Григорийн тооллын жилийн 222 дахь (өндөр жил бол 223 дахь) өдөр юм.
Он дуусахад 143 өдөр үлдэж байна.
Онцлох үйл явдлууд
1821 — Миссуриг АНУ-ын 24 дэх муж болгон Холбоонд элсүүлэв.
1846 — АНУ-ын Конгресс Смитсоны институт байгуулахад зориулсан хууль баталжээ.
1861 — Америкийн иргэний дайны үеэр Вилсоны-Крикийн тулалдаан болсон байна.
1869 — Химийн үелэх систем-ийн зохиогч Дмитрий Менделеев элементүүдийн ангиллын ажлаа улам боловсронгуй болгожээ.
1877 — Асаф Холл Ангараг гарагийн Деймос дагуулыг нээв.
1878 — Асаф Холл Ангараг гарагийн хоёр дахь дагуул болох Фобосыг нээжээ.
1897 — Германы химич Феликс Хоффманн ацетилсалицилын хүчлийг буюу аспириныг гарган авах аргыг боловсруулсан байна.
1904 — Орос-Японы дайны үеэр Ляоянгийн тулалдаан эхлэв.
1913 — Балканы дайны дараа Бухарестийн гэрээгээр Румын, Серби, Болгар, Грек, Монтенегрогийн хил хязгаарт өөрчлөлт оржээ.
1914 — Франц Дэлхийн нэгдүгээр дайнд Германтай дайн зарлав.
1919 — Севрийн гэрээнд гарын үсэг зурж, Османы эзэнт гүрний нутаг дэвсгэрийг хуваах нөхцөлүүдийг тогтоосон байна.
1920 — АНУ-ын Үндсэн хуулийн 19-р нэмэлт өөрчлөлт хүчин төгөлдөр болж, эмэгтэйчүүдийн сонгуулийн эрхийг баталгаажуулжээ.
1932 — Би-Би-Си телевизийн туршилтын нэвтрүүлгүүдийг хөгжүүлэх ажлаа эрчимжүүлэв.
1945 — Дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөлийн үед Япон улс бууж өгөх нөхцөлийг хүлээн авахад бэлэн байгаагаа холбоотнуудад мэдэгджээ.
1948 — АНУ-ын агаарын цэргийн хүчний Boeing B-29 онгоцны үйлдвэрлэлийн үе дуусав.
1961 — Зүүн Германы эрх баригчид Берлиний ханыг барих бэлтгэлээ эрчимжүүлжээ.
1962 — NASA-гийн Маринер хөтөлбөрийн хүрээнд Сугар гараг руу чиглэсэн сансрын судалгааны ажлууд үргэлжилжээ.
1969 — Лос-Анжелест жүжигчин Шэрон Тэйт болон бусад хүмүүсийг хөнөөсөн хэрэгтэй холбоотой мөрдөн шалгах ажиллагаа өрнөв.
1974 — Филадельфиа Ийглс-ийн тоглогч Чак Беднарик мэргэжлийн хөлбөмбөгийн замналаа дуусгажээ.
1981 — IBM анхны IBM Personal Computer-оо олон нийтэд танилцуулсан байна.
1985 — Японы Japan Airlines Flight 123 онгоцны осол болсон бөгөөд энэ нь нисэхийн түүхэн дэх хамгийн олон хүний амь эрсэдсэн нэг онгоцны ослын нэг болсон.
1990 — АНУ-ын Магеллан сансрын аппарат Сугар гарагийг судлах зорилгоор үйл ажиллагаагаа эхлүүлэв.
1991 — Капитолын бослого-той холбоотой улс төрийн хямралын өмнөх ЗХУ-ын нөхцөл байдал хурцджээ.
1993 — АНУ-ын Цагаан ордонд Ойрхи Дорнодын энх тайвны хэлэлцээрийн хүрээнд Израиль, Палестины талуудын уулзалтууд үргэлжлэв.
1998 — Кени, Танзани дахь АНУ-ын элчин сайдын яамдын бөмбөгдөлтийн дараа олон улсын терроризмын эсрэг мөрдөн шалгах ажиллагаа өргөжжээ.
