Григорийн тооллын жилийн 243 дахь өдөр буюу өндөр жилд 244 дэх өдөр. Он дуусахад 122 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

• 1056 он — Византийн эзэн хаан Теодора нас барж, Комненосын угсааны өсөлтийн өмнөх улс төрийн үе дуусав.
• 1314 он — Шотландын тусгаар тогтнолын дайны үеэр Английн Стирлингийн шилтгээнийг Роберт Брюсийн талд буулгаж өгөв.
• 1422 он — Английн хаан Хенри V нас барж, түүний есөн сартай хүү VI Хенри хаан ширээг залгамжлав.
• 1803 он — Францын судлаач Луи Понтсек Австралийн өмнөд эргийн нутаг дэвсгэрийг судлах экспедицийн үеэр аялжээ.
• 1864 он — Америкийн иргэний дайны үеэр Холбооны армийн генерал Уильям Текумсе Шерман Атланта хотыг эзлэн авах ажиллагаагаа эрчимжүүлэв.
• 1888 он — Лондоны Уайтчепелийн аллагуудын хамгийн алдартай хохирогчдын нэг Мэри Энн Николс амиа алдсан нь “Жек Потрошитель”-ийн хэрэгтэй холбогдох эхний баталгаатай хэргүүдийн нэг болов.
• 1897 он — Томас Эдисон Кинетоскоп болон хөдөлгөөнт дүрсний технологийн хөгжүүлэлтээ үргэлжлүүлж байв.
• 1907 он — Их Британи, Орос хоёрын хооронд Англи-Оросын хэлэлцээр байгуулагдаж, Перс, Афганистан, Төв Азийн талаарх маргааныг зохицуулах үндэс тавигдав.
• 1939 он — Дэлхийн II дайны өмнөхөн Герман, Польшийн хилийн орчимд Глайвицийн өдөөн хатгалга гэх үйл явдал болсон нь нацист Германы Польш руу довтлох шалтаг болгон ашиглагдсан.
• 1941 он — АНУ-ын Үндэсний холбооны гэрчилгээний тухай хууль зэрэг дайны өмнөх бэлтгэлтэй холбоотой арга хэмжээ эрчимжив.
• 1957 он — Малайз улс Их Британиас тусгаар тогтносноо тунхаглав. Энэ өдрийг тус улсад Хариха Мердека буюу Тусгаар тогтнолын өдөр болгон тэмдэглэдэг.
• 1962 он — Тринидад ба Тобаго улс тусгаар тогтнолоо зарлав.
• 1963 он — Канберрагийн олон улсын нисэх буудалд гарсан осол Австралийн нисэхийн түүхэн дэх томоохон ослуудын нэг болов.
• 1965 он — АНУ-ын Конгресс Medicare хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх бэлтгэлийг хангах хууль тогтоомжийг баталгаажуулсан үе байв.
• 1980 он — Польшид ажилчдын хөдөлгөөн эрчимжиж, улмаар “Солидарность” үйлдвэрчний эвлэл байгуулагдах түүхэн нөхцөл бүрджээ.
• 1986 он — ЗХУ-ын “Адмирал Нахимов” зорчигч тээврийн хөлөг Хар тэнгист өөр хөлөгтэй мөргөлдөж, 400 гаруй хүн амиа алдсан томоохон осол гарсан.
• 1991 он — Киргизстан улс ЗХУ-аас тусгаар тогтнолоо тунхаглав.
• 1994 он — Оросын Ерөнхийлөгч Борис Ельцин Чеченийн асуудлаар цэргийн ажиллагаа явуулах бэлтгэлээ эрчимжүүлэв.
• 1997 он — Уэльсийн гүнж Диана Парист автомашины ослоор амиа алдсаны дараа дэлхий даяар эмгэнэл илэрхийлэв.
• 1998 он — Хойд Солонгос анхны хиймэл дагуул хөөргөсөн гэж мэдэгдсэн боловч уг мэдээлэл олон улсын маргаан дагуулжээ.
• 2005 он — Иракт Хамрагийн гүүрэн дээр шашны мөргөлдөөний үеэр олон хүн дарагдан амиа алдсан эмгэнэлт явдал болов.
• 2014 он — Исламын улс (IS) бүлэглэл Ирак, Сирийн нутагт эзэлсэн бүсүүддээ хяналтаа өргөжүүлж байсан үеийн томоохон мөргөлдөөнүүд үргэлжилж байв.
• 2018 он — АНУ-ын сенатор Жон Маккейнийг Аризона мужид оршуулав.
• 2021 он — АНУ Афганистанаас цэргээ бүрэн гаргаснаас хэдхэн хоногийн дараа тус улсад шинэ улс төрийн нөхцөл байдал бүрэлдэв.
• 2022 он — Хятадын баруун хэсгийн Шинжаан дахь хүний эрхийн нөхцөл байдлын талаар НҮБ-ын тайлан гаргаж, олон улсын анхаарал татав.
• 2023 он — Габонд цэргийн эргэлт гарсантай холбоотой улс төрийн хямрал үргэлжилж байв.
• 2024 он — Дэлхийн олон оронд цаг уурын өөрчлөлт, үер, халуун давалгаа болон бусад байгалийн гамшгийн нөлөө хүчтэй хэвээр байв.
• 2025 он — Наймдугаар сарын сүүлчийн өдөр дэлхийн улс орнуудад улс төр, эдийн засаг, олон улсын харилцаатай холбоотой олон үйл явдал өрнөсөн өдөр байв.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 161 он — Коммод — Ромын эзэн хаан.
• 1870 он — Мария Монтессори — Италийн эмч, сурган хүмүүжүүлэгч, Монтессори боловсролын арга зүйг үндэслэгч.
• 1879 он — Ёшио Нишина — Японы физикч, цөмийн физикийн салбарын нэрт эрдэмтэн.
• 1916 он — Роберт Жон Уильямс — Америкийн зохион бүтээгч.
• 1925 он — Морис Тюбер — Францын хөгжмийн зүтгэлтэн.
• 1928 он — Жеймс Коберн — Америкийн жүжигчин, “The Magnificent Seven”, “Our Man Flint” зэрэг киногоороо алдартай.
• 1930 он — Уоррен Баффет — Америкийн нэрт хөрөнгө оруулагч, бизнес эрхлэгч.
• 1936 он — Владимир Орлов — Зөвлөлтийн зохиолч.
• 1945 он — Ван Моррисон — Хойд Ирландын нэрт дуучин, ая зохиогч.
• 1949 он — Ричард Гир — Америкийн жүжигчин, “Pretty Woman”, “An Officer and a Gentleman” зэрэг киногоороо алдартай.
• 1955 он — Эдвин Мозес — Америкийн хөнгөн атлетикч, 400 метрийн саадтай гүйлтийн домогт тамирчин.
• 1958 он — Сергей Чеботарёв — Оросын улс төрч.
• 1963 он — Ребекка Де Морней — Америкийн жүжигчин.
• 1965 он — Кал Рипкен Жуниор — Америкийн бейсболчин, бейсболын алдрын танхимын гишүүн.
• 1967 он — Жейсон Пристли — Канадын жүжигчин, “Beverly Hills, 90210” цувралаар алдартай.
• 1970 он — Дебби Гибсон — Америкийн дуучин, жүжигчин.
• 1970 он — Николас Бриен — хөгжмийн уран бүтээлч.
• 1971 он — Крис Такер — Америкийн жүжигчин, инээдмийн жүжигчин.
• 1972 он — Грег Баллард — Америкийн хоккейчин.
• 1976 он — Роудс — Их Британийн дуучин, ая зохиогч.
• 1980 он — Сара Рамирес — Мексик гаралтай Америкийн жүжигчин, дуучин.
• 1982 он — Жефф Харди — Америкийн мэргэжлийн бөх.
• 1989 он — Эндрю Вест — Америкийн жүжигчин.
• 1992 он — Ник Джонас — Америкийн дуучин, жүжигчин, Jonas Brothers хамтлагийн гишүүн.
• 1997 он — Жеффри Фортес — жүжигчин.

