Григорийн тооллын жилийн 269 дэх өдөр юм. 2026 он өндөр жил биш тул он дуусахад 96 өдөр үлдэж байна. 

Онцлох үйл явдлууд

• 46 он — Ромын жанжин Юлий Цезарь Фарсалын тулалдааны үеэр өгсөн тангаргаа биелүүлж, өөрийн домогт өвөг Венера Генетрикс-т зориулсан сүмийг Ромд ёслол төгөлдөр нээжээ.
• 1087 он — Уильям II Английн хаанаар өргөмжлөгдөж, 1100 он хүртэл хаанчилжээ.
• 1580 он — Английн далайчин Фрэнсис Дрейк дэлхийг тойрон аялсан аяллаа дуусгаж, Плимут хотод буцаж иржээ. Ингэснээр Дрейк дэлхийг тойрсон аяллаа амжилттай дуусгасан Английн анхны далайчин болсон байна.
• 1687 он — Османы цэргүүдийн дарь хадгалж байсан Парфенон Венецийн цэргийн бөмбөгдөлтийн үеэр дэлбэрч, барилгын нэг хэсэг ихээхэн сүйджээ. Тухайн үед Афины Акрополийг Венецийн цэргүүд бүслэн байлдаж байсан байна.
• 1777 он — Америкийн тусгаар тогтнолын дайны үеэр Британийн цэргүүд Филадельфи хотыг эзлэн авчээ. Тухайн үед Филадельфи нь Америкийн хувьсгалт засгийн газрын төв байв.
• 1789 он — АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жорж Вашингтон Томас Жефферсоныг АНУ-ын анхны Төрийн нарийн бичгийн даргаар томилжээ. Мөн энэ өдөр Жон Жейг анхны Ерөнхий шүүгчээр, Жон Осгүүдийг анхны шуудангийн ерөнхий захирлаар томилсон байна.
• 1810 он — Шведийн Риксдаг Өв залгамжлалын тухай хуулийг баталж, Францын маршал Жан-Батист Бернадотт Шведийн хаан ширээний угсаа залгамжлагч болсон байна.
• 1905 он — Альберт Эйнштейн харьцангуйн тусгай онолын үндэс болсон алдарт бүтээлээ хэвлүүлжээ. Энэ нь түүний 1905 онд хэвлүүлсэн шинжлэх ухааны хувьсгалт бүтээлүүдийн нэг байв.
• 1914 он — АНУ-ын Холбооны худалдааны комисс (FTC) байгуулагджээ. Тус байгууллага нь өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн эрх ашгийг хамгаалах чиглэлээр ажилладаг холбооны агентлаг юм.
• 1917 он — Дэлхийн I дайны үеэр Бельгийн Иприйн орчимд Полигон Вүүдийн тулалдаан эхэлжээ. Тулалдаанд Британийн болон Австралийн цэргүүд Германы армитай тулалдсан байна.
• 1918 он — Дэлхийн I дайны үеэр Мёз-Аргонны давшилт эхэлжээ. Энэ нь АНУ болон холбоотнуудын Баруун фронт дахь Германы армийн эсрэг хийсэн томоохон давшилтуудын нэг болсон байна.
• 1934 он — Тухайн үеийн дэлхийн хамгийн том, хурдан зорчигч тээврийн хөлгүүдийн нэг болох RMS Queen Mary усанд тавигджээ.
• 1950 он — Солонгосын дайны үеэр НҮБ-ын цэргүүд Сөүл хотыг Хойд Солонгосын цэргээс эргүүлэн авчээ.
• 1957 он — Леонард Бернстайны хөгжимтэй “West Side Story” мюзикл Нью-Йоркийн Бродвейд нээлтээ хийжээ.