2003 — Янтарь хэмээх эртний ургамлын гаралтай чулуужсан бодисын шинжлэх ухааны судалгаанд шинэ олдворууд бүртгэгдсэн байна.
2003 — Юпитерийн дагуулуудын судалгааны шинэ мэдээллүүд олон нийтэд танилцуулжээ.
2006 — Их Британид Лондонгоос АНУ руу чиглэсэн олон нислэгийг терроризмын төлөвлөгөөтэй холбоотойгоор цуцалж, нисэхийн аюулгүй байдлын хатуу арга хэмжээ авч эхлэв.
2008 — Бээжингийн олимпийн наадам үргэлжилж, олон улсын тамирчид спортын төрөл бүрт өрсөлджээ.
2010 — Пакистанд үерийн гамшиг үргэлжилж, олон сая хүн гамшигт нэрвэгдэв.
2014 — Ирак дахь Исламын улс бүлэглэлийн довтолгооны улмаас олон мянган хүн дүрвэж, олон улсын хүмүүнлэгийн тусламжийн ажиллагаа өргөжсөн байна.
2016 — SpaceX-ийн пуужингийн хөтөлбөрийн хүрээнд дахин ашиглах боломжтой пуужингийн технологийн туршилтууд үргэлжилжээ.
2018 — АНУ-ын Калифорни мужид томоохон ойн түймэр гарч, олон мянган хүн нүүлгэн шилжүүлэгдэв.
2020 — Бейрут дахь дэлбэрэлтийн дараах Ливаны улс төрийн хямрал хурцдаж, тус улсын Засгийн газар огцрохоо мэдэгджээ.
2021 — Афганистанд Талибаны давшилт эрчимжиж, олон хотод хяналт тогтоох үйл явц өрнөв.
2022 — Тайванийн хоолойд Хятадын цэргийн сургуулилалт үргэлжилж, Зүүн Азийн бүс нутгийн хурцадмал байдал нэмэгдсэн байна.
2023 — Хавайн Мауи аралд гарсан ойн түймрийн улмаас томоохон хэмжээний гамшиг нүүрлэв.
2024 — Парисын зуны Олимпын наадам үргэлжилж, дэлхийн олон орны тамирчид медалийн төлөө өрсөлджээ.
2025 — Дэлхийн улс орнуудад уур амьсгалын өөрчлөлт, цаг уурын онцгой үзэгдэлтэй холбоотой гамшгийн эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээ үргэлжлэв.
Мэндэлсэн алдартнууд
1887 — Гарольд Макмиллан — Их Британийн Ерөнхий сайд
1894 — Жек Роулингс — Английн жүжигчин
1896 — Уолтер Бадж Хотторн — Английн химич, Нобелийн шагналт эрдэмтэн
1897 — Роберт Тэйт — Шотландын спортын зүтгэлтэн
1900 — Артур Хеллер — Америкийн хөгжмийн зохиолч
1902 — Норман Бел Геддес — Америкийн театрын дизайнер, аж үйлдвэрийн дизайнер
1903 — Уолтер Кент — Америкийн хөгжмийн зохиолч
1904 — Александр Мосолов — Оросын хөгжмийн зохиолч
1907 — Энрике Бальестер — Испанийн тамирчин
1908 — Солонгосын зохиолч Ким Далсү — Солонгосын зохиолч
1912 — Хорхе Амадо — Бразилийн нэрт зохиолч
1913 — Вольфганг Паул — Австри-Швейцарийн физикч, Нобелийн шагналт эрдэмтэн
1914 — Кеннет Уильямс — Английн жүжигчин, инээдмийн жүжигчин
1916 — Ричард Вуд — Америкийн улс төрч
1918 — Эрнест Тэнг — Америкийн эрдэмтэн
1920 — Жонатан Кокс — Английн жүжигчин
1921 — Арчи О'Нил — Америкийн бейсболчин
1922 — Норма Жан — Америкийн дуучин
1923 — Ронда Флеминг — Америкийн жүжигчин, дуучин
1924 — Жан-Франсуа Лиотар — Францын философич
1927 — Лейла Гиффорд — Америкийн жүжигчин
1928 — Жимми Дин — Америкийн дуучин, жүжигчин, телевизийн хөтлөгч
