Григорийн тооллын жилийн 251 дахь (өндөр жил бол 252 дахь) өдөр юм. Он дуусахад 114 өдөр үлдэж байна.

• 1900 он — Галвестоны их хар салхи. АНУ-ын Техас мужийн Галвестон хотод түүхэн дэх хамгийн их хохирол дагуулсан байгалийн гамшгуудын нэг болсон их хар салхи дайрчээ. 6,000 гаруй хүн амиа алдсан гэж АНУ-ын Конгрессын номын сан мэдээлдэг бөгөөд зарим тооцоогоор хохирогчдын тоо 8,000-аас давсан байна.
• 1915 он — Германы “Цеппелин” Лондонг бөмбөгдөв. Дэлхийн I дайны үеэр Германы “Цеппелин” агаарын хөлөг Лондонгийн төв хэсэгт цохилт өгч, 22 хүн амиа алдсан байна. Энэ нь дайны үед хотуудыг агаарын хөлгөөр бөмбөгдөх явдал ямар хэмжээнд хүрснийг харуулсан үйл явдлын нэг байв.
• 1935 он — Хьюи Лонг буудуулжээ. АНУ-ын Луизиана мужийн сенатор, улс төрийн нөлөө бүхий зүтгэлтэн Хьюи Лонг мужийн Капитолд буудуулж, шархаа даалгүй нас баржээ. Тэрээр “Kingfish” хэмээх хочоороо алдартай, АНУ-ын тухайн үеийн хамгийн маргаантай улс төрчдийн нэг байв.
• 1941 он — Ленинградын бүслэлт эхлэв. Дэлхийн II дайны үеэр Германы цэрэг ЗХУ-ын Ленинград хотыг бүслэх ажиллагаагаа эхлүүлжээ. Ленинградын бүслэлт 872 хоног үргэлжилж, хотын хүн ам асар их өлсгөлөн, бөмбөгдөлт, хүйтэн өвлийг туулсан бөгөөд Дэлхийн II дайны хамгийн хүнд хүмүүнлэгийн эмгэнэлт үйл явдлуудын нэг болсон юм.
• 1943 он — Итали холбоотнуудад бууж өгснөө зарлав. АНУ-ын генерал Дуайт Эйзенхауэр Италийн Засгийн газар холбоотнуудтай байгуулсан эвлэрлийн гэрээг олон нийтэд зарласан байна. Үүний дараа Германы цэрэг Италийн нутгийг эзлэх ажиллагаагаа эхлүүлжээ.
• 1944 он — Лондон V-2 пуужингийн довтолгоонд өртөв. Дэлхийн II дайны үеэр Германы бүтээсэн V-2 баллистик пуужин анх удаа Лондонд цохилт өгчээ. V-2 нь дэлхийн анхны алсын тусгалын удирдлагатай баллистик пуужингуудын нэг бөгөөд орчин үеийн пуужингийн технологийн хөгжилд ихээхэн нөлөөлсөн.
• 1945 он — Солонгосын хуваагдлын шинэ үе эхлэв. Дэлхийн II дайн дууссаны дараа АНУ-ын цэрэг Солонгосын хойгийн өмнөд хэсэгт газарджээ. Үүний өмнө Зөвлөлтийн цэрэг хойд хэсгийг эзэлсэн байсан бөгөөд улмаар хойг 38 дугаар өргөргөөр хуваагдсан нь хожмын Хойд, Өмнөд Солонгосын тусгаар тогтнолын суурь болсон юм.
• 1951 он — Сан-Францискогийн гэрээнд гарын үсэг зурав. Дэлхийн II дайны дараах олон улсын харилцаанд чухал ач холбогдолтой Сан-Францискогийн энхийн гэрээ байгуулагдав. Уг гэрээгээр Япон болон холбоотнуудын хоорондох дайны байдал албан ёсоор дуусах эрх зүйн үндэс бүрджээ.
• 1954 он — SEATO байгуулагдав. АНУ, Их Британи, Франц зэрэг улс оролцсон Зүүн Өмнөд Азийн гэрээний байгууллага (SEATO) байгуулагджээ. Энэ нь Хүйтэн дайны үед коммунизмын тархалтыг хязгаарлах зорилготой олон улсын эвслийн нэг байсан юм.