• 1960 он — АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч Жон Кеннеди, Ричард Никсон нарын анхны телевизийн мэтгэлцээн Чикагод болжээ. Энэ нь АНУ-ын түүхэн дэх улс төрийн томоохон нэр дэвшигчдийн телевизээр шууд дамжуулсан анхны мэтгэлцээн болсон байна.
• 1969 он — Английн The Beatles хамтлагийн “Abbey Road” цомог Их Британид худалдаанд гарчээ.
• 1983 он — ЗХУ-ын пуужингийн эрт сэрэмжлүүлэх систем АНУ-аас цөмийн пуужин харвасан гэж буруу дохио өгсөн үед Зөвлөлтийн офицер Станислав Петров уг дохиог бодит довтолгоо гэж үзэлгүй, хариу цохилт өгөх үйл явцыг эхлүүлэхгүй байхаар шийджээ.
• 1984 он — Их Британи, БНХАУ-ын хооронд Хонконгийн бүрэн эрхийг БНХАУ-д шилжүүлэх тухай хэлэлцээрийн үндсэн тохиролцоонд хүрчээ.
• 1983 он — Австралийн Australia II дарвуулт завь Америкийн America's Cup тэмцээнд ялж, 1851 онд уг тэмцээн эхэлснээс хойш анх удаа АНУ-ын бус баг цомыг хүртжээ.
• 2008 он — Швейцарийн нисгэгч, зохион бүтээгч Ив Росси тийрэлтэт хөдөлгүүртэй далавч ашиглан Ла-Маншийн сувгийг агаараар гаталсан анхны хүн болжээ.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1760 он — Томас Кларксон (Thomas Clarkson) — Английн боолчлолын эсрэг хөдөлгөөний нэрт зүтгэлтэн, боолын худалдааг халах хөдөлгөөний гол төлөөлөгчдийн нэг.
• 1888 он — Томас Стернс Элиот (T. S. Eliot) — Америкт төрсөн, Их Британийн яруу найрагч, зохиолч, шүүмжлэгч. 1948 оны Нобелийн утга зохиолын шагналт.
• 1889 он — Мартин Хайдеггер (Martin Heidegger) — Германы нэрт философич, XX зууны философийн хөгжилд ихээхэн нөлөө үзүүлсэн сэтгэгч.
• 1897 он — Пап VI Паул (Pope Paul VI) — Ромын католик шашны тэргүүн, 1963–1978 онд папын албыг хашсан.
• 1898 он — Жорж Гершвин (George Gershwin) — Америкийн хөгжмийн зохиолч, төгөлдөр хуурч. Rhapsody in Blue, Porgy and Bess зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1908 он — Анна Маньяни (Anna Magnani) — Италийн нэрт жүжигчин, Италийн неореалист кино урлагийн тод төлөөлөгчдийн нэг.
• 1912 он — Байрон Нелсон (Byron Nelson) — Америкийн мэргэжлийн гольфчин, гольфын спортын түүхэн дэх нэрт тамирчдын нэг.
• 1929 он — Хершелл Гордон Льюис (Herschell Gordon Lewis) — Америкийн кино найруулагч, продюсер, “splatter” төрлийн киноны анхдагчдын нэг.
• 1943 он — Иан Чаппелл (Ian Chappell) — Австралийн нэрт крикетчин, Австралийн шигшээ багийн ахлагч асан.
• 1948 он — Оливиа Ньютон-Жон (Olivia Newton-John) — Британи-Австралийн дуучин, жүжигчин. Grease кино болон “Physical”, “I Honestly Love You” зэрэг дуугаараа алдартай.
• 1981 он — Серена Уильямс (Serena Williams) — Америкийн теннисчин, эмэгтэйчүүдийн теннисний түүхэн дэх хамгийн амжилттай тоглогчдын нэг, 23 удаагийн “Grand Slam” ганцаарчилсан төрөлд түрүүлсэн.