1929 — Жанет Гэйнор — Америкийн жүжигчин
1930 — Жаклин Кеннеди Онассис — АНУ-ын тэргүүн хатагтай, соёлын зүтгэлтэн
1932 — Бобби Хаттон — Америкийн бейсболчин
1933 — Дойл Холли — Америкийн хөгжимчин
1934 — Леонард Шрейдер — Америкийн зохиолч, кино зохиолч
1937 — Валентин Варламов — Зөвлөлтийн нисгэгч
1938 — Джоэл Блэйк — Америкийн жүжигчин
1939 — Эрнст Брандт — Германы улс төрч
1940 — Марио Тремблей — Канадын хоккейчин
1941 — Сюзан Дэй — Америкийн жүжигчин
1943 — Жимми Гриффин — Америкийн хөгжимчин, дуучин
1944 — Боб Грайс — Америкийн хөлбөмбөгчин
1947 — Ян Мадейски — Польшийн эрдэмтэн
1948 — Энди Хопкинс — Английн зохиолч
1949 — Рой Киннир — Английн жүжигчин
1950 — Пэтти Остин — Америкийн дуучин
1951 — Хуан Мануэль Сантос — Колумбын улс төрч, ерөнхийлөгч, Нобелийн энх тайвны шагналт
1953 — Робин Кук — Америкийн зохиолч, эмч
1954 — Крейг Херфорд — Австралийн хөлбөмбөгчин
1957 — Ангела Винклер — Германы жүжигчин
1959 — Розанна Аркетт — Америкийн жүжигчин
1960 — Антонио Бандерас — Испанийн жүжигчин, найруулагч
1961 — Жон Стал — Шотландын жүжигчин
1962 — Сюзанна Вега — Америкийн дуучин, ая зохиогч
1963 — Филлип Беннетт — Австралийн регбичин
1964 — Жимми Мюллер — Америкийн бейсболчин
1965 — Клаудиа Кристиан — Америкийн жүжигчин
1966 — Хосе Мари Бакеро — Испанийн хөлбөмбөгчин
1967 — Рон Холден — Канадын хоккейчин
1968 — Майкл Бивинс — Америкийн дуучин, хөгжмийн продюсер
1969 — Майкл Бейтс — Английн жүжигчин
1970 — Жон Саймон — Америкийн хөгжимчин
1971 — Жастин Теругийн — Америкийн жүжигчин, кино зохиолч
1972 — Крис Понтиус — Америкийн хөлбөмбөгчин
1973 — Жасмин Гай — Америкийн жүжигчин
1974 — Бобби Жонстон — Шотландын хөлбөмбөгчин
1975 — Тодд Хамилтон — Америкийн гольфчин
1976 — Лоренц Вольф — Германы хөгжимчин
1977 — Люк Доналд — Английн мэргэжлийн гольфчин
1978 — Роберт Моралес — Парагвайн хөлбөмбөгчин
1979 — Жоэлс Жонс — Испанийн тамирчин
1980 — Ванесса Борн — Канадын жүжигчин
1981 — Абдуллах Гүлер — Туркийн улс төрч
1982 — Дэвид Харпер — Английн хөлбөмбөгчин
1983 — Крис ЛаФламм — Канадын хоккейчин
1984 — Райан Эгголд — Америкийн жүжигчин
1985 — Мангалжалавын Ананд (Какүрюү Рикисабүро) — Монголын мэргэжлийн сүмоч, ёкозүна
1986 — Лукас Тилл — Америкийн жүжигчин
1987 — Лукас Ди Грасси — Бразилийн авто уралдааны тамирчин
1988 — Жошуа Кеннеди — Австралийн хөлбөмбөгчин
1989 — Билли Бёрк — Английн хөлбөмбөгчин
1990 — Лукас Тиллман — Америкийн хөлбөмбөгчин
1991 — Кайли Женнер — Америкийн бизнес эрхлэгч, телевизийн оролцогч
1992 — Лукас Моуто — Бразилийн хөлбөмбөгчин
1993 — Хежонь (Hyejeong) — Өмнөд Солонгосын дуучин, AOA хамтлагийн гишүүн
1994 — Бернардо Силва — Португалийн хөлбөмбөгчин
1995 — Лука Дончич — Словенийн сагсан бөмбөгчин
1996 — Жексон Хэйс — Америкийн сагсан бөмбөгчин
