Григорийн тооллын жилийн 244 дэх (өндөр жил бол 245 дахь) өдөр юм. Он дуусахад 121 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

  • 1905 он — Канадын Альберта болон Саскачеван мужууд Канадын холбоонд албан ёсоор нэгдэв.
  • 1914 он — АНУ-ын Цинциннати хотын амьтны хүрээлэнд зорчигч тагтааны сүүлчийн төлөөлөгч Марта үхсэнээр уг зүйл бүрэн устжээ.
  • 1923 он — Японы Токио, Ёкохама орчимд Их Кантогийн газар хөдлөлт болж, асар их сүйрэл дагуулжээ. Ойролцоогоор 105 мянгаас 140 мянга орчим хүн амиа алдсан гэж эх сурвалжууд мэдээлдэг.
  • 1925 он — Мексикийн төв банк буюу Banco de México албан ёсоор үйл ажиллагаагаа эхлүүлжээ.
  • 1928 он — Албани улс хаант засаглалтай болсноо тунхаглаж, Ахмет Зогу өөрийгөө хаан Зог I хэмээн зарлав.
  • 1939 он — Нацист Герман болон Словакийн хүчнүүд Польш руу довтолсноор Европт Дэлхийн хоёрдугаар дайн эхэлжээ. Их Британи, Франц удалгүй Германд дайн зарласан байна.
  • 1939 он — Физикч Ж. Роберт Оппенхаймер болон Хартланд Снайдер нарын хар нүх үүсэх үйл явцыг тайлбарласан онолын судалгаа хэвлэгджээ. Энэ нь орчин үеийн хар нүхний физикийн суурь судалгаануудын нэг болсон юм.
  • 1944 он — Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Германы цэргийн ухралтыг хүндрүүлэх зорилготой “Operation Ratweek” ажиллагаа эхэлжээ.
  • 1951 он — Австрали, АНУ, Шинэ Зеланд улс ANZUS харилцан батлан хамгаалах гэрээнд гарын үсэг зурав.
  • 1952 он — Эрнест Хэмингуэйн алдарт “Өвгөн тэнгис хоёр” зохиол анх хэвлэгджээ. Хожим уг бүтээл Пулитцерийн шагнал хүртсэн юм.
  • 1961 он — Чикаго хотын Midway нисэх буудлаас хөөрснийхөө дараахан TWA 529 дугаар нислэг осолдож, онгоцонд байсан 78 хүн бүгд амиа алджээ.
  • 1967 он — Арабын орнуудын Хартумын дээд хэмжээний уулзалтаар Израильтай холбоотой “гурван үгүй” буюу энх тайван тогтоохгүй, хүлээн зөвшөөрөхгүй, хэлэлцээр хийхгүй гэсэн байр суурийг илэрхийлсэн тогтоол гаргав.
  • 1969 он — Ливид цэргийн эргэлт гарч, залуу офицер Муаммар Каддафи засгийн эрхэнд гарлаа.
  • 1972 он — Америкийн шатарчин Бобби Фишер Борис Спасскийг ялж, шатрын дэлхийн аварга болов. Тэрээр АНУ-аас төрсөн анхны дэлхийн шатрын аварга болсон юм.
  • 1974 он — АНУ-ын SR-71 Blackbird тагнуулын онгоц Нью-Йорк–Лондонгийн хооронд 1 цаг 54 минут 56 секундэд нисэж, тухайн үеийн гайхалтай хурдны амжилтыг тогтоожээ.
  • 1979 он — NASA-гийн Pioneer 11 сансрын аппарат Санчир гарагт хамгийн ойрхон нисэн өнгөрч, Санчирыг ойроос судалсан анхны сансрын аппарат болов.
  • 1980 он — Өмнөд Солонгост генерал Чон Ду Хван төрийн эрхийг гартаа авч, улмаар тус улсын улс төрийн түүхэнд томоохон өөрчлөлт гарсан юм.
  • 1981 он — Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад генерал Андре Колингбагийн удирдсан цэргийн эргэлтээр ерөнхийлөгч Давид Дако эрх мэдлээсээ огцров.
  • 1982 он — АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчний Сансрын командлал байгуулагдав.
  • 1983 он — Солонгосын Korean Air Lines-ийн KAL 007 зорчигч тээврийн онгоц Зөвлөлтийн сөнөөгч онгоцонд буудуулж, онгоцонд байсан 269 хүн бүгд амиа алджээ.
  • 1985 он — АНУ, Францын хамтарсан экспедиц Атлантын далайн ёроолоос “Титаник” хөлгийн сүйрлийг илрүүлжээ. Сүйрэл Ньюфаундлендийн эргээс ойролцоогоор 400 милийн зайд байсан бөгөөд Роберт Баллард, Жан-Луи Мишель нарын баг илрүүлсэн юм.
  • 1991 он — Узбекистан улс ЗХУ-аас тусгаар тогтнолоо зарлаж, есдүгээр сарын 1-нийг тусгаар тогтнолын өдөр болгон тэмдэглэж эхэлжээ.
  • 1991 он — Киргизстан мөн ЗХУ-аас тусгаар тогтнолоо зарласан байна.
  • 1998 он — АНУ-д шинэ автомашинуудад аюулгүйн дэр заавал суурилуулах холбооны шаардлага бүрэн хэрэгжиж эхлэв.
  • 2004 он — ОХУ-ын Беслан хотын нэгэн сургуульд зэвсэгт этгээдүүд 1,000 гаруй хүнийг барьцаалсан аймшигт хэрэг эхэлжээ. Гурав хоног үргэлжилсэн барьцааны хямралын эцэст 330 гаруй хүн, түүний дотор олон хүүхэд амиа алдсан байна.
  • 2015 он — АНУ-ын Кентакки мужийн тойргийн бичиг хэргийн ажилтан Ким Дэвис ижил хүйстэн хосуудад гэрлэлтийн гэрчилгээ олгохоос татгалзсан нь АНУ-д томоохон хууль эрх зүйн маргаан үүсгэв.
  • 2025 он — Есдүгээр сарын 1-ний өдрийг UPI болон бусад олон улсын хэвлэлүүд түүхэн үйл явдлыг эргэн санах “Today in History” булангаар онцолж, 1939 оны Польшийн халдлага, 1985 оны “Титаник”-ийн сүйрлийг илрүүлсэн зэрэг үйл явдлыг дахин нийтэлжээ.

