Григорийн тооллын жилийн 268 дахь өдөр юм. 2026 он өндөр жил биш тул он дуусахад 97 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

• 1066 он — Английн хаан II Харольд Стамфорд-Брижийн тулалдаанд Норвегийн хаан Харальд Хардрадыг ялжээ. Энэ тулалдаан нь Английн түүхэн дэх Норманы байлдан дагуулалтын өмнөх чухал үйл явдлуудын нэг болсон байна.
• 1237 он — Англи, Шотландын хооронд Йоркийн гэрээ байгуулагдаж, хоёр улсын хилийн байршлыг тогтоожээ.
• 1396 он — Османы султан I Баязид Никополийн тулалдаанд Европын христийн орнуудын нэгдсэн армийг ялжээ.
• 1513 он — Испанийн аялагч Васко Нуньес де Бальбоа Панамын хүзүүвчээр дамжин Номхон далайг Европын талаас анхлан харсан хүмүүсийн нэг болжээ.
• 1555 он — Ариун Ромын эзэнт гүрэнд католик болон лютеран шашинтнуудын хоорондын мөргөлдөөнийг намжаах зорилготой Аугсбургийн энх тайвны гэрээ байгуулагджээ.
• 1775 он — Америкийн тусгаар тогтнолын дайны үеэр Америкийн цэргийн удирдагч Итан Аллен Монреалийг эзлэх оролдлого бүтэлгүйтсэний дараа Британийн цэргүүдэд олзлогджээ.
• 1789 он — АНУ-ын Конгресс Үндсэн хуульд оруулах 12 нэмэлт өөрчлөлтийг баталж, муж улсуудад соёрхон батлуулахаар илгээжээ. Эдгээрээс 10 нь хожим АНУ-ын Эрхийн тухай хуулийн (Bill of Rights) үндэс болсон байна.
• 1846 он — АНУ-Мексикийн дайны үеэр генерал Закари Тейлорын удирдсан АНУ-ын цэргүүд Мексикийн Монтеррей хотыг эзлэн авчээ.
• 1890 он — АНУ-ын Конгресс Калифорни муж дахь Секвойя үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнг байгуулжээ. Энэ нь аварга секвойя моддоороо алдартай.
• 1912 он — Нью-Йорк хотод Колумбийн их сургуулийн Сэтгүүл зүйн дээд сургууль байгуулагджээ.
• 1915 он — Дэлхийн I дайны үеэр Шампанийн хоёрдугаар тулалдаан эхэлжээ.
• 1944 он — Дэлхийн II дайны үеийн Market Garden ажиллагаа бүтэлгүйтсэний дараа Нидерландын Арнем орчмоос Британийн 1 дүгээр десантын дивизийн үлдэгдэл ухарчээ.
• 1956 он — Атлантын далайн ёроолоор дамжих анхны олон улсын усан доорх телефон кабель болох TAT-1 ашиглалтад оржээ.
• 1957 он — АНУ-ын Арканзас мужийн Литл-Рок хотын Central High School-д холбооны цэргүүдийг байршуулж, арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхахгүйгээр сурагчдыг сургах холбооны шүүхийн шийдвэрийг хэрэгжүүлжээ.
• 1977 он — АНУ-ын Чикаго хотод анхны Чикагогийн марафон зохион байгуулагдаж, 4000 гаруй хүн оролцжээ.
• 1978 он — Калифорни мужийн Сан-Диего хотын дээгүүр PSA 182 дугаар нислэгийн Boeing 727 онгоц Cessna 172 онгоцтой мөргөлдөн осолдож, ойролцоогоор 144 хүн амиа алджээ.
• 1981 он — Белиз улс НҮБ-ын гишүүнээр элсжээ.
• 1992 он — NASA Mars Observer сансрын аппаратыг Ангараг гараг руу хөөргөжээ. Уг аппарат нь 17 жилийн дараа АНУ-аас Ангараг гараг руу илгээсэн анхны аппарат байсан боловч дараа жил нь холбоо тасарсан байна.
• 2008 он — Хятад улс гурван сансрын нисгэгчтэй Shenzhou-7 хөлгийг хөөргөжээ. Энэ нь Хятадын сансрын хөтөлбөрийн хүнтэй гурав дахь нислэг байв.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1644 он — Оле Рёмер (Ole Rømer) — Данийн одон орон судлаач, багаж зохион бүтээгч. Гэрлийн хурдыг тооцоолсон анхны эрдэмтдийн нэг.
• 1866 он — Томас Хант Морган (Thomas Hunt Morgan) — Америкийн биологич, генетикч, 1933 оны Нобелийн физиологи, анагаах ухааны шагналт.
• 1897 он — Уильям Фолкнер (William Faulkner) — Америкийн нэрт зохиолч, Нобелийн утга зохиолын шагналт, The Sound and the Fury, As I Lay Dying зэрэг бүтээлийн зохиогч.
• 1901 он — Робер Брессон (Robert Bresson) — Францын кино найруулагч, зохиолч.
• 1903 он — Марк Ротко (Mark Rothko) — Латви гаралтай Америкийн зураач, абстракт экспрессионизмын нэрт төлөөлөгч.
• 1906 он — Дмитрий Шостакович (Dmitri Shostakovich) — Оросын нэрт хөгжмийн зохиолч, төгөлдөр хуурч.
• 1930 он — Шел Силверстайн (Shel Silverstein) — Америкийн зохиолч, яруу найрагч, зураач. The Giving Tree зэрэг хүүхдийн алдартай бүтээлүүдээрээ танигдсан.
• 1932 он — Гленн Гулд (Glenn Gould) — Канадын нэрт төгөлдөр хуурч, хөгжмийн зохиолч.
• 1944 он — Майкл Дуглас (Michael Douglas) — Америкийн жүжигчин, продюсер, Оскарын шагналт.
• 1946 он — Фелисити Кендал (Felicity Kendal) — Английн жүжигчин.
• 1952 он — Кристофер Рив (Christopher Reeve) — Америкийн жүжигчин, “Superman” киноны гол дүрээрээ алдартай.
• 1969 он — Кэтрин Зета-Жонс (Catherine Zeta-Jones) — Уэльсийн жүжигчин, Оскарын шагналт.

