Григорийн тооллын жилийн 258 дахь (өндөр жил бол 259 дэх) өдөр юм. Он дуусахад 107 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

• 533 он – Византийн жанжин Белисариусын цэрэг Вандалуудыг ялсны дараа Карфаген хотод орж иржээ.
• 994 он – Фатимидын улс Оронтесийн тулалдаанд Византийн эзэнт гүрнийг томоохон ялалтаар бут цохив.
• 1440 он – Дундад зууны үеийн нэрд гарсан гэмт хэрэгтэн Жиль де Ре гэмт хэрэг үйлдсэн хэргээр баривчлагджээ.
• 1776 он – Америкийн тусгаар тогтнолын дайны үеэр Британийн цэрэг Нью-Йоркийн Кипс-Бэйд газардаж, Манхэттений өмнөд хэсэгт хяналтаа тогтоожээ.
• 1789 он – АНУ-ын “Гадаад хэргийн яам”-ыг Төрийн департамент (Department of State) болгон өөрчилжээ.
• 1812 он – Наполеон Бонапартын Их арми Москвагийн Кремльд хүрчээ.
• 1821 он – Төв Америкийн Испанийн колони байсан Гватемалын ерөнхий захиргааны нутаг Испаниас тусгаар тогтнолоо зарлав.
• 1830 он – Ливерпүүл–Манчестерийн төмөр зам ашиглалтад орж, Уильям Хаскиссон галт тэргэнд дайруулж нас барснаар төмөр замын зорчигчийн анхны олонд танигдсан үхэл бүртгэгджээ.
• 1835 он – Чарльз Дарвин хөлөг онгоц HMS Beagle-ийн хамт Галапагосын арлуудад хүрч ирсэн. Энэ аялал нь түүний хувьслын онолын судалгаанд асар их ач холбогдолтой болсон.
• 1894 он – Хятад-Японы нэгдүгээр дайны үеэр Японы арми Пёньяны тулалдаанд Чин улсын цэргийг ялжээ.
• 1916 он – Дэлхийн I дайны Соммын тулалдаанд танкийг анх удаа байлдаанд ашиглав.
• 1935 он – Нацист Герман Нюрнбергийн хуулиудыг баталж, Германы еврейчүүдийн иргэний эрхийг эрс хязгаарлав. Мөн хас тэмдэгтэй далбааг улсын албан ёсны туг болгожээ.
• 1940 он – Дэлхийн II дайны үеийн Британий тулалдааны оргил үе тохиож, Германы Люфтваффе Британи руу хамгийн том, төвлөрсөн агаарын довтолгоогоо хийжээ. Энэ өдрийг Их Британид Battle of Britain Day хэмээн дурсдаг.
• 1942 он – Японы шумбагч онгоцны торпедо АНУ-ын нисэх онгоц тээгч USS Wasp-ыг Гуадалканалын орчимд живүүлжээ.
• 1944 он – АНУ-ын тэнгисийн явган цэрэг Пелелиугийн тулалдааны эхэнд Пелелиу аралд газарджээ.
• 1950 он – Солонгосын дайны үеэр НҮБ-ын цэргийн хүч Инчонд томоохон десантын ажиллагаа явуулжээ.
• 1954 он – Мэрилин Монрогийн алдарт юбка салхинд хийсдэг хэсгийг The Seven Year Itch киноны зураг авалтын үеэр хийжээ.
• 1958 он – Ньюарк-Бэйд галт тэрэг онгорхой өргөгддөг гүүрээр дайран өнгөрч, ослын улмаас 48 хүн амиа алджээ.
• 1959 он – ЗХУ-ын удирдагч Никита Хрущёв АНУ-д айлчилсан нь Зөвлөлтийн удирдагч АНУ-д анх удаа очсон түүхэн үйл явдал болсон.
• 1963 он – АНУ-ын Алабама мужийн Бирмингем хотын 16-р гудамжны Баптист сүмд бөмбөг дэлбэрч, дөрвөн хар арьст охин амиа алджээ. Энэ эмгэнэлт явдал Америкийн иргэний эрхийн хөдөлгөөний түүхэнд томоохон үйл явдал болсон.
• 1968 он – ЗХУ-ын Zond 5 сансрын хөлөг хөөрч, Сарыг тойрон нисээд дэлхийн агаар мандалд амжилттай буцаж орсон анхны сансрын төхөөрөмж болсон.
• 1971 он – Байгаль орчныг хамгаалах Greenpeace байгууллагын эхлэл болсон хөлөг Ванкувераас Аляскийн Канникины цөмийн туршилтыг эсэргүүцэхээр хөдөлжээ.