Нас барагсад

• 1820 он — Даниэл Бун (Daniel Boone) — Америкийн анхдагч, анчин, судлаач.
• 1902 он — Ливай Страусс (Levi Strauss) — Германд төрсөн Америкийн бизнес эрхлэгч, Levi Strauss & Co. компанийг үндэслэгч.
• 1937 он — Бесси Смит (Bessie Smith) — Америкийн алдарт блюз дуучин, “Empress of the Blues” хэмээн алдаршсан.
• 1945 он — Бела Барток (Béla Bartók) — Унгарын нэрт хөгжмийн зохиолч, төгөлдөр хуурч, угсаатны хөгжмийн судлаач.
• 1952 он — Жорж Сантаяна (George Santayana) — Испани гаралтай Америкийн философич, зохиолч, яруу найрагч.
• 1959 он — Лесли Морсхед (Leslie Morshead) — Австралийн цэргийн нэрт удирдагч, Дэлхийн I болон II дайнд алба хаасан генерал.
• 1976 он — Леопольд Ружичка (Leopold Ružička) — Хорват-Швейцарийн химич, 1939 оны Нобелийн химийн шагналт.
• 1978 он — Манфред Зигбан (Manne Siegbahn) — Шведийн физикч, 1924 оны Нобелийн физикийн шагналт.
• 2002 он — Нилс Болин (Nils Bohlin) — Шведийн инженер, автомашины гурван цэгийн хамгаалалтын бүсийг зохион бүтээсэн хүн.
• 2003 он — Роберт Палмер (Robert Palmer) — Английн дуучин, дуу зохиогч, “Addicted to Love”, “Simply Irresistible” зэрэг хит бүтээлээрээ алдартай.
• 2008 он — Пол Ньюман (Paul Newman) — Америкийн нэрт жүжигчин, найруулагч, автомашины уралдаанч, буяны үйлстэн.
• 2019 он — Жак Ширак (Jacques Chirac) — Францын улс төрч, 1995–2007 онд Францын Ерөнхийлөгчөөр ажилласан.
• 2023 он — Брукс Робинсон (Brooks Robinson) — Америкийн бейсболчин, Бейсболын алдрын танхимын гишүүн.
• 2024 он — Жон Эштон (John Ashton) — Америкийн жүжигчин, Beverly Hills Cop киноны цувралд Жон Таггартын дүрээрээ танигдсан.

Тэмдэглэлт баярууд

• 🌍 Олон улсын цөмийн зэвсгийг бүрэн устгах өдөр — Жил бүрийн есдүгээр сарын 26-нд НҮБ-ын хүрээнд тэмдэглэдэг олон улсын өдөр. НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей 2013 онд 9 дүгээр сарын 26-ны өдрийг энэхүү өдөр болгон зарласан бөгөөд 2014 оноос жил бүр тэмдэглэж байна.
• 🇪🇺 Европын хэлний өдөр — Жил бүрийн есдүгээр сарын 26-нд Европ даяар тэмдэглэдэг. Хэл сурах, хэлний олон янз байдал, олон хэлээр харилцах чадварыг дэмжих зорилготой.
• 🇪🇨 Эквадор — Үндэсний далбааны өдөр — Эквадорт есдүгээр сарын 26-нд тэмдэглэдэг үндэсний тэмдэглэлт өдөр.
• 🇾🇪 Йемен — Хувьсгалын өдөр — Йеменд есдүгээр сарын 26-нд тэмдэглэдэг үндэсний баяр.
• 🇺🇸 АНУ — Үндэсний сайн хөршийн өдөр — Хөршүүдийн харилцаа, хамтын нийгэмлэгийн холбоог онцлон тэмдэглэдэг өдөр.
• 🇳🇿 Шинэ Зеланд — Доминионы өдөр — Шинэ Зеландын түүхэн статус, өөртөө засах эрхийн хөгжлийг дурсах өдөр хэмээн тэмдэглэгддэг.
• ✝️ Христийн шашны уламжлалд Канадын алагдагсад, Космас ба Дамиан зэрэг шашны түүхэн хүмүүсийн өдрийг мөн энэ өдөр тэмдэглэдэг уламжлал бий.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, НҮБ, AP