Мэндэлсэн алдартнууд 

  • 1900 — Дон Уилсон — Америкийн радио, телевизийн хөтлөгч, жүжигчин.
  • 1904 — Жонни Мак Браун — Америкийн кино жүжигчин, барууны төрлийн киноны од.
  • 1907 — Уолтер Ройтер — Америкийн хөдөлмөрийн хөдөлгөөний нэрт удирдагч.
  • 1916 — Арлин Уилан — Америкийн кино жүжигчин.
  • 1920 — Ричард Фарнсворт — Америкийн жүжигчин, каскадер.
  • 1922 — Ивонн Де Карло — Канад гаралтай Америкийн жүжигчин, дуучин, бүжигчин. Тэрээр “The Munsters” телевизийн цувралаар олонд танигдсан.
  • 1922 — Витторио Гассман — Италийн нэрт жүжигчин, театрын найруулагч.
  • 1923 — Роки Марчиано — Америкийн мэргэжлийн боксчин, хүнд жингийн дэлхийн аварга. Тэрээр мэргэжлийн карьертаа 49 тулаан хийж, нэг ч ялагдалгүй зодог тайлсан боксын домог юм.
  • 1928 — Жорж Махарис — Америкийн жүжигчин, “Route 66” телевизийн цувралаар алдартай болсон.
  • 1931 — БоксКар Вилли — Америкийн кантри хөгжмийн дуучин, “hobo” хэв маягийн дуугаараа танигдсан.
  • 1933 — Конвей Твитти — Америкийн кантри хөгжмийн домогт дуучин, дуу зохиогч.
  • 1933 — Энн Ричардс — Америкийн улс төрч, Техас мужийн захирагч асан.
  • 1935 — Сэйжи Озава — Японы дэлхийд алдартай хөгжмийн удирдаач. Тэрээр Бостоны симфони найрал хөгжим зэрэг дэлхийн томоохон хөгжмийн байгууллагуудыг удирдаж байв.
  • 1938 — Алан Дершовиц — Америкийн нэрт хуульч, зохиолч, улс төр, хууль зүйн тайлбарлагч.
  • 1939 — Лили Томлин — Америкийн нэрт жүжигчин, инээдмийн жүжигчин. Тэрээр кино, телевиз, театрын салбарт олон арван жил ажилласан уран бүтээлч юм.
  • 1944 — Леонард Слаткин — Америкийн нэрт хөгжмийн удирдаач.
  • 1946 — Барри Гибб — Bee Gees хамтлагийн ахлагч, дуучин, хөгжмийн зохиолч, продюсер. Тэрээр поп болон диско хөгжмийн түүхэнд томоохон байр суурь эзэлдэг.
  • 1948 — Грег Эррико — Америкийн бөмбөрчин, Sly and the Family Stone хамтлагийн гишүүн.
  • 1950 — Фил МакГроу (Dr. Phil) — Америкийн телевизийн хөтлөгч, зохиолч, сэтгэл зүйч.
  • 1957 — Глория Эстефан — Куба-Америкийн дэлхийд алдартай дуучин, дуу зохиогч. Тэрээр Латин хөгжмийг олон улсын поп хөгжмийн зах зээлд өргөн хүрээнд таниулсан уран бүтээлчдийн нэг бөгөөд олон сая цомог борлуулсан.
  • 1960 — Жозеф Уильямс — Toto хамтлагийн дуучин.
  • 1963 — Грант-Ли Филлипс — Америкийн хөгжимчин, жүжигчин.
  • 1964 — Петр Фиала — Чехийн улс төрч, академич, Чехийн Ерөнхий сайд асан.