1997 — Кайли Женнер — Америкийн медиа од, бизнес эрхлэгч
1998 — Кэтрин Лангфорд — Австралийн жүжигчин
1999 — Чарли Роу — Английн жүжигчин
2000 — Брэндон Уильямс — Английн хөлбөмбөгчин
2001 — Макима — зохиомол дүр (төрсөн өдөр нь уран зохиолын хүрээнд)
Нас барагсад
258 — Гэгээн Лавренти — Ромын дикон, христийн шашны гэгээнтэн
794 — Фастрада — Франкийн хаан Карл Их-ийн гурав дахь эхнэр
796 — Эанбалд — Йоркийн хамба
847 — Аль-Ватик — Аббасидын халиф
955 — Конрад Улаан — Лотарингийн герцог
1241 — Элеонор Плантагенет — Английн хааны угсааны язгууртан
1250 — IV Эрик — Данийн хаан
1284 — Ахмад Текүдэр — Ил Хаант Улсын султан
1316 — Фелим мак Аэдх Уа Конхобайр — Ирландын Коннахтын хаан
1410 — II Людовик — Бурбоны герцог
1535 — Ипполито де Медичи — Италийн кардинал, улс төрч
1536 — III Франциск — Бретанийн герцог, Францын хаан ширээг залгамжлагч
1653 — Маартен Тромп — Нидерландын адмирал
1655 — Альфонсо де ла Куэва — Испанийн кардинал, дипломатч
1660 — Эсме Стюарт — Ричмондын герцог
1723 — Гийом Дюбуа — Францын кардинал, төрийн зүтгэлтэн
1759 — VI Фердинанд — Испанийн хаан
1784 — Аллан Рамсей — Шотландын нэрт зураач
1806 — Иоганн Михаэль Хайдн — Австрийн хөгжмийн зохиолч
1839 — Жон Сент Обин — Английн хуульч, улс төрч
1862 — Хонинбо Шусаку — Японы алдарт го тоглоомын мастер
1875 — Карл Андре — Германы газарзүйч, сэтгүүлч
1889 — Артур Бёттхер — Германы эмч, эмгэг судлаач
1890 — Жон Бойл О’Райли — Ирланд гаралтай Америкийн зохиолч, яруу найрагч, сэтгүүлч
1896 — Отто Лилиенталь — Германы нисэхийн анхдагч, инженер
1904 — Пьер Вальдек-Руссо — Францын улс төрч, Ерөнхий сайд
1913 — Йоханнес Линнанкоски — Финландын зохиолч
1915 — Генри Мозли — Английн нэрт физикч
1916 — Жон Ж. Лауд — Америкийн зохион бүтээгч
1918 — Эрих Лёвенхардт — Германы нисгэгч, Дэлхийн нэгдүгээр дайны нисэх хүчний алдарт нисгэгч
1920 — Адам Политцер — Унгар-Австрийн эмч, анагаахын эрдэмтэн
1922 — Жозеф О’Салливан — Ирландын Бүгд найрамдах хөдөлгөөний гишүүн
1929 — Пьер Фату — Францын математикч, одон оронч
1929 — Алетта Якобс — Нидерландын эмч, эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөө тэмцэгч
1932 — Рин Тин Тин — Америкийн кино урлагийн алдарт нохой жүжигчин
1933 — Альф Морганс — Баруун Австралийн улс төрч
1945 — Роберт Х. Годдард — Америкийн физикч, орчин үеийн пуужингийн технологийн анхдагч
1948 — Кан’ичи Асакaва — Япон-Америкийн түүхч, эрдэмтэн
1948 — Эндрю Браун — Шотландын хөлбөмбөгчин, дасгалжуулагч
1948 — Монтагю Саммерс — Английн зохиолч, шашны зүтгэлтэн
1949 — Хомер Бёртон Адкинс — Америкийн химич
1954 — Роберт Адэр — Америкт төрсөн Британийн жүжигчин
1958 — Фрэнк Демари — Америкийн бейсболчин
1960 — Хамиде Айше Султан — Османы эзэнт гүрний гүнж
1961 — Жулия Питэркин — Америкийн зохиолч, Пулитцерийн шагналт зохиолч