• 1978 он – Muhammad Ali Леон Спинксийг дахин тулаанд ялж, дэлхийн хүнд жингийн аваргын цолыг гурван удаа хүртсэн анхны боксчин болсон.
• 1981 он – Сандра Дэй О'Коннор АНУ-ын Дээд шүүхийн анхны эмэгтэй шүүгч болох замаа нээж, Сенатын Шүүхийн хороо түүний нэрийг санал нэгтэй дэмжжээ.
• 1995 он – Malaysia Airlines-ийн 2133 дугаар нислэг Малайзын Тавау нисэх онгоцны буудалд осолдож, 34 хүн амиа алджээ.
• 2001 он – CART уралдааны үеэр Формула-1-ийн экс нисгэгч Алекс Занарди маш хүнд осолд орж, хоёр хөлөө тайруулахад хүрсэн.
• 2008 он – АНУ-ын томоохон хөрөнгө оруулалтын банк Lehman Brothers дампуурлаа зарласан нь дэлхийн санхүүгийн хямралын хамгийн том үйл явдлуудын нэг болсон. Тухайн үед энэ нь АНУ-ын түүхэн дэх хамгийн том дампуурлын мэдүүлэг байв.
• 2011 он – Уэльсийн Глейзион нүүрсний уурхайн ослоор дөрвөн уурхайчин амиа алджээ.
• 2017 он – Лондоны Parsons Green метроны буудалд бөмбөг дэлбэрч, олон хүн шархаджээ.
• 2020 он – АНУ-ын Вашингтон хотод Израиль–Бахрейн, Израиль–АНЭУ-ын харилцааг хэвийн болгох гэрээнүүдийн гарын үсэг зурах ёслол болжээ.
• 2021 он – SpaceX-ийн Inspiration4 нислэг хөөрч, бүхэлдээ энгийн иргэдээс бүрдсэн анхны тойрог замын сансрын нислэг болсон.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1254 он – Marco Polo, Италийн худалдаачин, аялагч.
• 1789 он – Жеймс Фенимор Купер, Америкийн зохиолч, The Last of the Mohicans романаараа алдартай.
• 1857 он – William Howard Taft, АНУ-ын 27 дахь Ерөнхийлөгч.
• 1890 он – Agatha Christie, Английн алдарт детектив зохиолч. Hercule Poirot, Miss Marple зэрэг дүрүүдийг бүтээсэн зохиолч.
• 1907 он – Фэй Рэй, King Kong киноны Анн Дарроугийн дүрээр алдартай жүжигчин.
• 1945 он – Кармен Маура, Испанийн жүжигчин.
• 1946 он – Tommy Lee Jones, Америкийн жүжигчин.
• 1946 он – Oliver Stone, Америкийн кино найруулагч, зохиолч, продюсер.
• 1951 он – Пит Кэрролл, Америкийн хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч.
• 1961 он – Dan Marino, Америкийн алдарт хөлбөмбөгчин.
• 1972 он – Jimmy Carr, Английн хошин урлагийн жүжигчин, телевизийн хөтлөгч.
• 1972 он – Letizia of Spain, Испанийн хатан хаан.
• 1977 он – Tom Hardy, Английн алдарт жүжигчин. The Dark Knight Rises, Mad Max: Fury Road, Venom зэрэг кинонд тоглосон.
• 1977 он – Чимаманда Нгози Адичи, Нигерийн зохиолч.
• 1979 он – Патрик Марло, Канадын хоккейчин.
• 1984 он – Prince Harry, Их Британийн хунтайж Харри.
• 1986 он – Женна Марблс, Америкийн YouTuber, хошин жүжигчин.
• 1990 он – Аарон Муй, Австралийн хөлбөмбөгчин.
• 1991 он – Ли Жоншин, Өмнөд Солонгосын хөгжимчин, жүжигчин, CNBLUE хамтлагийн гишүүн.
• 1993 он – Деннис Шрөдер, Германы сагсан бөмбөгчин.
• 1995 он – Давид Рая, Испанийн хөлбөмбөгийн хаалгач.
• 1999 он – Жарен Жэксон Жуниор, Америкийн сагсан бөмбөгчин.
• 2000 он – Феликс, Австрали гаралтай Өмнөд Солонгост уран бүтээлээ хийдэг дуучин, Stray Kids хамтлагийн гишүүн.

