сьерра-Леонд болно.

  • 🐕 Дэлхийн галзуу өвчинтэй тэмцэх өдөр (World Rabies Day) — Жил бүрийн 9-р сарын 28-нд тэмдэглэдэг. Галзуу өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, нохойг вакцинжуулах, өвчний талаарх мэдлэгийг дээшлүүлэхэд анхаардаг.

    2026 оны уриа: “Stronger Together” — “Хамтдаа илүү хүчтэй”.

  • 🇨🇿 Чех — Төрийн ёслолын өдөр (St. Wenceslas Day / Czech Statehood Day) — Чех улсад 9-р сарын 28-нд Богемийн ивээгч гэгээнтэн Вацлавтай холбоотойгоор тэмдэглэдэг үндэсний өдөр.
  • 🇹🇼 Тайвань — Багш нарын өдөр (Teachers' Day) — Күнзийн төрсөн өдөртэй холбон 9-р сарын 28-нд тэмдэглэдэг.
  • 🇵🇾 Парагвай — Бокероны тулалдааны ялалтын өдөр — Чакогийн дайны үеийн Бокероны тулалдаанд байгуулсан ялалтыг дурсдаг өдөр.
  • 🇲🇰 Хойд Македон — Олон улсын боснякчуудын өдөр — Тус улсын босняк үндэстний нийгэмлэгийн тэмдэглэлт өдөр.
  • 🇦🇺 Австрали — Хааны төрсөн өдрийн амралт — Австралийн зарим муж, нутаг дэвсгэрт өөр өөр өдөр тэмдэглэдэг бөгөөд 2026 онд зарим бүс нутагт 9-р сарын 28-нд тохиож байна.

Эх сурвалж. WIKIPEDIA, OFFICE HOLIDAYS, TIMEANDDATE, WHO