1963 — Эстес Кефовер — Америкийн улс төрч, сенатор
1969 — Янош Кодоланьи — Унгарын зохиолч
1976 — Берт Олдфилд — Австралийн крикетчин
1979 — Дик Форан — Америкийн жүжигчин, дуучин
1979 — Вальтер Герлах — Германы физикч
1980 — Яхья Хан — Пакистаны генерал, улс төрч, ерөнхийлөгч
1982 — Андерсон Херзер — Бразилийн зохиолч, яруу найрагч
1985 — Нэйт Баррагар — Америкийн хөлбөмбөгчин, цэргийн алба хаагч
1987 — Георгиос Атанасиадис-Новас — Грекийн улс төрч, Ерөнхий сайд
1991 — Лю Чонг Лү — Вьетнамын яруу найрагч, жүжгийн зохиолч
1993 — Euronymous — Норвегийн хөгжимчин, гитарчин, продюсер
1997 — Жан-Клод Лозон — Канадын кино найруулагч, зохиолч
1997 — Конлон Нанкарроу — Америк-Мексикийн төгөлдөр хуурч, хөгжмийн зохиолч
1999 — Женнифер Патерсон — Английн тогооч, телевизийн хөтлөгч
1999 — Балдев Упадхьяя — Энэтхэгийн эрдэмтэн, түүхч
2000 — Гилберт Паркхаус — Уэльсийн крикетчин
2001 — Лу Будро — Америкийн алдарт бейсболчин, дасгалжуулагч
2002 — Айзек Хэйз — Америкийн алдарт дуучин, хөгжмийн зохиолч, жүжигчин
2002 — Кристен Нюгорд — Норвегийн компьютерийн эрдэмтэн, улс төрч
2007 — Жеймс Э. Фауст — Америкийн хуульч, шашны зүтгэлтэн
2007 — Жан Ределе — Францын уралдааны жолооч, Alpine компанийг үндэслэгч
2007 — Тони Уилсон — Английн сэтгүүлч, хөгжмийн продюсер
2008 — Айзек Хэйз — Америкийн дуучин, ая зохиогч, жүжигчин
2010 — Маркус Либхерр — Герман-Швейцарийн бизнесмен
2010 — Адам Стансфилд — Английн хөлбөмбөгчин
2010 — Дэвид Л. Волпер — Америкийн кино, телевизийн продюсер
2011 — Билли Грэммер — Америкийн дуучин, ая зохиогч
2012 — Филипп Бугалски — Францын раллигийн жолооч
2012 — Карло Рамбалди — Италийн киноны тусгай эффектын мастер
2013 — Уильям П. Кларк Жр. — Америкийн улс төрч, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөх
2013 — Эйди Горме — Америкийн алдарт дуучин, жүжигчин
2013 — Дэвид С. Жонс — Америкийн генерал
2013 — Жоди Пэйн — Америкийн дуучин, гитарчин
2014 — Кэтлин Оллереншоу — Английн математикч, одон оронч, улс төрч
2014 — Боб Вислер — Америкийн бейсболчин
2015 — Бадди Бэйкер — Америкийн авто уралдааны жолооч
2015 — Эндре Цейзел — Унгарын эмч, генетикч
2015 — Кнут Оснес — Норвегийн хөлбөмбөгчин, дасгалжуулагч
2017 — Рут Пфау — Герман-Пакистаны эмч, гэлэнмаа
2019 — Жеффри Эпштейн — Америкийн санхүүч
2021 — Тони Эспозито — Канад-Америкийн алдарт мөсөн хоккейчин
2022 — Веса-Матти Лойри — Финландын жүжигчин, хөгжимчин
2024 — Рэйчел Лиллис — Америкийн дуу оруулагч, Pokémon цувралын жүжигчин
2024 — Пегги Моффитт — Америкийн загвар өмсөгч, жүжигчин
2025 — Анас аль-Шариф — Палестины сэтгүүлч, видео сурвалжлагч
Тэмдэглэлт баярууд
🇸🇬 Сингапур - Наймдугаар сарын 9-нд тэмдэглэдэг Үндэсний өдрийн хүрээнд улс даяар баярын арга хэмжээ үргэлжилдэг.