Нас барагсад

• 1056 он — Теодора — Византийн эзэн хаан.
• 1422 он — Хенри V — Английн хаан.
• 1867 он — Шарль Бодлер — Францын нэрт яруу найрагч, “Хорон муу цэцэгс” бүтээлийн зохиогч.
• 1888 он — Мэри Энн Николс — “Жек Потрошитель”-ийн хэрэгт холбогдох анхны хохирогчдын нэг.
• 1920 он — Вильгельм Вундт — Германы сэтгэл судлаач, туршилтын сэтгэл судлалын үндэслэгчдийн нэг.
• 1963 он — Жорж Маршалл — Америкийн генерал, дипломатч, 1953 оны Нобелийн Энх тайвны шагналт.
• 1969 он — Рок Хадсон — Америкийн алдарт жүжигчин.
• 1986 он — Ричард Бёртон — Уэльсийн жүжигчин, тайз болон киноны од.
• 1997 он — Диана, Уэльсийн гүнж — Парист болсон автомашины ослын улмаас 36 насандаа нас барсан.
• 2005 он — Жозеф Ротблат — Польш гаралтай Их Британийн физикч, энх тайвны төлөө тэмцэгч, 1995 оны Нобелийн Энх тайвны шагналт.
• 2013 он — Дэвид Фрост — Их Британийн сэтгүүлч, телевизийн хөтлөгч.
• 2019 он — Иммануил Валлерстайн — Америкийн социологич, дэлхийн системийн онолын нэрт судлаач.
• 2020 он — Прасад Нанди — Энэтхэгийн улс төрч, сэтгүүлч.
• 2022 он — Михаил Горбачёв-той холбоотой дурсамж, гашуудлын арга хэмжээнүүд дэлхий даяар үргэлжилж байв. (Горбачёв 8-р сарын 30-нд нас барсан тул 31-ний нас барагсдын жагсаалтад оруулахгүй.)

Тэмдэглэлт өдрүүд

• 🇲🇾 Малайзын тусгаар тогтнолын өдөр — 1957 оны энэ өдөр Малайз Их Британийн колонийн эрхшээлээс тусгаар тогтносон. Малайзчууд үүнийг Hari Merdeka буюу Тусгаар тогтнолын өдөр хэмээн тэмдэглэдэг.
• 🇰🇬 Киргизстаны Тусгаар тогтнолын өдөр — 1991 оны 8-р сарын 31-нд Киргизстан тусгаар тогтнолоо зарласан.
• 🇹🇹 Тринидад ба Тобагогийн Тусгаар тогтнолын өдөр — 1962 оны энэ өдөр тус улс Их Британиас тусгаар тогтножээ.
• 🇵🇱 Эв санааны нэгдлийн өдөр — Польш — 1980 оны ажилчдын хөдөлгөөн, “Солидарность” үйлдвэрчний эвлэлийн түүхтэй холбоотой дурсгалт өдөр.
• 🇲🇩 Лимба Ноастра — Молдав — Молдавт 8-р сарын 31-нд “Эх хэлний өдөр” буюу Limba Noastră баярыг тэмдэглэдэг.
• 🇰🇬 Киргизийн тусгаар тогтнолын баяр — улс даяар төрийн ёслол, соёлын арга хэмжээ зохион байгуулдаг үндэсний баярын өдөр.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, BRITANNICA, HISTORY, UPI