  • 1970 — Падма Лакшми — Энэтхэг гаралтай Америкийн телевизийн хөтлөгч, зохиолч, загвар өмсөгч.
  • 1971 — Рэйчел Зоуи — Америкийн нэрт загварын стилист, дизайнер.
  • 1973 — Ж.Д. Форчун — INXS хамтлагийн дуучин.
  • 1975 — Скотт Спидман — Канад-Америкийн жүжигчин. Тэрээр “Felicity”, “Underworld”, “Grey’s Anatomy” зэрэг бүтээлээрээ танигдсан.
  • 1981 — Бойд Холбрук — Америкийн жүжигчин, загвар өмсөгч.
  • 1982 — Зои Листер-Жонс — Америкийн жүжигчин, зохиолч, найруулагч.
  • 1984 — Жо Троман — Fall Out Boy хамтлагийн гитарчин, хөгжмийн зохиолч.
  • 1985 — Ларсен Женсен — Америкийн усанд сэлэгч.
  • 1986 — Гаэль Монфис — Францын нэрт теннисчин.
  • 1986 — Стелла Мванги — Кени-Норвегийн дуучин, дуу зохиогч.
  • 1987 — Леонел Суарес — Кубын хөнгөн атлетикч, олон төрөлтийн тамирчин.
  • 1987 — Матс Цуккарелло — Норвегийн мэргэжлийн хоккейчин.
  • 1988 — Шанель Уэст Коуст — Америкийн рэп дуучин, жүжигчин, телевизийн уран бүтээлч.
  • 1989 — Билл Каулитц — Германы Tokio Hotel хамтлагийн гоцлол дуучин.
  • 1989 — Том Каулитц — Tokio Hotel хамтлагийн гитарчин.
  • 1989 — Даниэл Старриж — Английн алдарт хөлбөмбөгчин.
  • 1992 — Киран Жеймс — Гренадагийн олимпын аварга, 400 метрийн гүйлтийн тамирчин.
  • 1994 — Карлос Сайнц Жуниор — Испанийн Формула-1-ийн нэрт нисгэгч.
  • 1995 — Нэйтан Маккиннон — Канадын мэргэжлийн хоккейчин, NHL-ийн шилдэг тоглогчдын нэг.
  • 1996 — Зендая — Америкийн жүжигчин, дуучин, продюсер. “Euphoria”, “Spider-Man”, “Dune” зэрэг кино, цувралаар дэлхий даяар танигдсан.
  • 1997 — Жон Жонгүг (Jungkook) — Өмнөд Солонгосын BTS хамтлагийн гишүүн, дуучин, дуу зохиогч. Тэрээр дэлхийн хамгийн алдартай K-pop уран бүтээлчдийн нэг юм.
  • 1998 он — Жош Окогие (Josh Okogie) — Нигери-Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин.
  • 1998 он — Жош Баттл (Josh Battle) — Австралийн хөлбөмбөгчин.
  • 1998 он — Салах Мохсен (Salah Mohsen) — Египетийн мэргэжлийн хөлбөмбөгчин.
  • 1999 он — Кам Реддиш (Cam Reddish) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин.
  • 2000 он — Михаил Яковлев (Mikhail Iakovlev) — Израилийн дугуйн спортын тамирчин, олимпын тамирчин.
  • 2000 он — Пратика Равал (Pratika Rawal) — Энэтхэгийн крикетчин.
  • 2002 он — Дайан Парри (Diane Parry) — Францын мэргэжлийн теннисчин.
  • 2003 он — Ан Ю-жин (An Yu-jin) — Өмнөд Солонгосын дуучин, жүжигчин, IVE хамтлагийн гишүүн.