Нас барагсад

• 1066 он — Харальд Хардрада — Норвегийн хаан, Стамфорд-Брижийн тулалдаанд амиа алдсан.
• 1929 он — Миллер Хаггинс (Miller Huggins) — Америкийн бейсболчин, дасгалжуулагч.
• 1970 он — Эрих Мария Ремарк (Erich Maria Remarque) — Германы зохиолч, Баруун фронтод өөрчлөлтгүй романы зохиогч.
• 1971 он — Хьюго Блэк (Hugo Black) — АНУ-ын Дээд шүүхийн шүүгч, хуульч, улс төрч.
• 1980 он — Жон Бонэм (John Bonham) — Английн бөмбөрчин, “Led Zeppelin” хамтлагийн гишүүн.
• 1983 он — III Леопольд — Бельгийн хаан.
• 1987 он — Мэри Астор (Mary Astor) — Америкийн жүжигчин.
• 1991 он — Клаус Барби (Klaus Barbie) — Дэлхийн II дайны үеийн Германы SS-ийн офицер.
• 2003 он — Эдвард Саид (Edward Said) — Палестин-Америкийн эрдэмтэн, утга зохиолын шүүмжлэгч.
• 2004 он — Кристофер Рив — Америкийн жүжигчин, “Superman” киноны гол дүрээрээ алдартай.
• 2011 он — Вангари Маатаи (Wangari Maathai) — Кенийн байгаль орчны идэвхтэн, 2004 оны Нобелийн энх тайвны шагналт.

Тэмдэглэлт баярууд

• 🇲🇿 Мозамбик — Зэвсэгт хүчний өдөр / Хувьсгалын өдөр — Жил бүрийн есдүгээр сарын 25-нд тэмдэглэдэг үндэсний өдөр.
• 🇳🇷 Науру — Залуучуудын үндэсний өдөр — Залуучуудыг хүндэтгэн тэмдэглэдэг өдөр.
• 🇫🇷 Франц — Харки нарын үндэсний хүндэтгэлийн өдөр — Алжирын дайны үеэр Францын талд зүтгэсэн Харки нарт зориулсан дурсгалын өдөр.
• 🇺🇸 АНУ — Үндэсний судалгааны администраторуудын өдөр — Судалгааны байгууллагын захиргаа, менежментийн чиглэлээр ажилладаг мэргэжилтнүүдийн хөдөлмөрийг онцолдог өдөр.
• 🌍 Дэлхийн христийн шашны уламжлалд есдүгээр сарын 25-нд Клеопас, Кадок, Финбарр зэрэг шашны түүхэн хүмүүсийн өдрийг тэмдэглэдэг уламжлал бий.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, HISTORY, TIMEANDDATE, AP