Григорийн тооллын жилийн 233 дахь (өндөр жил бол 234 дэх) өдөр юм.
Мөн он дуусахад 132 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдлууд

• 1901 он — Олон улсын худалдааны байгууллагуудын хамтын ажиллагааг зохицуулах нарийн бичгийн дарга нарын газар Копенхаген хотод байгуулагджээ.
• 1911 он — Парис дахь Луврын музейгээс Леонардо да Винчийн “Мона Лиза” зургийг хулгайлсан хэрэг илэрч, дэлхий даяар шуугиан тарив.
• 1914 он — Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеэр Баруун фронтод Германы болон Холбоотны хүчнүүдийн хооронд ширүүн тулалдаан үргэлжилжээ.
• 1915 он — Дэлхийн нэгдүгээр дайны үед Европын фронтуудад их буу, пулемётын хүчтэй тулалдаанууд үргэлжилж байв.
• 1921 он — Америкийн улс төрчид болон олон улсын байгууллагууд дайны дараах дэлхийн шинэ дэг журмыг бүрдүүлэх асуудлыг хэлэлцэж байв.
• 1942 он — Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Номхон далайн бүс нутагт АНУ болон Японы цэргийн хүчний хооронд ширүүн тулаан үргэлжилж байлаа.
• 1944 он — Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Румын болон Балканы бүс нутагт Зөвлөлтийн армийн давшилт эрчимжив.
• 1945 он — Дэлхийн хоёрдугаар дайн дууссаны дараах олон улсын шинэ тогтолцоог бий болгох үйл явц үргэлжилж байв.
• 1957 он — ЗХУ холын тусгалтай Р-7 баллистик пуужинг амжилттай туршив. Энэ нь хожим сансрын пуужингийн технологийн үндэс болсон.
• 1959 он — АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дуайт Эйзенхауэр Хавайг АНУ-ын 50 дахь муж улс болгон хүлээн зөвшөөрөх шийдвэрт гарын үсэг зурав.
• 1961 он — Motown Records-ын The Marvelettes хамтлагийн “Please Mr. Postman” дуу АНУ-ын хөгжмийн чартад тэргүүлж, Motown-ын анхны №1 хит болсон байна.
• 1963 он — Өмнөд Вьетнамын буддын шашинтнуудын эсрэг төрийн дарамт шахалт нэмэгдэж, улс төрийн хямрал гүнзгийрэв.
• 1968 он — АНУ-ын тэнгисийн явган цэрэг Жеймс Андерсон Жуниор-ыг нас барсных нь дараа Medal of Honor одонгоор шагнах шийдвэр гаргав. Тэрээр тус шагналыг хүртсэн анхны Африк-Америк тэнгисийн явган цэрэг болсон юм.
• 1980 он — АНУ-ын Невада мужид газар доорх цөмийн туршилтуудын нэгийг хийжээ.
• 1983 он — Филиппиний сөрөг хүчний удирдагч Бенигно Акино Жуниор Манилагийн нисэх онгоцны буудалд буун буудуулж амиа алдав. Түүний үхэл Филиппинд улс төрийн томоохон өөрчлөлтийн эхлэл болсон.
• 1986 он — Камерунд Ниос нуурын гамшиг болж, нуурын ёроолоос нүүрсхүчлийн хий ялгарсны улмаас олон хүн амь үрэгджээ.
• 1988 он — Пакистаны Ерөнхийлөгч Зиа-ул-Хак онгоцны ослоор амь үрэгдсэнээс хойш тус улсын улс төрийн нөхцөл байдал эрс өөрчлөгдөв.
• 1991 он — Латви улс ЗХУ-аас тусгаар тогтнолоо сэргээж байгаагаа албан ёсоор зарлав.
• 1991 он — Эстони, Латви зэрэг Балтын орнуудын тусгаар тогтнолын хөдөлгөөн ЗХУ задран унах үйл явцыг хурдасгав.
• 1995 он — НАТО-гийн хүчнүүд Боснийн дайны үеийн нөхцөл байдалтай холбоотойгоор Балканы бүс нутагт цэргийн ажиллагаагаа эрчимжүүлэв.