Нас барагсад

 

  • 1933 он — Кейт Гринэуэй — Английн алдарт зураач, хүүхдийн номын зураг чимэглэгч.
  • 1962 он — Пит Розенберг — Америкийн кино, телевизийн уран бүтээлч.
  • 1967 он — Илзе Винтер — Германы жүжигчин.
  • 1970 он — Франсуа Мориак — Францын нэрт зохиолч, 1952 оны Нобелийн утга зохиолын шагналт.
  • 1972 он — Максвелл Андерсон — Америкийн жүжгийн зохиолч, зохиолч.
  • 1978 он — Пол Уайтман — Америкийн хөгжмийн зохиолч, удирдаач, “King of Jazz” хэмээн алдаршсан.
  • 1981 он — Альберт Спир — Нацист Германы зэвсэг, дайны үйлдвэрлэлийн сайд асан, архитектор.
  • 1986 он — Мюррей Хэмилтон — Америкийн кино, телевизийн жүжигчин.
  • 1988 он — Луис Валдес — Америкийн жүжигчин, уран бүтээлч.
  • 1991 он — Олег Кассини — Америкийн алдарт загвар зохион бүтээгч.
  • 1997 он — Золтан Цибор — Унгарын алдарт хөлбөмбөгчин, 1950-иад оны “Алтан баг”-ийн гишүүн.
  • 2004 он — Беслан хотын сургуулийн барьцааны үеэр олон хүн амиа алдсан — Энэ нь нэг хүний нас барсан өдөр гэхээсээ илүү есдүгээр сарын 1-нд эхэлсэн эмгэнэлт үйл явдал юм.
  • 2008 он — Дон ЛаФонтейн — Америкийн алдарт кино трейлерийн дуу оруулагч, “The Voice of God” хэмээн алдаршсан.
  • 2010 он — Ваканохана Канжи I — Японы сүмогийн 45 дахь ёкозүна.
  • 2016 он — Жон Полито — Америкийн кино, телевизийн жүжигчин.
  • 2019 он — Нэйт Гаррет — Америкийн улс төрч.
  • 2020 он — Жон Томпсон — Америкийн алдарт сагсан бөмбөгийн дасгалжуулагч, Georgetown University-ийн домогт дасгалжуулагч.
  • 2021 он — Мики Харти — Ирландын нэрт хөгжимчин, дуучин.
  • 2022 он — Ольга Андреева — Оросын жүжигчин.
  • 2023 он — Жимми Баффетт — Америкийн алдарт дуучин, дуу зохиогч, зохиолч. “Margaritaville” дуугаараа дэлхийд танигдсан.
  • 2024 он — Кеннет Коутс — Канадын түүхч, академич.

Тэмдэглэлт өдрүүд

  • 🇲🇳 Монгол Улс — Хичээлийн шинэ жилийн өдөр. Есдүгээр сарын 1-нд Монгол Улсын ерөнхий боловсролын сургуулиуд хичээлийн шинэ жилийнхээ нээлтийг хийж, сурагчид шинэ хичээлийн жилээ эхлүүлдэг уламжлалтай.
  • ✉️ Дэлхийн захидал бичих өдөр (World Letter Writing Day). Жил бүрийн есдүгээр сарын 1-нд тэмдэглэдэг бөгөөд гараар захидал бичих соёл, харилцааны уламжлалыг дэмжих зорилготой өдөр юм.
  • ♟️ АНУ — Үндэсний шатрын өдөр (National Chess Day). Шатрын спортыг сурталчлах, хүүхэд залуусыг оюуны спортоор хичээллэхийг дэмжихэд чиглэсэн өдөр.
  • 🇸🇰 Словак — Үндсэн хуулийн өдөртэй холбоотой түүхэн өдөр. Словак улс тусгаар тогтносны дараах Үндсэн хуулийн түүхтэй холбоотойгоор есдүгээр сарын эхэн үе нь тус улсын хувьд улс төр, түүхийн ач холбогдолтой өдрүүдийн нэг юм.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, BRITANNICA, AP, UPI