Нас барагсад

• 1830 он – Уильям Хаскиссон, Их Британийн улс төрч, төмөр замын ослоор нас барсан анхны олонд танигдсан зорчигчдын нэг.
• 1842 он – Франсиско Морасан, Төв Америкийн улс төрч, цэргийн жанжин.
• 1859 он – Isambard Kingdom Brunel, Их Британийн нэрт инженер, архитектурч, Great Western Railway-г бүтээсэн хүн.
• 1938 он – Томас Вулф, Америкийн зохиолч.
• 1940 он – Уильям Бэнкхэд, Америкийн улс төрч.
• 1972 он – Улви Жемал Эркин, Туркийн хөгжмийн зохиолч.
• 1978 он – Вилли Мессершмитт, Германы алдарт нисэх онгоцны инженер, зохион бүтээгч.
• 1980 он – Bill Evans, Америкийн алдарт жазз төгөлдөр хуурч, хөгжмийн зохиолч.
• 1989 он – Роберт Пенн Уоррен, Америкийн зохиолч, яруу найрагч, утга зохиолын шүүмжлэгч.
• 1993 он – Пино Пульизи, Италийн католик санваартан, мафийн эсрэг тэмцэгч.
• 2004 он – Johnny Ramone, Ramones хамтлагийн гитарчин.
• 2006 он – Ориана Фаллачи, Италийн алдарт сэтгүүлч, зохиолч.
• 2007 он – Colin McRae, Шотландын дэлхийн раллигийн аварга, автомашины уралдаанч.
• 2017 он – Harry Dean Stanton, Америкийн нэрт жүжигчин.
• 2019 он – Рик Окасек, The Cars хамтлагийн дуучин, хөгжимчин.
• 2023 он – Fernando Botero, Колумбын алдарт зураач, уран барималч.
• 2024 он – Tito Jackson, The Jackson 5 хамтлагийн гишүүн, Майкл Жексоны ах.

Тэмдэглэлт баярууд

• Олон улсын Ардчиллын өдөр (International Day of Democracy) – НҮБ-ын санаачилгаар жил бүр 9-р сарын 15-нд тэмдэглэдэг. Ардчилал, хүний эрх, иргэдийн оролцооны ач холбогдлыг онцолдог.
• Британий тулалдааны өдөр (Battle of Britain Day) – Их Британид 1940 оны Британий тулалдааны түүхэн үйл явдлыг дурсдаг өдөр.
• Дэлхийн лимфомын мэдлэгийг дээшлүүлэх өдөр (World Lymphoma Awareness Day) – Лимфомын талаарх мэдлэг, урьдчилан сэргийлэлт, оношилгооны ач холбогдлыг таниулах өдөр.
• Мексикийн “Долоресийн хашхираан” (Cry of Dolores) – Мексикийн тусгаар тогтнолын баярын өмнөх орой тэмдэглэдэг түүхэн өдөр.
• Төв Америкийн тусгаар тогтнолын өдөр – Коста-Рика, Гватемал, Гондурас, Эль-Сальвадор, Никарагуа улсуудад 1821 оны Испаниас тусгаар тогтнолоо зарласныг тэмдэглэдэг.
• Герман-Америкийн өв соёлын сар эхэлнэ – АНУ-д 9-р сарын 15-наас 10-р сарын 15 хүртэл тэмдэглэдэг.
• АНУ-ын испани хэлтэн, Латин Америк гаралтай иргэдийн өв соёлын сар эхэлнэ.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, AP, BRITANNICA, TIME AND DATE