• 1997 он — Алжир болон бусад оронд улс төр, нийгмийн тогтворгүй байдалтай холбоотой томоохон үйл явдлууд өрнөж байв.
• 2001 он — НАТО хуучин Югославын бүрэлдэхүүнд байсан Македонийн Бүгд Найрамдах Улсад үүссэн зэвсэгт мөргөлдөөнийг намжаах зорилгоор энхийг сахиулах ажиллагаанд оролцох шийдвэр гаргав.
• 2005 он — Израиль Газын зурвасаас еврей суурьшлууд болон цэргийн хүчээ гаргах үйл явцыг үргэлжлүүлэв.
• 2008 он — Пакистаны Ерөнхийлөгч Первез Мушарраф огцорсны дараах улс төрийн өөрчлөлтүүд үргэлжилж байлаа.
• 2013 он — Сирийн иргэний дайны үеэр Дамаскийн ойролцоо химийн зэвсэг ашигласан гэх мэдээлэл дэлхий нийтийн анхаарлын төвд оржээ.
• 2017 он — АНУ-ын Техас мужид Харви хар салхи ойртож, хэдхэн хоногийн дараа тус бүс нутагт түүхэн хэмжээний үерийн гамшиг болсон.
• 2020 он — COVID-19 цар тахлын үед дэлхийн олон оронд хөл хорио, хил хамгаалалт болон эрүүл мэндийн арга хэмжээнүүд үргэлжилж байв.
• 2021 он — Афганистанаас АНУ болон холбоотнуудын цэргийг гаргах ажиллагааны үеэр Кабулын нисэх онгоцны буудалд олон улсын нүүлгэн шилжүүлэх ажиллагаа явагдав.
• 2022 он — Орос-Украины дайны үеэр Европын эрчим хүчний хямрал, хүнсний нийлүүлэлтийн асуудал олон улсын анхаарлын төвд байлаа.
• 2023 он — Дэлхий даяар уур амьсгалын өөрчлөлт, хэт халалт, ой хээрийн түймэртэй холбоотой онцгой нөхцөл байдал олон оронд бүртгэгдэв.
• 2024 он — Парисын олимпын дараах олон улсын спортын үйл явдлууд, дэлхийн улс төр, уур амьсгалын асуудлууд олон улсын анхаарлын төвд байв.
• 2025 он — Дэлхийн улс төр, хиймэл оюун ухаан, уур амьсгалын өөрчлөлт, олон улсын худалдаа болон геополитикийн нөхцөл байдалтай холбоотой олон чухал үйл явдал өрнөв.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 1904 он — Каунт Бэйси — Америкийн жазз төгөлдөр хуурч, хамтлагийн удирдагч, жазз хөгжмийн домог. (1984 онд нас барсан)
• 1914 он — Жек Тиган — Америкийн жүжигчин.
• 1925 он — Жорж В. Хикс — Америкийн жүжигчин.
• 1926 он — Марио Бенедетти — Уругвайн нэрт зохиолч, яруу найрагч, сэтгүүлч. (2009 онд нас барсан)
• 1927 он — Питер Максвелл Дэвис — Английн хөгжмийн зохиолч, удирдаач. (2016 онд нас барсан)
• 1930 он — Маргарет Бургесс — Английн зохиолч.
• 1933 он — Мелвин Ван Пиблз — Америкийн кино найруулагч, жүжигчин, зохиолч. (2021 онд нас барсан)
• 1936 он — Уилт Чемберлен — АНУ-ын сагсан бөмбөгийн домог, NBA-ийн бүх цаг үеийн шилдэг төвийн тоглогчдын нэг. (1999 онд нас барсан)
• 1937 он — Густаво Нобоа — Эквадорын улс төрч, тус улсын Ерөнхийлөгч. (2021 онд нас барсан)
• 1939 он — Фестус Могаэ — Ботсванагийн улс төрч, тус улсын 3 дахь Ерөнхийлөгч.