• 1957 он — Алтеа Гибсон АНУ-ын аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлэв. Америкийн теннисчин Алтеа Гибсон АНУ-ын нээлттэй тэмцээний өмнөх үеийн үндэсний аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлж, уг тэмцээний ганцаарчилсан төрөлд түрүүлсэн анхны хар арьст тамирчин болсон түүхэн амжилт үзүүлжээ.
• 1966 он — “Star Trek” анх телевизээр гарлаа. Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт телевизийн алдарт “Star Trek” цувралын анхны анги NBC телевизээр цацагджээ. Дараа нь тус бүтээл дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий соёл, медиа франчайзуудын нэг болсон байна.
• 1974 он — Жеральд Форд Ричард Никсонд өршөөл үзүүлэв. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жеральд Форд өмнөх ерөнхийлөгч Ричард Никсонд ерөнхийлөгч байх хугацаандаа үйлдсэн байж болзошгүй бүх гэмт хэргийнх нь төлөө бүрэн өршөөл үзүүлжээ. Уотергейтийн дуулианы дараах энэ шийдвэр Америкийн улс төрийн түүхэнд хамгийн маргаантай шийдвэрүүдийн нэг болсон юм.
• 1975 он — Леонард Матлович Time сэтгүүлийн нүүрэнд гарчээ. Вьетнамын дайны ахмад дайчин, АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчний түрүүч Леонард Матлович Time сэтгүүлийн нүүрэнд “I Am a Homosexual” гэсэн гарчигтайгаар нийтлэгдсэн нь тухайн үеийн АНУ-ын цэргийн байгууллага дахь ижил хүйстнүүдийн эрхийн асуудлыг олон нийтэд хүчтэй хөндсөн үйл явдал болсон юм.
• 1986 он — “The Oprah Winfrey Show” анхны дугаараа цацав. Опра Уинфригийн нэрээр алдаршсан “The Oprah Winfrey Show” телевизийн ток-шоу анхны дугаараа цацжээ. Хөтөлбөр 25 жил үргэлжилж, Америкийн телевизийн хамгийн нөлөө бүхий ярилцлагын шоунуудын нэг болсон байна.
• 1991 он — Македон улс тусгаар тогтнолоо зарлав. Югославын бүрэлдэхүүнд байсан Македон улс бүх нийтийн санал асуулгын дараа тусгаар тогтнолоо зарлав. Тухайн үеийн санал хураалтад оролцогчдын дийлэнх нь тусгаар тогтнолыг дэмжсэн байна.
• 2016 он — NASA “OSIRIS-REx” хөлгийг хөөргөв. АНУ-ын NASA OSIRIS-REx сансрын аппаратыг Бенну астероидыг судлах, дээж авчрах зорилгоор хөөргөжээ. Энэхүү аппарат 2020 онд Беннугийн гадаргуугаас дээж цуглуулж, 2023 онд Дэлхийд авчирсан нь астероидын дээжийг судлах шинжлэх ухааны томоохон амжилт болсон юм.
• 2022 он — Хатан хаан II Элизабет нас барав. Их Британийн хатан хаан II Элизабет Шотландын Балморал ордонд 96 насандаа таалал төгсөв. Тэрээр 1952 онд хаан ширээнд сууснаас хойш 70 гаруй жил төр барьсан бөгөөд Их Британийн түүхэнд хамгийн удаан хаанчилсан төрийн тэргүүн болсон юм.
• 2023 он — Марракеш-Сафи мужид хүчтэй газар хөдлөлт. Мароккогийн Марракеш-Сафи бүс нутагт 2023 оны 9 дүгээр сарын 8-нд хүчтэй газар хөдлөлт болсон бөгөөд олон хүний амь нас эрсдэж, их хэмжээний барилга байгууламж сүйджээ. Энэ нь сүүлийн үеийн Мароккогийн хамгийн их хохирол дагуулсан байгалийн гамшгуудын нэг болсон юм.