🇪🇨 Эквадор - Кито хотын тусгаар тогтнолын өдөр. 1809 оны наймдугаар сарын 10-нд Кито хотод Испанийн колонийн эрхшээлийн эсрэг бослого гарсныг дурсдаг.
🇷🇺 Орос - Барилгачдын өдөр. Наймдугаар сарын хоёр дахь ням гарагт тэмдэглэдэг мэргэжлийн баяр; зарим жил наймдугаар сарын 10-нд тохиодог байна.
🇦🇷 Аргентин - Үндэсний нийгмийн хамгааллын өдөр. Нийгмийн хамгаалал, ажил хөдөлмөрийн эрхийг онцлон тэмдэглэдэг өдөр.
🇯🇵 Япон - Ямато дахь Японы замын өдрийн холбогдох арга хэмжээ. Зам тээвэр, хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг сурталчилсан арга хэмжээнүүд энэ үеэр зохион байгуулагддаг.
🇧🇹 Бутан - Буддын шашны уламжлалт дурсгалын өдрүүд. Сарны тооллын дагуу жил бүр өөр өдөр тохиож болох шашин, соёлын өдрүүд.
🇱🇷 Либери - Үндэсний түүх, тусгаар тогтнолын холбогдох арга хэмжээнүүд. Наймдугаар сарын эхээр тусгаар тогтнолын түүхтэй холбоотой арга хэмжээ зохион байгуулдаг.
🌎 Дэлхийн арслангийн өдөр (World Lion Day) - арслан, тэдний амьдрах орчныг хамгаалах, зэрлэг байгаль хамгааллын талаарх мэдлэгийг дээшлүүлэх зорилготой олон улсын өдөр.
🌎 Дэлхийн био түлшний өдөр (World Biofuel Day) - сэргээгдэх эрчим хүч, био түлшний хэрэглээ, чулуужсан түлшний хэрэглээг бууруулахын ач холбогдлыг сурталчилдаг.
🌎 Олон улсын арслан хамгаалах өдөртэй холбоотой байгаль хамгааллын арга хэмжээ. Африк болон бусад бүс нутагт арслангийн тоо толгой, экосистемийг хамгаалах үйл ажиллагаа зохион байгуулагддаг.
⛪ Гэгээн Лаврентийн өдөр (Saint Lawrence's Day) - Христийн шашны уламжлалд наймдугаар сарын 10-нд тэмдэглэдэг. Гэгээн Лаврентийг дурсах өдөр бөгөөд Европын зарим оронд шашин, соёлын уламжлалтай.
🇪🇸 Испани - Гэгээн Лаврентийн баяр. Зарим хот, сууринд нутгийн шашны баяр, ёслолын өдөр болгон тэмдэглэдэг.
🇮🇹 Итали - Сан-Лоренцогийн өдөр (San Lorenzo). Гэгээн Лаврентийг хүндэтгэн тэмдэглэдэг бөгөөд уламжлал ёсоор наймдугаар сарын 10-ны шөнө тэнгэрийн солир харж, хүслээ шивнэдэг заншилтай.
🇫🇷 Франц - Saint-Laurent-ийн орон нутгийн баярууд. Гэгээн Лаврентид зориулсан зарим нутгийн баяр, шашны ёслол энэ өдөр болдог.
🇵🇹 Португал - São Lourenço-гийн баяр. Гэгээн Лаврентийн нэртэй сүм, суурин газруудад шашны баяр тэмдэглэдэг.
🇲🇽 Мексик - Сан-Лоренсотой холбоотой нутгийн шашны баярууд. Зарим хот, тосгонд Гэгээн Лаврентийг ивээгч гэгээнтэн болгон хүндэтгэдэг.
🇵🇱 Польш - Święty Wawrzyniec-ийн өдөр. Гэгээн Лаврентийг хүндэтгэх шашны уламжлалтай.
🇭🇺 Унгар - Szent Lőrinc-ийн өдөр. Гэгээн Лаврентийг дурсах шашны уламжлалын өдөр.
Эх сурвалж: WIKIPEDIA, BRITANNICA