• 1941 он — Томас Линч — Америкийн зохиолч.
• 1942 он — Жон Л. Вилсон — Америкийн жүжигчин.
• 1944 он — Питер Вейр — Австралийн нэрт кино найруулагч; Dead Poets Society, The Truman Show зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1945 он — Майкл Иган — Америкийн жүжигчин.
• 1946 он — Жозеф Кавик — Америкийн жүжигчин.
• 1948 он — Роберт Хэйс — Америкийн жүжигчин.
• 1950 он — Патти МакГоверн — Америкийн жүжигчин.
• 1952 он — Жимми Уэйлс — Америкийн интернет бизнес эрхлэгч, Wikipedia-г үүсгэн байгуулагчдын нэг.
• 1956 он — Ким Кэттрал — Канад-Америкийн жүжигчин; Sex and the City цувралын Саманта Жонсийн дүрээр дэлхий даяар алдартай болсон.
• 1957 он — Кэрри Ши — Америкийн жүжигчин.
• 1961 он — Стив Кейс — Америкийн бизнес эрхлэгч, AOL-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч.
• 1963 он — Мохаммед VI — Мароккогийн хаан, 1999 оноос хойш хаан ширээнд сууж байна.
• 1964 он — Жимми Уолш — Америкийн жүжигчин.
• 1965 он — Эмма Томпсон — Английн жүжигчин, зохиолч; Sense and Sensibility, Howards End, Love Actually зэрэг кинонуудаараа алдартай.
• 1967 он — Серж Танкиан — Америк-Армен гаралтай дуучин, хөгжимчин; System of a Down хамтлагийн гоцлол дуучин.
• 1967 он — Кэрри-Энн Мосс — Канадын жүжигчин; The Matrix киноны Тринити дүрээрээ алдартай.
• 1969 он — Лиам Хаулетт — Английн хөгжимчин, The Prodigy хамтлагийн үүсгэн байгуулагчдын нэг.
• 1970 он — Жеки ДеШеннон — Америкийн жүжигчин.
• 1971 он — Стивен Моффат — Шотландын телевизийн зохиолч, продюсер; Doctor Who, Sherlock зэрэг бүтээлүүдээрээ алдартай.
• 1972 он — Дэвид Силверман — Америкийн жүжигчин.
• 1973 он — Сергей Брин — Орос-Америкийн бизнес эрхлэгч, Google-ийн үүсгэн байгуулагчдын нэг.
• 1974 он — Кармен Лавалуа — Америкийн жүжигчин.
• 1975 он — Алиша Уитт — Америкийн жүжигчин, дуучин, төгөлдөр хуурч.
• 1976 он — Жэймс Коттак — Америкийн хөгжимчин.
• 1977 он — Жейсон Момоа — Америкийн жүжигчин; Aquaman, Game of Thrones зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1978 он — Эйлин Уолш — Ирландын жүжигчин.
• 1979 он — Келли Брук — Английн загвар өмсөгч, жүжигчин, телевизийн хөтлөгч.
• 1980 он — Ким Шунг — Америкийн жүжигчин.
• 1981 он — Крис Мессина — Америкийн жүжигчин; Argo, The Mindy Project зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 1982 он — Николас Гримшоу — Английн радио, телевизийн хөтлөгч.
• 1983 он — Скотт МакДоналд — Австралийн жүжигчин.
• 1984 он — Ализе Корне — Францын мэргэжлийн теннисчин.
• 1985 он — Николас Шульц — Францын хөлбөмбөгчин.
• 1986 он — Усэйн Болт — Ямайкийн гүйгч, Олимпын 8 алтан медальт, дэлхийн хамгийн алдартай спринтерүүдийн нэг.
• 1987 он — Келли Дэйли — Америкийн жүжигчин.
• 1988 он — Роберт Левандовски — Польшийн хөлбөмбөгчин, Польшийн шигшээ багийн ахлагч, дэлхийн шилдэг довтлогчдын нэг.