Мэндэлсэн алдартнууд 

• 1157 он — Ричард I “Арслан зүрхт” — Английн хаан
• 1841 он — Антонин Дворжак — Чехийн хөгжмийн зохиолч
• 1886 он — Зигфрид Сассун — Британийн яруу найрагч, Дэлхийн I дайны оролцогч
• 1897 он — Жимми Рожерс — Америкийн кантри хөгжмийн анхдагч
• 1922 он — Сид Сизар — Америкийн жүжигчин, хошин урлагийн жүжигчин
• 1925 он — Питер Селлерс — Британийн жүжигчин, хошин урлагийн домог
• 1932 он — Пэтси Клайн — Америкийн кантри хөгжмийн алдарт дуучин
• 1933 он — Аша Бхосле — Энэтхэгийн нэрт дуучин
• 1941 он — Берни Сандерс — Америкийн улс төрч, сенатор
• 1945 он — Рон “Pigpen” МакКернан — “Grateful Dead” хамтлагийн хөгжимчин
• 1947 он — Бенжамин Орр — “The Cars” хамтлагийн дуучин, басс гитарчин
• 1954 он — Руби Бриджес — АНУ-ын иргэний эрхийн хөдөлгөөний бэлгэ тэмдэг
• 1956 он — Морис Чикс — Америкийн сагсан бөмбөгчин, дасгалжуулагч
• 1960 он — Эйми Манн — Америкийн дуучин, ая зохиогч
• 1970 он — Неко Кейс — Канад-Америкийн дуучин, ая зохиогч
• 1971 он — Дэвид Аркетт — Америкийн жүжигчин
• 1971 он — Мартин Фриман — Британийн жүжигчин
• 1971 он — Брук Бёрк — Америкийн телевизийн хөтлөгч, жүжигчин
• 1975 он — Ларенз Тейт — Америкийн жүжигчин
• 1979 он — Pink / Алециа Бет Мур — Америкийн дуучин, ая зохиогч
• 1981 он — Жонатан Тейлор Томас — Америкийн жүжигчин
• 1987 он — Wiz Khalifa — Америкийн реппер
• 1989 он — Avicii / Тим Берглинг — Шведийн DJ, хөгжмийн продюсер
• 1990 он — Дайанн Доан — Канадын жүжигчин
• 1994 он — Бруну Фернандеш — Португалын хөлбөмбөгчин
• 1999 он — Шубман Гилл — Энэтхэгийн крикетчин
• 2002 он — Гэйтен Матараззо — Америкийн жүжигчин, “Stranger Things” цувралын од

Нас барагсад

• 1784 он — Анн Ли — Шейкерийн хөдөлгөөнийг үндэслэгч
• 1949 он — Рихард Штраус — хөгжмийн суут зохиолч
• 1965 он — Дороти Дэндриж — Холливудын түүхэн төлөөлөл
• 1970 он — Перси Спенсер — микроволнов технологийн хөгжүүлэгч
• 1980 он — Уиллард Либби — Нобелийн шагналт химич
• 1981 он — Хидэки Юкава — Нобелийн шагналт физикч
• 2003 он — Лени Рифеншталь — кино найруулагч
• 2022 он — II Элизабет — Их Британийн хатан хаан

Тэмдэглэлт өдрүүд

• 📚 Олон улсын бичиг үсгийн өдөр - ЮНЕСКО-гийн санаачилгаар жил бүр тэмдэглэдэг. Энэ өдрийг 1967 оноос тэмдэглэж эхэлсэн бөгөөд бичиг үсэг тайлагдалт нь хүний үндсэн эрх, боловсрол, нийгмийн хөгжил, эрх тэгш байдлын суурь болохыг дэлхий нийтэд сануулах зорилготой. 2025 онд Монгол Улс Олон улсын бичиг үсгийн өдрийг анх удаа үндэсний хэмжээнд тэмдэглэсэн бөгөөд “Дижитал эрин дэх бичиг үсэг тайлагдалтыг дэмжих нь” сэдвийн хүрээнд арга хэмжээ зохион байгуулсан байна. Энэ нь Монголын хувьд онцгой ач холбогдолтой үйл явдал болжээ.
• 🧑‍🦽 Дэлхийн физик эмчилгээний өдөр буюу World PT Day-ийг жил бүр тэмдэглэдэг. Энэ өдрийг дэлхийн физик эмчилгээний мэргэжилтнүүдийн байгууллагаас 1996 онд бий болгосон бөгөөд хөдөлгөөн, биеийн эрүүл мэнд, бие даасан амьдралд физик эмчилгээний ач холбогдлыг олон нийтэд таниулах зорилготой. 2025 оны гол сэдэв нь “Эрүүл хөгшрөлт” байсан бөгөөд ахмад настнуудын хөдөлгөөнийг дэмжих, уналт болон биеийн сулралын эрсдэлийг бууруулахад физик эмчилгээ, биеийн идэвхтэй хөдөлгөөний үүргийг онцолсон байна.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, UNESCO, TIME AND DATE, FAMOUS BIRTHDAY