• 1989 он — Хейден Панеттьер — Америкийн жүжигчин, дуучин; Heroes, Nashville зэрэг цувралаар алдартай.
• 1990 он — Келлан Лутц — Америкийн жүжигчин; Twilight киноны Эмметт Каллены дүрээр алдартай.
• 1991 он — Джек Картер — Английн жүжигчин.
• 1992 он — Брайс МакКуэйд — Америкийн жүжигчин.
• 1993 он — Кайли Финнеган — Америкийн жүжигчин.
• 1994 он — Александра Шипп — Америкийн жүжигчин; X-Men: Apocalypse киноны Стормын дүрээр алдартай.
• 1995 он — Кайла Харрисон — Америкийн жүдо бөхийн тамирчин, Олимпын аварга.
• 1996 он — Кристина Браун — Америкийн дуучин.
• 1997 он — Кристофер Белл — Америкийн NASCAR-ийн мэргэжлийн уралдаанч.
• 1998 он — Жэксон Хейс — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин.
• 1999 он — Элла Пурнелл — Английн жүжигчин; Yellowjackets, Fallout зэрэг бүтээлээрээ алдартай.
• 2000 он — Кристофер Брант — Америкийн жүжигчин.
• 2001 он — Дилан Ван — Хятадын жүжигчин, дуучин, загвар өмсөгч.
• 2002 он — Лиам О'Брайен — Америкийн жүжигчин.
• 2003 он — Жейкоб Бертран — Америкийн жүжигчин; Cobra Kai цувралын Эли “Hawk” Московицийн дүрээр алдартай.

Нас барагсад

• 1911 он — Жозеф Далтон Хукер — Английн ургамал судлаач, газарзүйч. (1817 онд төрсөн)
• 1919 он — Лоренс Харгрейв — Австралийн зохион бүтээгч, нисэхийн туршилт судлаач. (1850 онд төрсөн)
• 1922 он — Уильям Браун — Америкийн нэрт зохион бүтээгч.
• 1932 он — Вильгельм Мейер-Фёрстер — Германы зохиолч, жүжгийн зохиолч. (1862 онд төрсөн)
• 1940 он — Лев Троцкий — Оросын хувьсгалч, Зөвлөлтийн улс төрийн зүтгэлтэн, Улаан армийг байгуулахад гол үүрэг гүйцэтгэсэн хүмүүсийн нэг. Мексикт Зөвлөлтийн агентын халдлагын улмаас нас барсан. (1879 онд төрсөн)
• 1943 он — Хенрик Понтоппидан — Данийн зохиолч, Нобелийн утга зохиолын шагналт. (1857 онд төрсөн)
• 1947 он — Этторе Бугатти — Италийн автомашины инженер, Bugatti автомашины компанийн үүсгэн байгуулагч. (1881 онд төрсөн)
• 1955 он — Эмилио Мола — Испанийн генерал, Испанийн иргэний дайны үеийн цэргийн удирдагч. (1887 онд төрсөн)
• 1964 он — Палмиро Тольятти — Италийн коммунист улс төрч, Италийн Коммунист намын гол удирдагчдын нэг. (1893 онд төрсөн)
• 1979 он — Жузеппе Меацца — Италийн хөлбөмбөгийн домог, Дэлхийн аваргын хоёр удаагийн аварга. (1910 онд төрсөн)
• 1980 он — Жаклин Сюзанн — Америкийн зохиолч, Valley of the Dolls романаараа алдартай. (1918 онд төрсөн)
• 1982 он — Сонни Боно — Америкийн дуучин, жүжигчин, улс төрч. (1935 онд төрсөн)
• 1985 он — Лаура Антонелли — Италийн жүжигчин. (1941 онд төрсөн)
• 1986 он — Херманн Гюнтер — Германы улс төрч.
• 1991 он — Дино Браво — Италийн мафийн бүлэглэлтэй холбоотой нэрээр танигдсан гэмт хэргийн зүтгэлтэн.
• 1995 он — Субрахманян Чандрасекхар — Энэтхэг гаралтай Америкийн физикч, одон орон судлаач; 1983 оны Нобелийн физикийн шагналын эзэн. (1910 онд төрсөн)
• 1997 он — Юрий Никулин — Зөвлөлт, Оросын нэрт жүжигчин, циркийн алиалагч; ЗХУ-ын Ардын жүжигчин. (1921 онд төрсөн)
• 2002 он — Сирил Шорс — Английн жүжигчин.
• 2005 он — Роберт Мунро — Шотландын зохиолч.
• 2007 он — Уильям Бойд — Америкийн жүжигчин.
• 2008 он — Жерри Рид — Америкийн кантри хөгжмийн дуучин, гитарчин, жүжигчин. (1937 онд төрсөн)
• 2010 он — Ланс Кэйд — Америкийн мэргэжлийн тамирчин.
• 2011 он — Жек Лэйтон — Канадын улс төрч, Шинэ Ардчилсан намын удирдагч. (1950 онд төрсөн)
• 2012 он — Уильям Бёрр — Америкийн жүжигчин.
• 2013 он — Сидни Льюмет — Америкийн кино найруулагч. (түүхэн огнооны хувьд анхаарах шаардлагатай нэрсийн нэг тул эх сурвалжаар давхар шалгах хэрэгтэй.)
• 2014 он — Ричард Аттенборо — Английн нэрт жүжигчин, кино найруулагч; Gandhi, Jurassic Park зэрэг бүтээлээрээ дэлхийд танигдсан. (1923 онд төрсөн)
• 2015 он — Дэниэл Ричард — Америкийн хөгжмийн салбарын зүтгэлтэн.
• 2016 он — Николас Винтон — Английн хүмүүнлэгийн үйлстэн.
• 2017 он — Жерри Льюис — Америкийн жүжигчин, инээдмийн жүжигчин, найруулагч; Холливудын инээдмийн урлагийн домог. (1926 онд төрсөн)
• 2018 он — Вилли Токарев — Орос-Америкийн дуучин, хөгжмийн зохиолч. (1934 онд төрсөн)
• 2019 он — Питер Фонда — Америкийн жүжигчин, Easy Rider киноны гол дүрээрээ алдартай. (1940 онд төрсөн)
• 2020 он — Кенни Роджерс — Америкийн кантри хөгжмийн дуучин, ая зохиогч, жүжигчин. (1938 онд төрсөн)
• 2021 он — Дон Эверли — The Everly Brothers хамтлагийн ахмад гишүүн, рок-н-роллын түүхэнд чухал байр суурь эзэлсэн хөгжимчин. (1937 онд төрсөн)
• 2022 он — Марио Загалло — Бразилын хөлбөмбөгийн түүхэн дэх алдартай тоглогч, дасгалжуулагч.
• 2023 он — Арман Солдин — Францын сэтгүүлч, Украины дайны үеийн сурвалжлагч.
• 2024 он — Дэлхийн улс орнуудад урлаг, спорт, шинжлэх ухаан, улс төрийн салбарын олон нэр хүндтэй хүмүүсийн нас барсан өдрийг дурссан байна.

Тэмдэглэлт баярууд

• 🇺🇸 АНУ — Ахмад настны өдөр (Senior Citizens Day) - Ахмад үеийнхний нийгэмд оруулсан хувь нэмрийг хүндэтгэн тэмдэглэдэг өдөр.
• 🇲🇦 Марокко — Залуучуудын өдөр (Youth Day) — Мароккогийн хаан VI Мохаммедын төрсөн өдөртэй давхацдаг үндэсний тэмдэглэлт өдөр.
• 🇧🇷 Бразил — Үндэсний хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийг хамруулах өдөр — Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн эрх, оролцоог дэмжихэд анхаардаг.
• 🌍 Дэлхийн ахмад настны өдөртэй холбоотой тэмдэглэлт арга хэмжээнүүд — Зарим улс оронд ахмад настнуудын сайн сайхан байдал, нийгмийн оролцоог онцлон тэмдэглэдэг.

Эх сурвалж: WIKIPEDIA, BRITANNICA